Đề cương ôn tập Học kì 2 Ngữ văn 11 năm 2023–2024 trường PTDTNT Sơn Động (Bắc Ninh)-Phần 3

1

CHỦ ĐỀ: VĂN BẢN THÔNG TIN A. Ôn tập tri thức Ngữ văn về văn bản thông tin 1. Khái niệm - Văn bản thông tin tổng hợp là một dạng của văn bản báo chí được viết theo lối tổng hợp nhiều thông tin, nhiều phương thức giao tiếp. - Tiêu biểu cho dạng này là văn bản thuyết minh có lồng ghép các yếu tố như miêu tả, tự sự, biểu cảm…. - Mục đích của việc lồng ghép các yếu tố như trên nhằm giúp việc truyền tải thông tin của văn bản thêm sinh động, hiệu quả hơn. 2. Đặc điểm - Văn bản thông tin là loại văn bản chủ yếu dùng để cung cấp thông tin. Trong đời sống, có nhiều loại văn bản thông tin khác nhau như: báo cáo, bản tin, thông báo, thư từ, diễn văn, tiểu luận, hướng dẫn,… - Để đảm bảo tính chính xác, khách quan, văn bản thông tin thường dẫn tên người, địa điểm, thời gian, số liệu xác thực, có thể kiểm chứng được. - Ngôn ngữ trong văn bản thông tin sáng rõ, đơn nghĩa. Việc sử dụng các phương tiện phi ngôn ngữ như hình ảnh, biểu đồ, sơ đồ,…góp phần giúp cho người đọc dễ tiếp nhận và ghi nhớ thông tin. - Để tăng thêm hiệu quả tác động đối với người đọc, đôi khi văn bản thông tin lồng ghép việc cung cấp thông tin với một hay nhiều yếu tố như miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận. Tuy vậy, việc lồng ghép những yếu tố này phải đảm bảo không được làm mất đi tính chính xác, khách quan của văn bản thông tin. 3. Các yếu tố - Nội dung: + Dữ liệu trong văn bản thông tin là sự thật hiển nhiên hoặc những phát biểu/ tuyên bố được xác minh bằng những bằng chứng cụ thể, được đo lường, quan sát một cách khoa học và mọi người công nhận. Vì thế, dữ liệu mang tính khách quan và là yếu tố làm nên tính chính xác, đáng tin cậy của văn bản thông tin. + Thông tin cơ bản của văn bản là thông tin quan trọng nhất mà người viết muốn truyền tải văn bản. Thông tin cơ bản được hỗ trợ bởi các thông tin chi tiết. - Hình thức: Văn bản thông tin có thể sử dụng một số yếu tố hình thức (bao gồm cả phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ) để biểu thị cách sắp xếp, cấu trúc thông tin trong văn bản hoặc làm cho các ý tưởng và thông tin hấp dẫn, sinh động, dễ hiểu. Chẳng hạn như: nhan đề; kí hiệu đánh dấu các phần, mục chú thích cho hình ảnh; bảng số liệu; biểu đồ, sơ đồ, lược đồ; mô hình bản đồ,... - Cách thức trình bày thông tin: Ý tưởng và thông tin, dữ liệu trong văn bản thông tin thường được trình bày theo một số cách nhất định để hỗ trợ người đọc nhận ra mối liên hệ giữa chúng chẳng hạn như: ý chính và nội dung chi tiết, trật tự thời gian, cấu trúc nguyên nhân – kết quả, cấu trúc so sánh – đối chiếu, cấu trúc vấn đề – cách giải quyết. + Trình bày thông tin theo trật tự thời gian: Có các mốc thời gian cụ thể, rõ ràng theo từng chặng (năm tháng, từng chặng,…)

2

+ Trình bày thông tin theo quan hệ nhân quả: Đưa ra được các khía cạnh từ nguyên nhân của vấn đề cho đến cach giải quyết vấn đề + Trình bày thông tin theo mức độ quan trọng của đối tượng (ý chính và nội dung chi tiết): Trình bày thông tin từ ý chính bao quát cho đến đi sâu làm rõ từng khía cạnh, từng mặt của vấn đề + Trình bày thông tin theo cách so sánh, đối chiếu: Hai hay nhiều đối tượng trở lên có các tiêu chí so sánh đối chiếu - Thái độ, ý kiến, quan điểm của người viết trong văn bản thông tin thường được trình bày dưới dạng những phát biểu thể hiện niềm tin, cảm nhận hoặc suy nghĩ của người viết về một vấn đề/ đối tượng nào đó. Ý kiến, quan điểm có thể được/ không được xác minh bằng sự thật hoặc chứng cứ cụ thể, vì đó có thể là những suy nghĩ cảm tính hoặc diễn giải của người viết về thông tin, dữ liệu. Vì vậy, thái độ, ý kiến và quan điểm thường mang tính chủ quan. Đó là lí do dẫn đến hiện tượng cùng một dữ liệu, nhưng có thể có nhiều ý kiến, quan điểm khác nhau về dữ liệu ấy. B. Hệ thống kiến thức cơ bản về các văn bản đã học. I. Nữ phóng viên đầu tiên - Trần Nhật Vy 1. Chủ đề: - Phong trào nữ quyền qua chân dung của một cá nhân, một người phụ nữ. 2. Nội dung - Tiểu sử của nhân vật - Các hoạt động xã hội của nhân vật - Đời sống cá nhân của nhân vật 3. Cách trình bày dữ liệu (NT) - Văn bản được triển khai theo …