Sách Giáo Khoa Lịch Sử Và Địa Lí Lớp 4

Bộ GIáO DụC Và ĐàO TạO

nGUYễN ANH DòNG (Chủ biên) Nguyễn tuyết Nga Nguyễn minh Phðơng Phạm thị sen

Lịch sử

địa lÝ 4

(Tái bản lần thứ chín)

NHà xuất bản giáo dục việt nam

và

3

Phần mở đầu

Bài 1

MÔN LịCH Sử Và ĐịA LÝ

Nðíc Việt Nam bao gồm phần đất liền, các hải đảo, vùng biển và vùng trời bao trùm lên các bộ phận đó. Phần đất liền nðíc ta có hình chữ S, phía bắc giáp Trung Quốc, phía tây giáp Lào và Cam-pu-chia, phía đông và phía nam là vùng biển rộng lớn. Vùng biển Việt Nam là một bộ phận của Biển Đông. Trong vùng biển nðíc ta có nhiều đảo và quần đảo.

Trên đất nðíc Việt Nam có 54 dân tộc anh em chung sống. Có dân tộc sống ë miền nói hoặc trung du ; có dân tộc sống ë đồng bằng hoặc ë các đảo, quần đảo trên biển.

_ Em hoy xác định vị trí của nðíc ta trên bản đồ Địa lÝ tự nhiên Việt Nam.

_ Em đang sống ë nơi nào trên đất nðíc ta ?

Thiên nhiên ë mỗi nơi trên đất nðíc ta đều có nét riêng. Con ngðêi sống ë đó cũng có những đặc điểm riêng trong đời sống, sản xuất ; trong cách ăn mặc, phong tục tập quán,... Song, dù ë nơi nào, thuộc dân tộc nào, ngðêi dân ®‰ sống trên dải đất này đều chung một Tổ quốc Việt Nam, chung một lịch sử, một truyền thống Việt Nam.

Để có Tổ quốc Việt Nam tðơi đẹp nhð hôm nay, ông cha ta ®‰ phải trải qua hàng ngàn năm lao động, đấu tranh để dùng nðíc và giữ nðíc.

Môn Lịch sử và Địa lÝ giúp các em biết những điều trên và từ đó các em thêm yêu thiên nhiên, yêu con ngðêi và yêu Tổ quốc ta.

Để học tốt môn Lịch sử và Địa lÝ, các em cần tập quan sát sự vật,

4

hiện tðợng ; thu thập tìm kiếm tài liệu lịch sử, địa lÝ ; mạnh dạn nêu thắc mắc, đặt câu hỏi và cùng tìm câu trả lời. Tiếp đó, các em nên trình bày kết quả học tập bằng cách diễn đạt của chính mình.

Câu hỏi

1. Môn Lịch sử và Địa lÝ lớp 4 giúp các em hiểu biết gì ? 2. Em h‰y tả sơ lðợc cảnh thiên nhiên và đời sống của ngðêi dân nơi em ë.

Bài 2

làm quen với Bản đồ

1. Bản đồ

Bản đồ là hình vẽ thu nhỏ một khu vực hay toàn bộ bÒ mặt Trái Đất theo một tỉ lệ nhất định. Ngày nay, muốn vẽ đðợc bản đồ của một khu vực (ví dụ nhð khu vực hồ Hoàn Kiếm ë Hà Nội), ngðêi ta thðêng sử dụng ảnh chụp từ máy bay hay vệ tinh ; nghiên cứu vị trí của các đối tðợng cần thể hiện nhð hồ Hoàn Kiếm, đền Ngọc Sơn, bðu điện Hà Nội, các đðờng phố chính,…; tính toán chính xác các khoảng cách trên thực tế, sau đó thu nhỏ theo tỉ lệ ; lựa chọn các kí hiệu rồi thể hiện các đối tðợng đó lên bản đồ(1).

Môn Lịch sử và Địa lÝ ë lớp 4 giúp các em hiểu biết thiên nhiên và con ngðêi Việt Nam, biết công lao của cha ông ta trong một thời kì dùng nðíc và giữ nðíc từ thời Hùng Vðơng - An Dðơng Vðơng đến buổi đầu thời Nguyễn.

(1) Trong trðêng hợp không yêu cầu tính chính xác cao và nội dung cũng cần giản lðợc thì ngðêi ta dùng lðợc đồ.

5

-Quan sát hình 1, 2, rồi chỉ vị trí hồ Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn trên từng hình.

2. Một số yếu tố của bản đồ

a) Tên bản đồ : Tên bản đồ cho ta biết tên của khu vực và những thông tin chủ yếu của khu vực đó đðợc thể hiện trên bản đồ.

_ Đọc tên bản đồ hình 3.

b) Phðơng hðíng : Ngðêi ta thðêng quy định : phía trên bản đồ là hðíng Bắc, phía dðíi là hðíng Nam, bên phải là hðíng Đông, bên trái là hðíng Tây.

_ Chỉ các hðíng Bắc, Nam, Đông, Tây trên bản đồ hình 3.

c) Tỉ lệ bản đồ : Tỉ lệ bản đồ cho ta biết khu vực đðợc thể hiện trên bản đồ nhỏ hơn kích thðíc thực của nó bao nhiêu lần. Tỉ lệ bản đồ phần lớn đðợc biểu diễn dðíi dạng tỉ số, ví dụ : 1: 100 000 có nghĩa là 1 cm trên bản đồ bằng 100 000cm (hay 1km) trên thực tế.

_ Bản đồ hình 2 có tỉ lệ 1: 20 000, vậy 1cm trên bản đồ đó ứng với bao nhiêu mét trên thực tế ?

Hình 1. Khu vực hồ Hoàn Kiếm ë Hà Nội (ảnh chụp từ vệ tinh)

Hình 2. Bản đồ khu vực hồ Hoàn Kiếm ë Hà Nội