Phương pháp xác định số loại kiểu gen trong quần thể

1

PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH SỐ LOẠI KIỂU GEN TRONG QUẦN THỂ I. MỘT LOCUT GEN NẰM TRÊN NHIỄM SẮC THỂ THƯỜNG 1. Cách xác định a) Gen có r alen  Số loại kiểu gen đồng hợp đúng bằng số alen của gen = r

 Số loại kiểu gen dị hợp bằng số tổ hợp chập 2 từ r alen: Cr

2 = )! 2 (!2

! − r

r

= 2

)1 ( − r r

 Tổng số loại kiểu gen là tổng số loại kiểu gen đồng hợp và số loại kiểu gen dị hợp:

= r + 2

)1 ( − r r

= 2

)1 ( + r r

2. Bài tập vận dụng Bài 1. Nhóm máu A, B, O ở người do các alen IA, IB , IO quy định. Trong đó IA và IB đồng trội và trội hoàn toàn so với IO. Hãy xác định trong quần thể: a)Số loại kiểu gen đồng hợp? b) Số loại kiểu gen dị hợp? c) Tổng số loại kiểu gen tối đa?

Giải: Số loại kiểu gen đồng hợp = số alen = 3 Đó là các kiểu gen: IAIA; IBIB; IOIO

Số loại kiểu gen dị hợp: = C2

r = 2

)1 ( − r r

= 2

)1 3 ( 3 −

= 3. Đó là các kiểu gen: IAIB; IBIO; IAIO

Tổng số loại kiểu gen =số loại kiểu gen đồng hợp +số loại kiểu gen dị hợp =3+3 = 6 hoặc 2

)1 ( + r r

= 2

)1 3 ( 3 +

= 6

Bài 2. Một gen có 4 alen A> a> a1> a2 nằm trên NST thường. Hãy xác định trong quần thể:

a) Số loại kiểu gen đồng hợp? b) Số loại kiểu gen dị hợp? c)Tổng số loại kiểu gen? Giải: a) Số loại kiểu gen đồng hợp = số alen = 4. Đó là các kiểu gen: AA; aa; a1a1; a2a2.

b) Số loại kiểu gen dị hợp = C2

r = 2

)1 ( − r r

= 2

)1 4 ( 4 −

= 6. Đó là các kiểu gen: Aa; Aa1; Aa2; aa1; aa2; a1a2.

c) Tổng số loại kiểu gen = Số loại kiểu gen đồng hợp + Số loại kiểu gen dị hợp = 4 + 6 =10

hoặc 2

)1 ( + r r

= 2

)1 4 ( 4 +

= 10

II. MỘT LOCUT GEN NẰM TRÊN NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH A. Một locut gen nằm trên nhiễm sắc thể giới tính X không có alen tương ứng trên Y. 1. Cách xác định a) Gen có r alen * Ở giới XX: Số loại kiểu gen đồng hợp đúng bằng số alen của gen = r.

Số loại kiểu gen dị hợp = C2

r = 2

)1 ( − r r

Tổng số loại kiểu gen = 2

)1 ( + r r

* Ở giới XY: Số loại kiểu gen = r * Xét chung 2 giới:

Tổng số loại kiểu gen = số loại kiểu gen ở giới XX + số loại kiểu gen ở giới XY = r + 2

)1 ( + r r

= ( 3) 2 r r +

L ưu ý: Nếu đề không yêu cầu xác định số kiểu giao phối thì không cần tính riêng từng giới mà sử dụng luôn công thức chung để

tính số kiểu gen là ( 3) 2 r r +

2. Bài tập vận dụng Bài 1. Ở một loài côn trùng ( ♂ XX; ♀ XY). Một gen có 4 alen A> a> a1> a2 nằm trên NST giới tính X không có alen tương ứng trên Y. Hãy xác định trong quần thể: a) Số loại kiểu gen đồng hợp ở giới đực? b )Tổng số loại kiểu gen trong quần thể? Giải: a) Số loại kiểu gen đồng hợp ở giới đực: Giới đực có cặp NST giới tính XX, locut gen nằm trên NST giới tính X không có alen tương ứng trên Y  số loại kiểu gen đồng hợp = số alen của gen = 4 b) Tổng số loại kiểu gen trong quần thể: = Số loại kiểu gen ở giới XX + số loại kiểu gen ở giới XY

= 2

)1 ( + r r

+ r = 2

)1 4 ( 4 +

+ 4 = 14 (kiểu gen)

Bài 2. Ở một loài côn trùng (♀ XX; ♂ XY). Một gen có 5 alen nằm trên NST giới tính X không có alen tương ứng trên Y. Hãy xác định trong quần thể:

a) Số loại kiểu gen đồng hợp và số loại kiểu gen dị hợp ở giới cái? b) Số loại kiểu gen ở giới đực?