Đề cương ôn tập Học kì 1 KTPL 11 năm 2025–2026 trường THPT Gia Bình 1 (Bắc Ninh)

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP HỌC KỲ 1

NĂM HỌC 2025- 2026

MÔN: GD KT&PL LỚP 11

A. LÝ THUYẾT

Bài 1 : CẠNH TRANH TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

1. Khái niệm cạnh tranh

- Cạnh tranh kinh tế là sự tranh đua giữa các chủ thể kinh tế nhằm có được những ưu thế trong sản xuất tiêu thụ hàng hóa, qua đó thu được lợi ích tối đa.

2. Nguyên nhân dẫn đến cạnh tranh

- Cạnh tranh thường xuyên diễn ra do:

+ Nền kinh tế tồn tại nhiều chủ sở hữu với tư cách là những đơn vị kinh tế độc lập, tự do sản xuất, kinh doanh khiến nguồn cung trên thị trường tăng lên làm cho các chủ thể kinh doanh phải cạnh tranh, tìm cho mình những lợi thế để có chỗ đứng trên thị trường.

+ Trong cạnh tranh, các chủ thể kinh doanh buộc phải sử dụng các nguồn lực của mình một cách hiệu quả nhất. Mỗi chủ thể có điều kiện sản xuất khác nhau, tạo ra năng suất và chất lượng sản phẩm khác nhau, dẫn đến sự cạnh tranh về giá cả và chất lượng sản phẩm.

+ Để giành lấy các điều kiện thuận lợi, tránh các rủi ro, bất lợi trong sản xuất, trao đổi hàng hóa thi cạnh tranh giữa các chủ thể kinh tế là điều tất yếu.

3. Vai trò của cạnh tranh trong nền kinh tế

- Cạnh tranh có vai trò tạo động lực cho sự phát triển: Cạnh tranh tạo ra môi trường thúc đẩy các doanh nghiệp cải tiến công nghệ, nâng cao trình độ lao động, phân bổ linh hoạt nguồn lực để đạt được lợi nhuận cao nhất.

- Tạo môi trường để các chủ thể kinh tế luôn cạnh tranh với nhau, không ngừng ứng dụng kỹ thuật công nghệ: Cạnh tranh khuyến khích các doanh nghiệp ứng dụng công nghệ hiện đại, tối ưu hóa quy trình sản xuất và cung cấp dịch vụ tốt hơn.

- Nâng cao trình độ người lao động: Cạnh tranh buộc các doanh nghiệp phải đào tạo và nâng cao tay nghề cho người lao động, nhằm cải thiện chất lượng sản phẩm và dịch vụ.

- Phân bổ linh hoạt các nguồn lực: Các chủ thể kinh tế phải linh hoạt sử dụng nguồn vốn, lao động và vật tư để cạnh tranh tốt hơn, đạt được hiệu quả sản xuất cao.

- Hướng tới những điều kiện sản xuất tốt nhất nhằm thu được lợi nhuận cao nhất, nhờ đó thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển, không ngừng hoàn thiện nền kinh tế thị trường, thúc đẩy năng

lực thỏa mãn nhu cầu của xã hội: Khi cạnh tranh, các doanh nghiệp tập trung vào cải thiện chất lượng sản phẩm và dịch vụ, qua đó đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người tiêu dùng.

4. Cạnh tranh không lành mạnh

- Cạnh tranh không lành mạnh là những hành vi trái với quy định của pháp luật, các nguyên tắc thiện chí, trung thực, tập quán thương mại, các chuẩn mực khác trong kinh doanh như: chỉ dẫn gây nhầm lẫn, gièm pha, gây rối loạn doanh nghiệp khác, xâm phạm bí mật kinh doanh,... có thể gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác hoặc người tiêu dùng, tổn hại đến môi trường kinh doanh, tác động xấu đến đời sống xã hội.

• Tác động đến thị trường: Các hành vi cạnh tranh không lành mạnh gây mất cân bằng trong thị trường, làm tổn hại đến các doanh nghiệp tuân thủ pháp luật và tạo môi trường kinh doanh bất ổn.

• Tác động đến người tiêu dùng: Người tiêu dùng có thể bị thiệt hại do mua phải sản phẩm kém chất lượng hoặc bị lừa dối bởi các thông tin sai lệch.

• Tác động đến xã hội: Những hành vi này không chỉ ảnh hưởng đến kinh tế mà còn tạo ra các vấn đề xã hội như thất nghiệp, giảm niềm tin vào hệ thống pháp luật và quản lý kinh tế.

Những hành vi này cần bị phê phán, lên án và ngăn chặn để bảo vệ môi trường kinh doanh lành mạnh và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Bài 2: CUNG - CẦU TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

1. Cung và các nhân tố ảnh hưởng đến cung

- Cung là số lượng hàng hóa, dịch vụ mà nhà cung cấp sẵn sàng đáp ứng cho nhu cầu của thị trường với mức giá được xác định trong khoảng thời gian nhất định.

- Lượng cung chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố:

+ Giá cả các yếu tố đầu vào để sản xuất ra hàng hóa, dịch vụ: Khi chi phí sản xuất tăng, lượng cung có xu hướng giảm vì các nhà sản xuất không muốn chịu lỗ hoặc phải tăng giá sản phẩm, gây khó khăn cho việc cạnh tranh

+ Kỳ vọng của chủ thể sản xuất kinh doanh: Kỳ vọng về giá trong tương lai …