Đề cương ôn tập Học kì 1 Ngữ văn 8 năm 2024–2025 trường THCS Nguyễn Viết Xuân (Bình Dương)

TRƯỜNG THCS NGUYỄN VIẾT XUÂN TỔ: NGỮ VĂN

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP KIỂM TRA HKI, MÔN NGỮ VĂN 8

NĂM HỌC 2024-2025

(Tài liệu tham khảo) I. VĂN BẢN 1. Thơ sáu chữ, bảy chữ a/ Khái niệm: - Thơ sáu chữ là thể thơ mỗi dòng có sáu chữ. - Thơ bảy chữ là thể thơ mỗi dòng có bảy chữ. - Mỗi bài gồm nhiều khổ, mỗi khổ thường có bốn dòng thơ và có cách gieo vần, ngắt nhịp đa dạng. b/ Vần Bên cạnh cách phân loại vần chân, vần lưng, vần trong thơ còn được phân loại thành vần liền và vần cách (thuộc vần chân). Vần liền là trường hợp tiếng cuối của hai dòng thơ liên tiếp vần với nhau. Vần cách là trường hợp tiếng cuối ở hai dòng thơ cách nhau vần với nhau. c/ Bố cục của bài thơ Bố cục của bài thơ là sự tổ chức, sắp xếp các phần, các đoạn thơ theo một trình tự nhất định. Việc xác định bố cục giúp người đọc có cái nhìn tổng quát, biết rõ bài thơ có mấy phần, vị trí và ranh giới từng phần trong bài thơ, từ đó có thể xác định được mạch cảm xúc của bài thơ. d/ Mạch cảm xúc của bài thơ Mạch cảm xúc của bài thơ là sự tiếp nối, sự vận động của cảm xúc trong bài thơ. e/ Cảm hứng chủ đạo Cảm hứng chủ đạo là trạng thái tình cảm mãnh liệt, thường gắn với tư tưởng và đánh giá nhất định được thể hiện xuyên suốt tác phẩm, tác động đến cảm xúc của người đọc. g/ Vai trò của tưởng tượng trong tiếp nhận văn học Khi đọc văn bản, người đọc cần huy động nhận thức, trải nghiệm, sử dụng kết hợp các giác quan đề tái hiện trong tâm trí mình hình ảnh con người hay bức tranh đời sống mà nhà văn, nhà thơ đã khắc họa trong văn bản. Nhờ khả năng tưởng tượng, người đọc có thể trải nghiệm cuộc sống được miêu tả, hóa thân vào các nhân vật, từ đó cảm nhận và hiểu văn bản đầy đủ, sâu sắc hơn. 2. Văn bản thông tin giải thích một hiện tượng tự nhiên - Văn bản thông tin giải thích một hiện tượng tự nhiên được viết để lí giải nguyên nhân xuất hiện và cách thức diễn ra của một hiện tượng tự nhiên. Kiểu văn bản này thường xuất hiện trong các tài liệu khoa học. - Cấu trúc của văn bản giải thích một hiện tượng tự nhiên gồm các phần: + Phần mở đầu: giới thiệu khái quát về hiện tượng hoặc quá trình xảy ra hiện tượng trong thế giới tự nhiên. + Phần nội dung: giải thích nguyên nhân xuất hiện và cách thức diễn ra của hiện tượng tự nhiên. + Phần kết thúc: thường trình bày sự việc cuối của hiện tượng tự nhiên hoặc tóm tắt nội dung giải thích. - Cách sử dụng ngôn ngữ: thường sử dụng từ ngữ thuộc một chuyên ngành khoa học cụ thể (địa, sinh …) động từ miêu tả hoạt động hoặc trạng thái (xoay, vỡ…), từ ngữ miêu tả trình tự (bắt đầu, kế tiếp, tiếp theo…)

Cách trình bày thông tin theo cấu trúc so sánh và đối chiếu - Văn bản có cấu trúc so sánh và đối chiếu trình bày điểm giống và khác nhau giữa hai hay nhiều sự vật theo các tiêu chí so sánh cụ thể: + So sánh và đối chiếu các đối tượng theo từng tiêu chí. + So sánh tổng thể các đối tượng: Người viết lần lượt trình bày biểu hiện của tất cả các tiêu chí ở từng đối tượng. - Văn bản trình bày thông tin theo cách so sánh và đối chiếu có thể sử dụng một số từ ngữ chỉ sự giống nhau (giống, mỗi, cũng…) và khác nhau (khác với, nhưng, mặt khác…) hoặc sử dụng một số kiểu sơ đồ, bảng biểu để làm rõ thông tin được so sánh, đối chiếu. * Lưu ý: Có thể trình bày thông tin theo một số kiểu cấu trúc khác như: trật tự thời gian, mức độ quan trọng của thông tin (đối tượng), mối quan hệ nhân quả.... 3. Văn nghị luận a. Đặc điểm của văn nghị luận: + Là loại văn bản có mục đích thuyết phục người đọc, người nghe đồng tình với ý kiến của mình về một vấn đề nào đó. + Người viết trình bày ý kiến của mình về một vấn đề, sau đó sử dụng lí lẽ bằng chứng để củng cố ý kiến. b. Mối quan hệ giữa ý kiến, lí lẽ, bằng chứng. + Ý kiến là những nhận xét thường mang tính khẳng định hoặc phủ định. + Lí lẽ: Là cơ sở làm rõ ý kiến quan điểm của người viết, thường tập trung nêu nguyên nhân + Bằng chứng là những minh chứng làm rõ cho lí lẽ, có thể là nhân vật, sự kiện, số liệu thực tế. - Luận đề là vấn đề chính được nêu ra và bàn luận trong văn nghị luận. - Luận điểm là những ý kiến thể hiện quan …