Đề cương ôn tập Giữa kì 1 Lịch sử và Địa lí 8 năm 2024–2025 trường PTDTNT Sơn Động (Bắc Ninh)

1

ĐỀ CƯƠNG SỬ 8

Bài 1: Cách mạng tư sản Anh và chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc

địa Anh ở Bắc Mỹ 1. Cách mạng tư sản Anh a) Nguyên nhân * Nguyên nhân sâu xa: - Đầu thế kỉ XVI, kinh tế Anh phát triển nhất châu Âu. - Xã hội có nhiều biến động: + Nhiều quý tộc vừa và nhỏ chuyển sang kinh doanh theo lối tư bản chủ nghĩa, đuổi tá điền, rào đất, biến ruộng đất thành đồng cỏ để chăn nuôi cừu,... từ đó, hình thành nên tầng lớp quý tộc mới. + Nông dân bị mất ruộng đất, cuộc sống vô cùng khổ cực. + Trong xã hội tồn tại nhiều mâu thuẫn, như: mâu thuẫn giữa nông dân với địa chủ, quý tộc; mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản, quý tộc mới với chế độ quân chủ chuyên chế,… + Xã hội Anh dần có sự phân chia thành hai phe đối lập: một bên là vua và các thế lực phong kiến; một bên là giai cấp tư sản, tầng lớp quý tộc mới, nông dân và bình dân thành thị. - Nền cai trị chuyên chế của vua Sác-lơ I cũng tạo ra nhiều bất ổn về chính trị. => Những chuyển biến trong đời sống kinh tế - chính trị - xã hội ở Anh chính là nguyên nhân sâu xa dẫn tới cuộc cách mạng lật đổ chế độ phong kiến, xác lập quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa. * Nguyên nhân trực tiếp: - Năm 1640, do cần tiền để đàn áp cuộc khởi nghĩa của người Xcốt-len, vua Sác-lơ I triệu tập Quốc hội, đặt vấn đề tăng thêm các khoản thuế mới, tuy nhiên, yêu cầu này của nhà vua bị từ chối. - Đầu năm 1642, vua Sác-lơ I chạy lên phía bắc Luân Đôn, ráo riết chuẩn bị lực lượng để tấn công phe Quốc hội. => Mâu thuẫn giữa tư sản, quý tộc mới với thế lực phong kiến ngày càng gay gắt. b. Diễn biến chính - Tháng 8/1642, vua Sác-lơ I tuyên chiến với Quốc hội, cách mạng bùng nổ. - Ngày 30/1/1649 Vua Sác-lơ l bị xử tử. Nền cộng hòa được thành lập. Cách mạng Anh đạt đến đỉnh cao. - Năm 1653 - 1658, Ô.Crôm-oen thiết lập chế độ độc tài quân sự. - Năm 1658 - 1688, nền quân chủ phục hồi - Năm 1688 - 1689, Quốc hội tiến hành chính biến. Chế độ quân chủ lập hiến ra đời. c) Kết quả, ý nghĩa, tính chất và đặc điểm chính - Kết quả: + Chế độ quân chủ chuyên chế bị lật đổ. + Chế độ quân chủ lập hiến được thiết lập ở Anh. - Ý nghĩa: mở đường cho chủ nghĩa tư bản ở Anh phát triển nhanh chóng. - Tính chất: + Cách mạng Anh mang tính chất của một cuộc cách mạng tư sản. + Tuy nhiên, đây là cuộc cách mạng không triệt để, do: không xóa bỏ tận gốc chế độ phong kiến (vẫn duy trì ngôi vua và thế lực của quý tộc mới,…); chưa giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân. - Đặc điểm chính: + Lực lượng lãnh đạo: giai cấp tư sản và tầng lớp quý tộc mới. + Hình thức: nội chiến + Thể chế chính trị sau cách mạng: quân chủ lập hiến

2

Bài 2: Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII

( Học kĩ lý thuyết) 1. Tình hình nước Pháp trước cách mạng a. Về kinh tế: - Cuối thế kỉ XVIII, Pháp vẫn là nước nông nghiệp lạc hậu: + Công cụ và phương thức canh tác thô sơ, năng suất thấp. + Ruộng đất bị bỏ hoang nhiều, nạn mất mùa, đói kém thường xuyên xảy ra. - Nền công, thương nghiệp của Pháp có bước phát triển theo hướng tư bản chủ nghĩa, nhưng bị kìm hãm nặng nề bởi những quy định ngặt nghèo của chế độ phường hội. b. Về chính trị, xã hội: - Chính trị: + Vào nửa sau thế kỉ XVIII, chế độ quân chủ chuyên chế ở Pháp đã lâm vào tình trạng khủng hoảng. + Sự chuyên chế và hà khắc của vua Lu-i XVI và sự quan liêu, tham nhũng của tầng lớp quan lại đã gây nên nhiều bất bình trong nhân dân. - Xã hội Pháp phân chia thành ba đẳng cấp: Quý tộc, Tăng lữ và Đảng cấp thứ ba: + Quý tộc và Tăng lữ là hai đẳng cấp nắm mọi chức vụ cao nhất trong bộ máy nhà nước, quân đội và giáo hội; có mọi đặc quyền, được miễn các loại thuế. + Đẳng cấp thứ ba gồm nhiều giai cấp, tầng lớp, như: giai cấp tư sản, nông dân và bình dân thành thị. Trong đó: giai cấp tư sản có thế lực về kinh tế song không có quyền lực chính trị; nông dân, bình dân thành thị chiếm hơn 90% dân số, chịu nhiều ách áp bức, bóc lột. c. Về tư tưởng: Thông qua trào lưu Triết học Ánh sáng (thế kỉ XVIII), các nhà tư tưởng của giai cấp tư sản đã đả phá chế độ phong kiến và Giáo hội, mở đường cho cách mạng bùng nổ. 2. Nét chính về …