Đề cương ôn tập Giữa kì 1 Sinh học 10 năm 2025–2026 trường THPT chuyên Lương Văn Chánh (Đắk Lắk)

NỘI DUNG KIẾN THỨC CỐT LÕI Bài 1: GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT MÔN SINH HỌC I. SINH HỌC VÀ CÁC LĨNH VỰC CỦA SINH HỌC - Khái niệm: Sinh học là ngành khoa học nghiên cứu về sự sống. - Đối tượng của sinh học: Đối tượng của sinh học là các sinh vật cùng các cấp độ tổ chức của thế giới sống từ phân tử, tế bào, cơ thể đa bào, quần thể, quần xã và hệ sinh thái. - Các lĩnh vực nghiên cứu:

Trong chương trình giáo dục phổ thông, học sinh sẽ lần lượt nghiên cứu sinh học theo các lĩnh vực phân chia dựa vào các cấp độ tổ chức của thế giới sống: + Lớp 10: tìm hiểu về sinh học tế bào và thế giới vi sinh vật. + Lớp 11: nghiên cứu sinh học cơ thể. + Lớp 12: nghiên cứu di truyền học, tiến hóa và sinh thái học. II. CÁC NGÀNH NGHỀ LIÊN QUAN TỚI SINH HỌC 1. Sinh học và các ngành y – dược học 2. Sinh học và ngành pháp y 3. Sinh học và các ngành nông – lâm – ngư nghiệp 4. Sinh học và công nghệ thực phẩm 5. Sinh học và vấn đề bảo vệ môi trường III. SINH HỌC VỚI SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ XÃ HỘI - Phát triển bền vững là sự phát triển đáp ứng được nhu cầu của xã hội hiện tại, nhưng không làm tổn hại đến khả năng tiếp cận với nhu cầu phát triển của các thế hệ tương lai. - Phát triển bền vững nhằm giải quyết quan hệ tăng trưởng kinh tế với các vấn đề xã hội và bảo vệ môi trường.

Phát triển bền vững là sự kết hợp hài hòa giữa ba hệ thống BÀI 2: CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ HỌC TẬP MÔN SINH HỌC I. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU SINH HỌC 1. Phương pháp quan sát 2. Phương pháp làm việc trong phòng thí nghiệm

a) Phương pháp đảm bảo an toàn khi làm việc trong phòng thí nghiệm b) Một số kĩ thuật phòng thí nghiệm 3. Phương pháp thực nghiệm khoa học II. CÁC THIẾT BỊ NGHIÊN CỨU VÀ HỌC TẬP MÔN SINH HỌC - Kính hiển vi - Máy li tâm - kínhlúp, pipet, buret, … III. CÁC KĨ NĂNG TRONG TIẾN TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

BÀI 3: CÁC CẤP ĐỘ TỔ CHỨC CỦA THẾ GIỚI SỐNG I. CÁC CẤP ĐỘ TỔ CHỨC CỦA THẾ GIỚI SỐNG 1. Khái niệm cấp độ tổ chức sống - Cấp độ tổ chức sống là cấp độ tổ chức của vật chất có biểu hiện đầy đủ đặc tính của sự sống như sinh trưởng, phát triển, sinh sản, cảm ứng, chuyển hóa vật chất và năng lượng,… - Cấp độ tổ chức sống bao gồm: phân tử, bào quan, tế bào, mô, cơ quan, hệ cơ quan, cơ thể, quần thể, quần xã, hệ sinh thái.

- Các cấp tổ chức sống cơ bản gồm: tế bào, cơ thể, quần thể, quần xã và hệ sinh thái. Tất cả cấp độ tổ chức cơ bản của thế giới sống đều được cấu tạo từ một hoặc nhiều tế bào. 2. Mối quan hệ giữa các cấp độ tổ chức của thế giới sống - Về cấu tạo: Cấp độ tổ chức thấp làm nền tảng để cấu tạo nên cấp độ tổ chức cao hơn. + Tế bào được cấu tạo từ các cấp độ tổ chức nhỏ hơn là bào quan, phân tử, nguyên tử. + Tập hợp các tế bào giống nhau về hình dạng và chức năng sẽ tạo thành mô. + Tập hợp các mô cùng thực hiện một chức năng cấu tạo nên cơ quan. + Tập hợp các cơ quan cùng thực hiện một chức năng cấu tạo nên hệ cơ quan. + Tập hợp các hệ cơ quan cùng phối hợp hoạt động sẽ tạo nên cơ thể. + Tập hợp các cá thể cùng loài cùng sống trong một khu vực địa lí vào thời điểm nhất định tạo nên quần thể.