Ngữ Văn 12 - SGV - bản mẫu - Bộ sách giáo khoa Chân trời sáng tạo

115

SỰ THẬT VÀ TRANG VIẾT

(PHÓNG SỰ, NHẬT KÍ)

(10 tiết)

BÀI 4

A. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG 1. MỤC TIÊU CỦA BÀI HỌC Hướng dẫn HS đạt được các yêu cầu về phẩm chất, năng lực chung và năng lực đặc thù. – Về phẩm chất: Trung thực, tôn trọng sự thật. – Về năng lực chung: Phát triển năng lực tự chủ và tự học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo thông qua hoạt động đọc, viết, nói và nghe; năng lực hợp tác thông qua các hoạt động làm việc nhóm, chia sẻ, góp ý cho bài viết, bài nói của bạn. – Về năng lực đặc thù: Phát triển năng lực ngôn ngữ và văn học thông qua các nhiệm vụ học tập cụ thể về đọc, viết, nói và nghe nhằm đáp ứng các YCCĐ sau: – Nhận biết và phân tích được một số yếu tố của phóng sự, nhật kí như: tính phi hư cấu và một số thủ pháp nghệ thuật (miêu tả, trần thuật); sự kết hợp chi tiết, sự kiện hiện thực với trải nghiệm, thái độ và đánh giá của người viết;... – Phân tích và đánh giá được chủ đề, tư tưởng, thông điệp mà VB muốn gửi đến người đọc thông qua hình thức nghệ thuật của VB; phân tích sự phù hợp giữa chủ đề, tư tưởng và cảm hứng chủ đạo trong VB. – Vận dụng được kinh nghiệm đọc, trải nghiệm về cuộc sống và kiến thức văn học để đánh giá, phê bình VB văn học, thể hiện được cảm xúc, suy nghĩ của cá nhân. – Phân tích được các đặc điểm cơ bản của ngôn ngữ thân mật và vận dụng được vào quá trình giao tiếp. – Viết được bức thư trao đổi một vấn đề đáng quan tâm. – Biết tranh luận một vấn đề có những ý kiến trái ngược; thể hiện được thái độ cầu thị khi tranh luận. Lưu ý: YCCĐ là mục tiêu cụ thể của bài học, trong đó các YCCĐ về kĩ năng đọc được thực hiện thông qua hệ thống câu hỏi của hai VB đọc chính (VB1, VB2) và VB Đọc mở rộng theo thể loại. Đây là cơ sở để ra đề kiểm tra, đánh giá để bảo đảm không bị sót bất cứ YCCĐ nào.

2. ĐẶC ĐIỂM BÀI HỌC VÀ PHÂN BỐ SỐ TIẾT 2.1. Đặc điểm của bài học Về thể loại: Trong bài học này, HS được hướng dẫn đọc hiểu một số VB thuộc thể loại phóng sự, nhật kí và hình thành các kĩ năng viết, nói và nghe gắn với chủ điểm Sự thật và trang viết. Đó là chủ điểm xuyên suốt của bài học, thể hiện tinh thần tích hợp về nội dung dạy học và phát triển năng lực cho HS của bộ sách. Các tri thức mới về văn học và tiếng Việt được trình bày trong mục Tri thức Ngữ văn (gồm Tri thức đọc hiểu, Tri thức tiếng Việt) nhằm hỗ trợ HS thực hành, luyện tập đọc, viết, nói và nghe.

116

Về cấu trúc bài học: Các VB đọc trong bài học được thiết kế dựa trên quan điểm tích hợp: VB 1, 2, 4 (Đọc mở rộng theo thể loại) cùng thể loại kí, trong đó VB 1 và 4 thuộc thể loại phóng sự, VB 2: thuộc thể loại nhật kí; VB 3: tích hợp với chủ điểm Sự thật và trang viết. Tiếng Việt: Tích hợp với ngữ liệu trong các VB đọc. Hoạt động viết có ngữ liệu tham khảo để HS quan sát trực quan kiểu bài “Viết được bức thư trao đổi một vấn đề đáng quan tâm”, từ đó các em dễ dàng nhận ra đặc điểm, bố cục, cách viết,… của kiểu bài. Hoạt động nói – nghe cũng được thiết kế với tinh thần tích hợp một phần với bài viết (tranh luận về một vấn đề có ý kiến trái ngược). – Đọc: Cụm ngữ liệu gồm bốn VB, trong đó, VB 1 Con gà thờ (Ngô Tất Tố) thuộc thể loại phóng sự và VB 2 Trên những chặng đường hành quân… (Nguyễn Văn Thạc) thuộc thể loại nhật kí, là những ngữ liệu chủ yếu nhằm thực hiện các YCCĐ. VB 3 khác thể loại (là VB thơ) nhưng cùng chủ đề Sự thật và trang viết được sử dụng để đọc kết nối với chủ điểm, giúp HS hiểu rằng có những sự thật khách quan đồng thời có những sự thật của nội tâm thể hiện trên trang viết mà nhà văn, nhà thơ ghi chép lại. VB 4 Cái giá trị làm người (Vũ Trọng Phụng) thuộc thể loại phóng sự nhằm hướng dẫn HS đọc mở rộng theo thể loại. VB này được cung cấp như một gợi ý, có đặc điểm thể loại, nội dung và độ dài tương đương với hai VB chính của bài học. Đối với VB4, GV chỉ hướng dẫn cách đọc để HS tự đọc ở nhà trình bày kết quả đọc trên lớp. HS tìm thêm các VB tương đương để đáp ứng yêu cầu đọc mở rộng. – Tiếng Việt: HS thực hành theo YCCĐ: “Phân tích được các đặc điểm cơ bản của ngôn ngữ thân mật và vận dụng được vào quá trình giao …