Đề cương ôn tập Học kì 1 Lịch sử 10 năm 2025–2026 trường THPT Đức Trọng (Lâm Đồng)

1 TRƯỜNG THPT ĐỨC TRỌNG Tổ Sử - Địa – GD&KTPL

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP KIỂM TRA CUỐI KÌ I - NĂM HỌC 2025 - 2026

MÔN: LỊCH SỬ 10

A, KIẾN THỨC CƠ BẢN 1, Khái niệm văn minh

a) Khái niệm văn minh, văn hóa

- Văn minh:

+ Văn minh là sự tiến bộ về vật chất và tinh thần của xã hội loài người, là trạng thái phát triển

cao của nền văn hoá, khi xã hội loài người vượt qua trình độ của thời kì dã man.

+ Những tiêu chuẩn cơ bản để nhận diện văn minh là: nhà nước, đô thị, chữ viết, những tiến bộ

về tổ chức xã hội, luân lí và kĩ thuật để cải thiện cuộc sống của con người. - Văn hóa:

+ Văn hoá là tổng thể những giá trị vật chất và tinh thần mà con người sáng tạo nên. Văn hoá

tạo ra đặc tính, bản sắc của một xã hội hoặc nhóm người trong xã hội.

+ Văn hoá xuất hiện đồng thời với sự xuất hiện của loài người, còn văn minh chỉ được con người sáng tạo trong thời kì phát triển cao của xã hội.

2, 1 số nền văn minh phương Đông thời cổ - trung đại

- Ở phương Đông:

+ Những nền văn minh đầu tiên trên thế giới hình thành từ khoảng nửa sau thiên niên kỉ IV TCN

ở khu vực Đông Bắc châu Phi và Tây Á.

+ Thời kì cổ đại, hình thành bốn trung tâm văn minh lớn là Ai Cập, Lưỡng Hà, Ấn Độ và Trung

Hoa.. + Đến thời kì trung đại, ở Nam Á và Đông Á, văn minh Ấn Độ và văn minh Trung Hoa vẫn tiếp

tục phát triển; còn khu vực Đông Bắc Phi và Tây Á chịu ảnh hưởng của nền văn minh A-rập

trong một thời gian dài.

a. Văn minh Ai Cập cổ đại

* Chữ viết

- Người Ai Cập cổ đại đã sáng tạo ra chữ tượng hình từ khoảng hơn 3 000 năm TCN. Trên cơ sở đó, người Phê-ni-xi đã sáng tạo ra bảng chữ cái Phê-ni-xi, được cho là nguồn gốc của những

bảng chữ cái ngày nay.

2 - Nhờ có chữ viết, người Ai Cập cổ đại đã ghi chép, để lại nhiều tư liệu quý giá thuộc các lĩnh

vực như: Lịch sử, văn học, Thiên văn học, Toán học,..

* Kiến trúc và điêu khắc

- Cung điện, đền thờ và kim tự tháp là các loại hình kiến trúc tiêu biểu nhất của Ai Cập cổ đại.

Đó là những di sản quý giá của Ai Cập nói riêng và nhân loại nói chung.

- Đến nay, nhiều công trình kiến trúc, điêu khắc của người Ai Cập cổ đại vẫn còn hiện hữu, là

hiện thân cho sức lao động và trí tuệ, sự sáng tạo vĩ đại của con người.

* Khoa học, kĩ thuật

- Văn minh Ai Cập cổ đại đã có những đóng góp vĩ đại cho các ngành khoa học, kĩ thuật của

nhân loại, đặc biệt là các ngành Toán học, Thiên văn học và Y học. + Về toán học:sử dụng hệ số thập phân, phép tính cộng và trừ, biết tính diện tích hình tam giác,

hình chữ nhật, biết sử dụng số pi (TT) với giá trị 3,16,...

+ Thiên văn học: sáng tạo ra kĩ thuật làm lịch dựa trên chu kì vận động của Mặt Trời đầu tiên

trên thế giới. + Về Y học, người Ai Cập cổ đại đã có hiểu biết tương đối chính xác về các cơ quan trong cơ

thể con người,... Đặc biệt, họ đã sử dụng những kiến thức về giải phẫu để chữa bệnh và trong kĩ

thuật ướp xác.

* Ý nghĩa của văn minh Ai Cập: - Những thành tựu của Ai Cập cổ đại đã góp phần vào sự phát triển rực rỡ của nền văn minh

này, đồng thời đặt nền móng cho sự phát triển nhiều lĩnh vực của văn minh nhân loại.

b, Văn minh Ấn Độ thời kì cổ - trung đại

* Tư tưởng, tôn giáo

- Ấn Độ là quê hương của nhiều tôn giáo lớn.

- Các tôn giáo không chỉ ảnh hưởng và có ý nghĩa sâu sắc đối với văn minh Ấn Độ mà còn được

truyền bá ra bên ngoài và để lại nhiều dấu ấn trong lịch sử nhân loại.

- Tư tưởng triết học như Vai-sê-si-ca và Vê-đan-ta.

- Hai tôn giáo có ảnh hưởng sâu rộng hàng đầu của Ấn Độ là Hin-đu giáo và Phật giáo. * Chữ viết - Chữ viết cổ nhất của Ấn Độ được tìm thấy trong thời kì văn minh sống Ẩn.

- Về sau, ở Ấn Độ xuất hiện nhiều loại chữ viết khác.

- Chữ viết của Ấn Độ được truyền bá sang Đông Nam Á và được cải biến thành chữ viết của

một số quốc gia trong khu vực này (Cam-pu-chia, Thái Lan, Lào,...). * Văn học, nghệ thuật