Tổng hợp bài tập Chủ đề 8. Ôn tập các biện pháp tu từ

A. Lý thuyết

Biện pháp Khái niệm Phân loại Tác dụng

So sánh Là đối chiếu sự vật, sự việc này

với sự vật, sự việc khác có nét

tương đồng để làm tăng sức gợi

hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

Có hai loại:

+ So sánh ngang bằng: A=B

+ So sánh không ngang bằng:

A>B; A<B

+ Gợi hình, giúp cho việc

miêu tả sự vật, sự việc được

cụ thể sinh động

+ Biểu hiện tư tưởng, tình

cảm sâu sắc

Nhân hóa Là gọi hoặc tả con vật, cây cối,

đồ vật… bằng những từ ngữ

vốn được dùng để gọi hoặc tả

con người; làm cho thế giới loài

vật, cây cối, đồ vật trở nên gần

gũi với con người, biểu thị

những suy nghĩ, tình cảm của

con người

Có ba loại:

+ Dùng những từ ngữ vốn gọi

người để gọi vật.

+ Dùng những từ vốn chỉ hoạt

động, tính chất của người để

chỉ hoạt động, tính chất của

vật.

+ Trò chuyện, xưng hô với vật

như đối với người.

+ Làm cho đồ vật, con vật,

cây cối, thiên nhiên trở nên

gần gũi với con người, giúp

con người yêu và quý trọng

thiên nhiên, động vật hơn.

+ Biểu thị được những tình

cảm, suy nghĩ của con người

với các loài vật, thiên nhiên.

Ẩn dụ Là một biện pháp tu từ gọi tên

các sự vật, hoặc hiện tượng này

bằng tên sự vật, hiện tượng

khác có nét tương đồng với

nhau có tác dụng nhằm tăng sức

gợi hình, gợi cảm

Có 4 loại:

+ Ẩn dụ hình thức: người nói,

người viết giấy đi một phần ý

nghĩa

+ Ẩn dụ cách thức: một vấn đề

thông qua nhiều cách, việc ẩn

dụ này giúp người diễn đạt đưa

hàm ý vào câu nói

+ Ẩn dụ phẩm chất: dùng

phẩm chất của sự vật hoặc hiện

tượng này bằng phẩm chất của

sự vật, hiện tượng khác có nét

tương đồng

+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác:

miêu tả tính chất, đặc điểm của

Nhằm tăng sức gợi hình và

gợi cảm

CHỦ ĐỀ 8: ÔN TẬP VỀ CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ

MÔN: NGỮ VĂN – CHÂN TRỜI SÁNG TẠO - LỚP 6

BIÊN SOẠN: BAN CHUYÊN MÔN LOIGIAIHAY.COM

sự vật được nhận biết bằng

giác quan này nhưng lại được

miêu tả bằng từ ngữ sử dụng

cho giác quan khác

Hoán dụ Là gọi tên sự vật, hiện tượng

bằng tên của một sự vật, hiện

tượng khác; giữa chúng có quan

hệ gần gũi với nhau, nhằm tăng

sức gợi hình, gợi cảm trong

diễn đạt

Có 4 kiểu:

+ Lấy 1 bộ phận để gọi toàn

thể

+ Dùng vật chứa đựng để gọi

vật bị chứa đựng

+ Dùng dấu hiệu sự vật để gọi

sự vật

+ Dùng những cái cụ thể để

nói về cái trừu tượng

Tăng sức gọi hình, gợi cảm

cho việc diễn tả sự vật, sự

việc được nói đến trong thơ,

văn

Điệp ngữ Lặp lại từ ngữ (hoặc cả một

câu) để làm nổi bật ý, gây cảm

xúc mạnh

Điệp cách quãng, điệp ngữ nối

tiếp, điệp ngữ chuyển tiếp

(điệp ngữ vòng)

Làm nổi bật ý, gây cảm xúc

mạnh

B. Bài tập

Câu 1: Em hãy cho biết tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong câu thơ sau:

“Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra”

Câu 2: Đọc đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi:

Hôm nay trời nắng chang chang

Mèo con đi học chẳng mang thứ gì

Chỉ mang một chiếc bút chì

Và mang một mẩu bánh mì con con

(Mèo con đi học – Phạn Thị Vàng Anh)

a. Bài thơ trên đã nhân hóa con vật nào?

b. Con vật đó đã được nhân hóa bằng cách nào?

c. Việc sử dụng biện pháp nhân hóa như vậy có tác dụng gì?

Câu 3: Ẩn dụ trong các câu sau đây thuộc kiểu ẩn dụ nào? Sử dụng ẩn dụ như vậy có tác dụng gì?

a. “Mà bên nước tôi thì đang hửng lên cái nắng bốn giờ chiều, cái nắng đậm đà của mùa thu biên giới”

(Nguyễn Tuân)

b. “Về thăm quê Bác làng Sen

Có hàng râm bụt thắp lên lửa hồng”

(Về thăm nhà Bác – Tôn Thị Trí)