Sinh Học 9 - Lớp 9 - NXB Giáo Dục

Bộ giáo dục và đào t◊o

Nguyễn Quang Vinh (Tổng Chủ biên) −Vũ Đức L√u (Chủ biên)

Nguyễn Minh Công −Mai Sỹ Tuấn

Sinh học 9

Nhà xuất bản giáo dục việt nam

(Tái bản lần thứ ch˙n)

lời nói đầu

T

õ Sinh học 6 đến Sinh học 8, các em đã t˘m hiểu những kiến thức chủ yếu về sinh học cơ thể, thấy đ√ợc t˙nh đa d◊ng sinh học và l√ợc sử tiến hoá của sinh giới.

Đến Sinh học 9, các em sẽ đ√ợc t˘m hiểu những lĩnh vực mới của sinh học, cô thể là di truyền và biến d˚, cơ thể và môi tr√ờng. Khi t˘m hiểu các lĩnh vực này, các em phải luôn h√ớng tới giải th˙ch đ√ợc các vấn đề cơ bản và hệ trọng là :

−T◊i sao con cái l◊i mang những đặc điểm giống bố mẹ ?

−Di truyền học có tầm quan trọng nh√ thế nào đối với sản xuất và đời sống của con ng√ời ?

−Giữa các sinh vật với nhau và với môi tr√ờng có quan hệ ra sao ?

−T◊i sao mỗi ng√ời cần phải có ˝ thức bảo vệ môi tr√ờng ?

Thông qua nghiên cứu các thông tin ë kênh chữ và kênh h˘nh trong sách giáo khoa (SGK), các em phải cố gflng tự trả lời các lệnh trong bài, đó là cách học có hiệu quả tốt để đ◊t đ√ợc mục tiêu của bài, của ch√ơng cũng nh√ của toàn ch√ơng tr˘nh.

Những h˘nh ảnh trong SGK do các tác giả tự thiết kế hoặc thu thập từ nhiều nguồn t√ liệu trong và ngoài n√ớc. Nhóm tác giả SGK xin tỏ lòng biết ơn các tác giả của các nguồn t√ liệu đó.

Cuối cùng, l√u ˝ các em một số điều sau đây khi sử dụng sách :

−Với những bài có bảng cần điền tiếp, các em nên kẻ sfin bảng đó vào vở ghi bài hoặc vào vở bài tập Sinh học 9, không điền trực tiếp vào SGK.

−Cần ghi nhớ phần tóm tflt các ˝ ch˙nh đã đ√ợc đóng khung ë cuối bài và đọc thêm mục “Em có biết” để thu nhận thêm thông tin.

3

−Số thứ tự của h˘nh và của bảng đ√ợc đặt theo số thứ tự của bài.

−Một vài k˙ hiệu đ√ợc dùng trong sách :

t : Những ho◊t động cần thực hiện trên lớp (quan sát, thảo luận, trả lời câu hỏi... ).

1* (2*, 3*...) : các câu hỏi, bài tập khó.

Phân công biên so◊n sách này nh√ sau :

−Vũ Đức L√u (Chủ biên) biên so◊n các ch√ơng I, II và III của phần Di truyền và biến d˚ và phần tổng kết.

−Nguyễn Minh Công biên so◊n các ch√ơng IV, V và VI của phần Di truyền và biến d˚.

−Mai Sỹ Tuấn biên so◊n phần Sinh vật và môi tr√ờng.

Chúc các em thành công.

Các tác giả

4

5

Bài 1. Menđen và Di truyền học

I - Di truyền học

Di truyền là hiện t√ợng truyền đ◊t các t˙nh tr◊ng của bố mẹ, tổ tiên cho các thế hệ con cháu. Biến d˚ là hiện t√ợng con sinh ra khác với bố mẹ và khác nhau về nhiều chi tiết.

Biến d˚ và di truyền là hai hiện t√ợng song song, gfln liền với quá tr˘nh sinh sản.

t Hãy liên hệ với bản thân và xác đ˚nh xem m˘nh giống và khác bố mẹ ë những điểm nào (v˙ dụ : h˘nh d◊ng tai, mflt, mũi, tóc, màu mflt, da,...).

Những kiến thức cơ sở của Di truyền học đề cập tới cơ sở vật chất, cơ chế và t˙nh quy luật của hiện t√ợng di truyền và biến d˚.

Tuy mới đ√ợc h˘nh thành từ đầu thế kỉ XX và phát triển m◊nh trong mấy chục năm gần đây, nh√ng Di truyền học đã trở thành một ngành mũi nhọn trong Sinh học hiện đ◊i. Di truyền học đã trở thành cơ sở l˙ thuyết của Khoa học chọn giống, có vai trò lớn lao đối với y học, đặc biệt có tầm quan trọng trong Công nghệ sinh học hiện đ◊i.

II - Menđen - ng√ời đặt nền móng cho Di truyền học

Grêgo Menđen (1822 − 1884) (h˘nh 1.1) là ng√ời đầu tiên vận dụng ph√ơng pháp khoa học vào việc nghiên cứu di truyền.

Ph√ơng pháp độc đáo của Menđen đ√ợc gọi là ph√ơng pháp phân t˙ch các thế hệ lai, có nội dung cơ bản là :

DI TRUYềN Và BIếN D˚

H˘nh 1.1. Grêgo Menđen (1822-1884)

DI TRUYềN Và BIếN D˚