Đề cương ôn tập Giữa kì 1 Sinh học 10 năm 2025–2026 trường THPT Đức Trọng (Lâm Đồng)

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP GIỮA KÌ I SINH 10

NĂM HỌC 2025 -2026

PHẦN KIẾN THỨC CĂN BẢN: HỌC SINH ÔN TẬP LẠI THEO SÁCH GIÁO KHOA DỰA TRÊN CÁC NỘI DUNG CĂN BẢN SAU

BÀI 1: GIỚI THIỆU CHƯƠNG TRÌNH MÔN SINH HỌC, SINH HỌC VÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG.

●​ Khái niệm Sinh học: Là ngành khoa học nghiên cứu về sự sống.

●​ Đối tượng nghiên cứu: Mọi cấp độ tổ chức của thế giới sống (phân tử, bào quan, tế bào, mô, cơ quan, hệ cơ quan, cơ thể, quần thể, quần xã, hệ sinh thái, sinh quyển).

●​ Mục tiêu: Hiểu biết về cấu tạo, chức năng, sự phát triển, tiến hóa và mối quan hệ của các sinh vật với môi trường.

●​ Vai trò của Sinh học: Giải quyết các vấn đề thực tiễn trong y học, nông nghiệp, công nghiệp, bảo vệ môi trường.

BÀI 2: CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ HỌC TẬP MÔN SINH HỌC

Có 3 phương pháp nghiên cứu chính:

1. Phương pháp quan sát

2. Phương pháp làm việc trong phòng thí nghiệm

3. Phương pháp thực nghiệm khoa học

ii. các kĩ năng trong tiến trình nghiên cứu khoa học

Nghiên cứu khoa học được thực hiện theo 4 bước tạo thành một tiến trình:

Bước 1: Quan sát và đặt câu hỏi

Bước 2: Hình thành giả thuyết khoa học

Bước 3: Kiểm tra giả thuyết khoa học

Bước 4: Làm báo cáo kết quả nghiên cứu

iii. giới thiệu tin sinh học

Tin sinh học (Bioinformatics) là môi linh vực nghiên cứu liên ngành, kết hợp tri thức sinh học với khoa học máy tính và thống kê.

BÀI 4: CÁC CẤP ĐỘ TỔ CHỨC CỦA THẾ GIỚI SỐNG

●​ Đặc điểm chung của các cấp độ:

o​ Tổ chức theo nguyên tắc thứ bậc: Cấp độ dưới làm nền tảng cho cấp độ trên.

o​ Hệ thống mở: Trao đổi vật chất và năng lượng với môi trường.

o​ Tự điều chỉnh: Duy trì ổn định nội môi.

o​ Thống nhất: Giữa cấu trúc và chức năng.

o​ Liên tục tiến hóa: Thích nghi với môi trường.

●​ Các cấp độ chính: Phân tử, bào quan, tế bào, mô, cơ quan, hệ cơ quan, cơ thể, quần thể, quần xã, hệ sinh thái. (Tế bào là cấp độ tổ chức sống cơ bản nhất).

BÀI 3: KHÁI QUÁT VỀ TẾ BÀO

I. KHÁI QUÁT HỌC THUYẾT TẾ BÀO

1. Lịch sử hình thành:

●​ Robert Hooke (1665): Phát hiện và đặt tên "cell" (tế bào) khi quan sát lát mỏng nút chai bần qua kính hiển vi

●​ Anton van Leeuwenhoek: Phát hiện ra vi khuẩn và nguyên sinh động vật

●​ Thế kỷ XIX: Matthias Schleiden, Theodor Schwann, Rudolf Virchow xây dựng học thuyết tế bào

2. Nội dung học thuyết tế bào:

●​ Tất cả các sinh vật đều được cấu tạo bởi một hoặc nhiều tế bào

●​ Tế bào là đơn vị cơ bản của sự sống

●​ Các tế bào được sinh ra từ các tế bào có trước

3. Ý nghĩa:

●​ Học thuyết tế bào giúp hiểu rõ cơ sở vật chất của sự sống

●​ Là nền tảng cho các ngành khoa học hiện đại về sinh học

●​ Có ý nghĩa làm thay đổi nhận thức của giới khoa học thời kì đó về cấu tạo của sinh vật và định hướng cho các nghiên cứu về chức năng của tế bào, cơ thể

II. TẾ BÀO LÀ ĐỠN VỊ CẤU TRÚC VÀ CHỨC NĂNG CỦA CƠ THỂ SỐNG

1. Tế bào là đơn vị cấu trúc:

Khái niệm:

●​ Tế bào là đơn vị cấu trúc của cơ thể sống

●​ Mọi sinh vật đều được cấu tạo từ một hoặc nhiều tế bào

Đặc điểm:

●​ Tế bào có cấu trúc tự mình tạo nên

●​ Tế bào có khả năng tự duy trì cấu trúc của mình

●​ Mỗi sinh vật đa bào có thể có hàng tỷ tế bào hợp thành nên cơ thể

Mức độ tổ chức:

●​ Từ đơn giản: sinh vật đơn bào (vi khuẩn, virus)