Đề cương ôn tập Giữa kì 1 Ngữ văn 7 năm 2024–2025 trường PTDTNT Sơn Động (Bắc Ninh)

1

CHỦ ĐỀ 2: KHÚC NHẠC TÂM HỒN A. Kiến thức chung về thể loại thơ bốn chữ và năm chữ: 1. Một số yếu tố hình thức của thể thơ 4 chữ a. Số chữ: Mỗi dòng bốn chữ. b. Cách gieo vần: - Vần chân: đặt cuối dòng; - Vần liền: gieo liên tiếp; - Vần cách: Đặt cách quãng. *Một bài thơ có thể phối hợp nhiều cách gieo vần (vần hỗn hợp),.. c. Cách ngắt nhịp: - 2/2 hoặc 3/1.(nhịp thơ có thể ngắt linh hoạt, phù hợp với tình cảm, cảm xúc được thể hiện trong bài thơ). d. Hình ảnh thơ: Dung dị, gần gũi (Gần với đồng dao, vè, thích hợp với việc kể chuyện). 2. Một số yếu tố hình thức của thể thơ năm chữ a. Số chữ: Mỗi dòng năm chữ.

b. Cách gieo vần: - Vần chân: đặt cuối dòng; vần: - Vần liền: gieo liên tiếp; - Vần cách: đặt cách quãng * Một bài thơ có thể phối hợp nhiều cách gieo vần (vần hỗn hợp),.. c. Cách ngắt nhịp: 2/3 hoặc 3/2. (nhịp thơ có thể ngắt linh hoạt, phù hợp với tình cảm, cảm xúc được thể hiện trong bài thơ). d. Hình ảnh thơ: Dung dị, gần gũi (gần với đồng dao, vè, thích hợp với việc kể chuyện).

a. Cách đọc hiểu văn bản thơ bốn chữ và năm chữ. - Xác định và nhận diện các đặc điểm của thể thơ như: số chữ, cách gieo vần, ngắt nhịp; - Đánh giá tác dụng của cách gieo vần, ngắt nhịp trong việc thể hiện tình cảm, cảm xúc của tác giả; -Tìm hiểu ý nghĩa của các chi tiết, hình ảnh có trong bài thơ;

-Tìm hiểu tâm trạng cảm xúc của tác giả. Qua đó, lí giải đánh giá và liên hệ với những kinh nghiệm sống thực tiễn của bản thân.

B. HỆ THỐNG KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ CÁC VĂN BẢN ĐỌC I. Đồng dao mùa xuân – Nguyễn Khoa Điềm 1. Tác giả: - Ông là nhà thơ chiến sĩ, một trong những gương mặt tiêu biểu của thơ ca kháng chiến chống Mĩ. - Thơ ông tập trung thể hiện tình yêu quê hương, đất nước tha thiết với nhiều suy tư sâu sắc.

2. Tác phẩm a. Đề tài: Người lính. b. Thể loại: Thơ bốn chữ.

2

c. Nội dung: - Ca ngợi sự hi sinh anh dũng của những người lính trẻ và tình cảm tự hào, nhớ thương sâu nặng của đồng đội, đồng bào. - Thể hiện lòng biết ơn những người lính đã dâng hiến tuổi trẻ của mình để cho những mùa xuân đất nước mãi trường tồn.

d. Nghệ thuật: - Sử dụng thể thơ bốn chữ, gần gũi với đồng dao; - Cách ngắt nhịp, gieo vần linh hoạt; - Giọng điệu tâm tình, nhẹ nhàng, sâu lắng; - Hình ảnh thơ chân thực, gợi cảm, xúc động. II. Gặp lá cơm nếp – Thanh Thảo 1.Tác giả: - Thanh Thảo sinh năm 1946, quê ở Quảng Ngãi. - Ông là nhà thơ, nhà báo, được công chúng chú ý qua những tập thơ và trường ca viết về chiến tranh và các vấn đề của cuộc sống thời hậu chiến.

2. Tác phẩm

a.Thể loại:Thơ năm chữ b. Nội dung: - Bài thơ thể hiện tình cảm nhớ thương mẹ da diết và tình yêu quê hương đất nước của người lính xa nhà đi chiến đấu. - Những hình ảnh thân thiết, gắn bó của quê hương là nguồn sức mạnh nâng c. Nghệ thuật: - Sử dụng thể thơ năm chữ, gần gũi với đồng dao; - Cách ngắt nhịp, gieo vần linh hoạt; - Giọng điệu tâm tình, trong trẻo, tha thiết; - Hình ảnh thơ chân thực, gợi cảm, mang nhiều ý nghĩa 3. Tác phẩm: Trở gió – Nguyễn Ngọc Tư a. Tác giả: Nguyễn Ngọc Tư sinh năm 1976, quê ở Cà Mau, sáng tác thành công ở nhiều thể loại: truyện ngắn, tản văn, tiểu thuyết, b. Tác phẩm - Thể loại: Tạp văn - Bố cục: 2 phần + Phần 1: Từ đầu đến “bắt đầu rụng xuống”: Tâm trạng ngổn ngang của tác giả khi mùa gió chướng về. + Phần 2: Còn lại: Sự mong chờ và tình cảm của tác giả với những cơn gió chướng. c. Nội dung - Qua đoạn trích Trở gió, tác giả Nguyễn Ngọc Tư đã tạo nên một hình dung trọn vẹn về những cơn gió chướng. Mùa gió chướng về không chỉ là sự thay đổi thời tiết, báo hiệu một năm cũ sắp qua, mà còn gợi trong tâm trạng của con người những cảm xúc ngóng chờ, vội vã ngổn ngang. Dẫu vậy, hai từ “gió chướng” vẫn gắn liền với nỗi nhớ và những kỉ niệm về gia đình và quê hương vô cùng đẹp đẽ, không thể nào quên.