Đề cương ôn thi học kì 1 môn Văn lớp 10 năm 2020 - 2021 THPT Phan Bội Châu chi tiết

TRƯỜNG THPT PHAN BỘI CHÂU TỔ: NGỮ VĂN

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP MÔN NGỮ VĂN KHỐI 10

HỌC KÌ I- NĂM HỌC: 2020 – 2021 I. CÁC VĂN BẢN CẦN LƯU Ý

Văn học viết (Văn học trung đại) 1. Tỏ lòng (Phạm Ngũ Lão) 2. Cảnh ngày hè (Nguyễn Trãi) 3. Nhàn (Nguyễn Bỉnh Khiêm) 4. Đọc Tiểu Thanh kí (Nguyễn Du) Cách học: - Học thuộc lòng các bài thơ. - Nắm được: tác giả, tác phẩm, xuất xứ, hoàn cảnh sáng tác. - Phần đọc – hiểu phân tích được nội dung, nghệ thuật và ý nghĩa của từng văn bản. 1. Tỏ lòng (Phạm Ngũ Lão)

Hs phải nắm được:

- Hoàn cảnh sáng tác bài thơ. - Vẻ đẹp của con người thời Trần qua hình tượng trang nam nhi với lí tưởng và nhân cách cao cả.

- Vẻ đẹp của thời đại qua hình tượng ba quân với sức mạnh và khí thế hào hùng. Cần thấy rằng vẻ đẹp con người và vẻ đẹp thời đại hoà quyện vào nhau.

- Hình ảnh hoành tráng, có sức biểu cảm mạnh mẽ, thiên về gợi tả. * Kiến thức cơ bản. 1.1. Tìm hiểu chung về tác giả: Phạm Ngũ Lão (1255 - 1320)

- Người làng Phù Ủng, huyện Đường Hào (nay thuộc huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên).

- Là người văn võ toàn tài; có nhiều công lớn trong kháng chiến chống quân Mông – Nguyên; được phong chức Điện suý, tước Quan nội hầu.

- Tác phẩm hiện còn: Tỏ lòng (Thuật hoài) và Viếng Thượng tướng quốc công Hưng Đạo Đại Vương (Vãn Tượng tướng quốc công Hưng Đạo Đại Vương). 1.2. Đọc – hiểu văn bản * Nội dung - Vẻ đẹp con người và thời đại nhà Trần

+ Hình ảnh tráng sĩ: hiện lên qua tư thế "cầm ngang ngọn giáo" (hoành sóc) giữ non sông. Đó là tư thế hiên ngang với vẻ đẹp kì vĩ mang tầm vóc vũ trụ.

+ Hình ảnh "ba quân": hiện lên với sức mạnh của đội quân đang sôi sục khí thế quyết chiến quyết thắng.

+ Hình ảnh tráng sĩ lồng trong hình ảnh "ba quân" mang ý nghĩa khái quát, gợi ra hào khí dân tộc thời Trần - "hào khí Đông A".

- Khát vọng cao đẹp của Phạm Ngũ Lão - Khát vọng lập công danh để thoả "chí nam nhi", cũng là khát vọng được đem tài trí "tận trung báo quốc"

- Thể hiện lẽ sống lớn của con người thời đại Đông A.

* Nghệ thuật - Hình ảnh thơ hoành tráng, thích hợp với việc tái hiện khí thế hào hùng của thời đại và tầm vóc, chí hướng của người anh hùng.

- Ngôn ngữ cô đọng, hàm súc, có sự dồn nén cao độ về cảm xúc. 1.3. Ý nghĩa văn bản

Tác phẩm thể hiện lí tưởng cao cả của vị danh tướng Phạm Ngũ Lão, khắc ghi dấu ấn đáng tự hào về một thời kì oanh liệt, hào hùng của lịch sử dân tộc.

2. Cảnh ngày hè (Nguyễn Trãi) Hs phải nắm được:

- Bức tranh thiên nhiên sinh động, giàu sức sống. - Bức tranh cuộc sống con người: ấm no, thanh bình. - Qua bức tranh thiên nhiên và bức tranh cuộc sống là vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi với tình yêu thiên nhiên, yêu đời, nặng lòng với nhân dân, đất nước. * Kiến thức cơ bản. 2.1. Tác giả: Nguyễn Trãi (1380-1442)

- Hiệu là Ức Trai, quê gốc ở làng Chi Ngại (Chí Linh - Hải Dương). sau dời về Nhị Khê (Thường Tín, Hà Tây).

- Xuất thân trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước và văn hóa, văn học. - Nguyễn Trãi là nhà yêu nước, người anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới. 2.2. Đọc – hiểu văn bản Xuất xứ: là bài thơ số 43 thuộc mục Bảo kính cảnh giới, phần Vô đề trong Quốc âm thi tập. * Nội dung - Vẻ đẹp rực rỡ của bức tranh thiên nhiên.

+ Mọi hình ảnh đều sống động: hoè lục đùn đùn, rợp mát như giương ô che rợp; thạch lựu phun trào sắc đỏ, sen hồng đang độ nức ngát mùi hương.

+ Mọi màu sắc đều đậm đà: hoè lục, lựu đỏ, sen hồng. - Vẻ đẹp thanh bình của bức tranh đời sống con người: nơi chợ cá dân dã thì "lao xao", tấp nập; chốn lầu gác thì "dắng dỏi" tiếng ve như một bản đàn.

Cả thiên nhiên và cuộc sống con người đều tràn đầy sức sống. Điều đó cho thấy một tâm hồn khát sống, yêu đời mãnh liệt và tinh tế giàu chất nghệ sĩ của tác giả.

- Niềm khát khao cao đẹp

+ Đắm mình trong cảnh ngày hè, nhà thơ ước có cây đàn của vua Thuấn, gãy khúc Nam phong cầu mưa thuận gió hoà để "Dân giàu đủ khắp đòi phương".

+ Lấy Nghiêu, Thuấn làm "gương báu răn mình", Nguyễn Trãi đã bộc lộ chí hướng cao cả: luôn khát khao đem tài trí để thực hành tư tưởng nhân nghĩa yêu nước thương dân. * Nghệ thuật - Hệ thống …