Đề cương ôn tập Học kì 2 Ngữ văn 12 năm 2024–2025 trường THPT Yên Hoà (Hà Nội)

1

TRƯỜNG THPT YÊN HÒA

BỘ MÔN: NGỮ VĂN

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP HỌC KỲ II

NĂM HỌC 2024 – 2025

MÔN: VĂN, KHỐI 12

A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT VÀ KTCB

I. ĐỌC

1. Truyện và tiểu thuyết

a. Khái niệm

- Tiểu thuyết: tác phẩm tự sự cỡ lớn. Tiểu thuyết có khả năng phản ánh đời sống

rộng lớn, không bị giới hạn về không gian và thời gian; cốt truyện phức tạp, được

xây dựng trên nhiều sự kiện, cảnh ngộ, nhiều mối xung đột; miêu tả nhiều tuyến

nhân vật, nhiều quan hệ chồng chéo với những diễn biến tâm lí phức tạp, đa dạng.

- Truyện ngắn: tác phẩm tự sự cỡ nhỏ. Truyện ngắn hướng tới khắc hoạ một hiện

tượng trong đời sống, cốt truyện thường diễn ra trong thời gian, không gian hạn

chế, kết cấu không nhiều tầng, nhiều tuyến; thường có ít nhân vật. Truyện ngắn

thu hút người đọc bởi nội dung cô đúc, chi tiết có sức ám ảnh, ý tưởng sắc sảo

được thể hiện qua tình huống bất ngờ, lời văn hàm súc, mang nhiều ẩn ý.

b. Một số yếu tố đặc trưng của truyện và tiểu thuyết

- Nội dung: đề tài, chủ đề, cốt truyện, tình huống truyện, nhân vật, bối cảnh

(không gian, thời gian), ý nghĩa chi tiết, …

- Nghệ thuật: Ngôi kể, điểm nhìn trần thuật, lời nhân vật, lời người kể chuyện,

chi tiết đặc sắc, nghệ thuật xây dựng nhân vật,…

c. Đọc hiểu văn bản chú ý đặc trưng của thể loại truyện và tiểu thuyết

- Phân tích và đánh giá được một số yếu tố về hình thức (các chi tiết tiêu biểu,

ngôi kể, điểm nhìn, sự kết nối giữa lời người kể chuyện và lời nhân vật,…); nội

dung (đề tài, chủ đề, tư tưởng, triết lí nhân sinh,…) của truyện và tiểu thuyết.

2

+ Nêu được ý nghĩa, tác động của văn bản văn học trong việc làm thay đổi suy

nghĩ, tình cảm, cách nhìn và cách đánh giá của cá nhân đối với văn học và cuộc

sống.

2. Thơ

a. Khái niệm

- Là một thể loại văn học

- Nội dung: Phản ánh cuộc sống thông qua tình cảm, cảm xúc của người viết về

cuộc đời và con người

- Hình thức: Ngôn ngữ cô đọng, hàm súc, sử dụng nhiều hình tượng nghệ thuật,

biện pháp tu từ, giàu nhịp điệu,…

- Thơ có yếu tố tượng trưng: là thơ có những hình ảnh mang tính biểu tượng, gợi

cho người đọc những ý niệm, hoặc gợi lên một liên tưởng sâu xa.

- Thơ trữ tình hiện đại: là các sáng tác thơ trữ tình có tính chất cách tân, đổi mới

so với thơ trung đại. Ở Việt Nam, thơ trữ tình hiện đại xuất hiện vào khoảng đầu

thế kỉ XX, phát triển với sự ra đời của phong trào Thơ mới năm 1932. Phá vỡ

những quy phạm của thơ trung đại, thơ trữ tình hiện đại đề cao cái “tôi” cá nhân

với những cảm xúc đa dạng, phong phú. Vừa tiếp thu những thành tựu của thơ ca

phương Tây (tượng trưng, siêu thực,…) vừa hiện đại hoá những thể loại truyền

thống, các nhà thơ hiện đại không ngừng tìm tòi, làm mới hình thức câu thơ, hình

ảnh thơ, cấu tứ,…

- Thơ có yếu tố siêu thực: là thơ có những hình ảnh hư ảo, mơ hồ, trừu tượng, khó

hình dung, lí giải một cách tường minh. Những hình ảnh này là sự thể hiện của

thế giới siêu thực – thế giới được cảm nhận trong giấc mơ hoặc tiềm thức.

b. Một số yếu tố đặc trưng của thơ

- Cảm hứng chủ đạo: Cảm xúc mãnh liệt xuyên suốt bài thơ.

- Nhân vật trữ tình: Nhân vật trực tiếp bộc lộ cảm xúc, có thể là tác giả hoặc người

đại diện cho quan niệm thẩm mỹ, tư tưởng của thời đại.