Khuê Phụ Thán - Bảo Thái

Bảo Thái

Khuê Phụ Thán

Thượng Tân Thị (1877-196

I Chồng hỡi chồng ơi ! Con hỡi con ! Cùng nhau chia cách mấy thu tròn. Ven trời góc bể buồn chim cá, Dạn gió dày sương tủi nước non. Mộng điệp khéo vì ai lẽo đẽo, Hồn quyên luống để thiếp thon von. Ngày qua tháng lại trông đăm đẳm, Muôn vạn xa xuôi mắt đã mòn. II Đã mòn con mắt ở Phi Châu, Có thấy chồng đâu con ở đâụ Dẫu đặng non xinh cùng bể tốt, Khó ngăn ió thảm với mưa sầụ

Trách ai dắt nẻo khôn lừa lọc, Khiến thiếp ra thân chịu dãi dầụ Bớ bớ xanh kia sao chẳng đoái, Xui lòng oằn oại trót canh thâụ III Canh thâu chưa nghỉ hãy còn ngồi, Gan ruột như dầu sục sục sôị Nghĩ a gá ấp yêu đành lỡ dở, Công cho bú mớm chắc thôi rồị

Quyết gìn giữ dạ tròn sau trước, Biết cậy nhờ ai tỏ khúc nôi ! Dâu bể xanh xanh trời một góc, Hỡi chồng ơi ! Với hỡi con ôi ! IV Con ôi ! Ruột mẹ ngướu như tương, Bảy nổi ba chìm xiết thảm thương. Khô héo lá gan cây đỉng Ngự, Đầy vơi giọt lệ nước sông Hương. Quê người đành gởi thân trăm tuổi, Đất tổ mong vì nợ bốn phương. Mẹ cũng trông mau rồi một kiếp, Để cho vẹn vẽ mối cang thường. V Cang thường gánh nặng cả hai vai, Biết cậy cùng ai tỏ với ai.

Để bụng chỉ e tằm đứt ruột, Hở môi thì sợ vách nghiêng taị Trăng khuya nương bóng chinh chinh một, Kiếng bể soi hình tẻ tẻ hai. Nhắm thử từ đây qua đến đó, Đường đi non nước độ bao dài ? VI Bao dài non nước chẳng hay cùng, Xin gởi hồn ta đến ở chung. Sống thác miễn cho tròn một tiết, Trước sau khỏi thẹn với ba tùng. Quê nhà đã có người săn sóc,

Đất khách nương nhau khỏi lạ lùng. Mảng tính chưa xong vừa chớp mắt, Trống lầu đâu đã đổ lung tung. VII Đã đổ lung tung tiếng thành, Giựt mình tỉnh dậy mới tàn canh. Sương sa lác đác dằn tàu lá, Gió thổi lai rai lạc bức mành. Cảnh ấy tình này thôi hết muốn, Trời kia đất nọ nỡ bao đành. Thương nhau chẳng đặng cùng nhau trọn, Xin hẹn chung cùng kiếp tái sanh. VIII Kiếp tái sanh may có gặp không, Kiếp này đành thẹn với non sông. Chiêm bao lẩn thẩn theo chơn bướm, Tin tức bơ vơ lạc cánh hồng. Tính tới tính lui thân cá chậu, Lo quanh lo quẩn phận chim lồng. Đã không chung hưởng thôi thì chớ, Sao lỡ xa nhau chồng hỡi chồng ! IX Hỡi chồng ! Có thấu nỗi nầy chăng ? Sóng gió khi không dậy đất bằng. Non nước chia hai trời lồng lộng, Cha con riêng một biển giăng giăng. Mối sầu kia gỡ khoanh chưa hết, Giọt thảm này tuôn bửng khó ngăn.

Ngán bấy cuộc đời khôn gượng gạo , Canh chầy còn ở dưới cung trăng. X Ở dưới cung trăng luống nỉ non,

Đắng cay như ngậm trái bồ hòn. Khói mây giọng quốc nghe hơi mỏn, Sương tuyết mình ve nhắm đã mòn. Lằn mõ làng xa canh lốc cốc, Tiếng chua chùa cũ dộng bon bon. Nỗi riêng ai biết ta thương nhớ, Chồng hỡi chồng ơi ! Con hỡi con ! Tháng 3, 1919

( Bài Khuê Phụ Thán nói lên nỗi niềm của bà Nguyễn Thị Phi khi vua Thành Thái bị Pháp đưa đi lưu đày sang đảo Réunion sau việc chống đối chế độ cai trị của Pháp bị thất bại. Nổi Lòng Thượng Tân Thị Cố đô Huế ngày một trầm xuống, với những nếp rêu phong như mang trên mình nó ký ức nặng chĩu của một dĩ vãng đau buồn vời vợi. Mỗi một đường nét, mỗi một vẻ của kinh thành đều muốn nói lên nỗi lòng hoài vọng, thương tiếc, xót xa của một thời vang bóng. Cỏ cây, sông núi hình như cũng chung một niềm đau trước sự suy tàn của một triều đại. Trên hết những nỗi đau thống thiết, người ta đọc thấy nỗi lòng của một bà mẹ với những giọt nước mắt âm thầm qua bài thơ của Thượng Tân Thị: “Con ôi, ruột mẹ ngấu như tương