Bài tập trắc nghiệm có đáp án chi tiết về muối cacbonat và axit môn hóa học năm 2013

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- DongHuuLee. THPT Cẩm Thủy 1 – Thanh Hóa . FC – HÓA HỌC VÙNG CAO 2.0. Alo: 0912970604 1

CHUYÊN ĐỀ MUỐI CACBONAT TÁC DỤNG VỚI AXIT MẠNH

--- DongHuuLee ---- FC – HÓA HỌC VÙNG CAO 2.0. (Alo: 0912970604) A. LÍ THUYẾT TRONG TÂM. Bạn đọc cần nhận định đúng quy trình làm thí nghiệm mà đề cho .Tổng quát có 3 cách làm thí nghiệm: - Cho từ từ dung dịch axit mạnh vào dung dịch muối cacbonat (hoặc dung dịch hỗn hợp muối cacbonat và muối hiđrocacbonat). - Cho từ từ muối cacbnat( hoặc dung dịch hỗn hợp muối cacbnat và muối hiđrocacbonat) vào dung dịch axit mạnh. - Cho muối cacbonat ( hoặc hiđrocacbonat) tác dụng với lượng đủ hoặc dư axit mạnh(dấu hiệu của tình huống này là trên đề không có chữ “từ từ” nhé bạn đọc). 1. Tình huống 1. Cho từ từ axit mạnh vào dung dịch muối cacbonat hoặc hỗn hợp ( muối cacbonat và muối hiđrocacbonat).

• Khi cho các dung dịch axit mạnh như HCl, H2SO4 … tác dụng từ từ với dung dịch muối cacbonat ( CO3 2-

) hoặc muối hiđrocacbonat ( HCO3 -) thì nên viết phản ứng ở dạng ion thu gọn. • Thứ tự phản ứng :

Khi nhỏ từ từ dung dịch H+ vào dung dịch CO3 2- hoặc dd

3

2 3

HCO

CO

−

−   thì :

Trước hết axit ( H+) sẽ chuyến muối cacbonat trung hoà ( muối CO3 2-) thành muối axit ( HCO3 -): H+ + CO3 2- (1) → HCO3 - Sau (1), nếu axit (H+) còn dư thì mới có phản ứng chuyển muối axit ( HCO3 -) ban đầu và vừa sinh ra ở (1) thành khí CO2:

(2) 3 2 2 HCO H CO H O − + + → ↑+ ∑

Như vậy, nếu chỉ có (1), tức

2 3 1 1

CO H n n − + ≤ hay

2 3

1 H

CO

n

n

+

−

≤ khi cho từ từ H+ tác dụng với muối cacbonat ⇒

không thu được CO2.Ngược lại , nếu

2 3 1 1

CO H n n − + > hay

2 3

1 H

CO

n

n

+

−

> thì khi đó ở (1) H+ dư nên sẽ có (2) và do

đó có CO2 thoát ra.

Tóm lại khi cho H+ vào dd

3

2 3

HCO

CO

−

−   có thu đựoc khí CO2 hay không phụ thuộc vào tỉ lệ mol giữa

2 3

H

CO

n

n

+

−

.

• Chú ý : một số tính chất của muối cacbonat hay dung trong khi làm đề thi. - Muối trung hoà ( CO3 2-) chỉ tác dụng được với axit, còn muối axit (HCO3 -) tác dụng được cả với axit và bazơ: - Muối axit + Bazơ →Muối trung hoà + H2O. - Muối trung hoà bến trong dung dịch, còn muối axit kém bền trong dung dịch.

M(HCO3)n

0t → M2(CO3)n + CO2↑ + H2O • Quy luật tính toán.

Khi gặp bài toán H+ + hh hai muối

2 3

3

CO

HCO

−

−   thì có thể giải nhanh bài toán bằng hai phương pháp:

- Phưong pháp ba dòng( Tính tại ba thời điểm: ban đầu, phản ứng, sau phản ứng). - Phương pháp sử dụng công thức tính nhanh . + Nếu bài toán rơi vào trường hợp chỉ có (1) chưa có (2) tức 2 3 H CO n n + − ≤ thì phải tính theo H+. Cụ thể:

theo (1) có ngay:

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- DongHuuLee. THPT Cẩm Thủy 1 – Thanh Hóa . FC – HÓA HỌC VÙNG CAO 2.0. Alo: 0912970604 2

Và + Nếu bài toán rơi vào trường hợp (1) đã xong còn (2) chưa xong tức 2 2 3 3 3 CO H HCO CO n n n n − + − − < < + thì :

+ Nếu bài toán rơi vào trường hợp (1) và (2) đều xong tức 2 2 3 3 CO HCO H n n n − − + + < thì

Tóm lại:

H n + H n + ≤

2 CO n 2 2 3 3 3 2 CO H HCO CO n n n n − + − − < < + 2 3 3 2 CO HCO H n n n − − + + <

Sản phẩm

3

3

(dd)

( )

HCO

HCO bd H

n

n n

−

− + = + ∑ i

2 3

2 3

(dd)

( )

CO

CO bd H

n

n n

−

− + = −

i

3

2 3 3 ( ) ( ) ( ) 2

HCO

HCO bd CO bd H bd

n

n n n

−

− − + = + −

i

2

2 3 ( ) ( )

CO

H bd CO bd

n

n n + − = −

i

2

2 3 3 ( ) ( )

CO

HCO bd CO bd

n

n n − − = +

i

Các công thức nêu trên được chứng minh dễ dàng nhờ phương pháp ba dòng. Hoặc bạn có thể dùng bảo toàn điện tích và bảo toàn nguyên tố C( nếu bạn đủ đẳng cấp!!!).

2. Tình huống 2: cho từ từ dung dịch muối CO3 2- hoặc dung dịch hỗn hợp

2 3

3

CO

HCO

−

−   vào axit mạnh.

- Nếu cho từ từ muối CO3 2- vào dung dịch H+ thì có phản ứng: CO3 2- + 2H+ →CO2 + H2O.

- Nếu cho từ từ dung dịch hỗn hợp

2 3

3

CO

HCO

−

−  …