Đề cương ôn tập Học kì 1 Ngữ văn 8 năm 2025–2026 trường THCS Nguyễn Trãi (Bà Rịa - Vũng Tàu)

PHẦN I: ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP A. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM I. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN 1. Thể loại Văn nghị luận (Bài 3): - Đặc điểm: + Nhận diện được luận đề, luận điểm, lí lẽ và bằng chứng tiêu biểu trong văn bản. + Phân biệt được bằng chứng khách quan (số liệu, sự kiện thực tế, kiểm chứng được) và ý kiến, đánh giá chủ quan của người viết. + Phân tích mối liên hệ chặt chẽ giữa các bộ phận: Luận đề -> Luận điểm -> Lí lẽ - > Bằng chứng. - Chủ điểm: Sự sống thiêng liêng (Môi trường, thiên nhiên, biến đổi khí hậu...). - Yêu cầu: Tìm được các văn bản cùng thể loại, cùng chủ điểm để liên hệ. 2. Thể loại Truyện cười (Bài 4): - Đặc điểm: + Cốt truyện: Thường ngắn gọn, tập trung vào sự việc gây cười. + Nhân vật: Thường mang thói hư tật xấu, tính cách phiến diện. + Ngôn ngữ: Giản dị, khẩu ngữ, sử dụng các biện pháp tu từ gây cười. + Các thủ pháp gây cười: Lối nói chơi chữ, phóng đại, tình huống trớ trêu, cử chỉ điệu bộ... - Yêu cầu: + Hiểu đề tài, ý nghĩa của các chi tiết tiêu biểu. + Rút ra được bài học và thông điệp phê phán hoặc châm biếm từ tiếng cười. II. TIẾNG VIỆT 1. Nghĩa tường minh và nghĩa hàm ẩn: - Phân biệt nghĩa tường minh (thông báo trực tiếp bằng từ ngữ) và nghĩa hàm ẩn (suy ra từ ngữ cảnh, ẩn ý). - Xác định câu mang nghĩa hàm ẩn và giải thích nghĩa đó. - Hiểu được tác dụng của việc sử dụng nghĩa hàm ẩn (tế nhị, châm biếm, giữ lịch sự...). 2. Trợ từ và Thán từ: - Nhận diện trợ từ (nhấn mạnh sự vật/sự việc) và thán từ (bộc lộ cảm xúc, gọi đáp). - Đặt câu sử dụng đúng chức năng của trợ từ, thán từ. III. VIẾT - Kiểu bài: Viết bài văn nghị luận về một vấn đề của đời sống (khoảng 500 – 700 chữ). - Chủ đề: Vấn đề thuộc lĩnh vực môi trường, quan hệ giữa thiên nhiên với con người (ví dụ: bảo vệ rừng, ô nhiễm nguồn nước, rác thải nhựa, lối sống xanh...). - Yêu cầu cấu trúc bài viết:

a. Mở bài:

TRƯỜNG THCS NGUYỄN TRÃI

TỔ KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐỀ CƯƠNG, MA TRẬN KIỂM TRA HKI

NGỮ VĂN LỚP 8 Năm học 2025 – 2026

- Nêu vấn đề cần bàn luận - Nêu ý kiến đồng tình hay phản đối về vấn đề cần bàn luận. b. Thân bài: - Giải thích từ ngữ, ý kiến cần bàn luận. - Bàn luận:

+ Trình bày vấn đề cần bàn luận. + Trình bày ý kiến đồng tình hay phản đối về vấn đề cần bàn luận. + Đưa ra lý lẽ và bằng chứng làm sáng tỏ luận điểm. c. Kết bài: - Khẳng định lại vấn đề. - Đề xuất giải pháp hoặc nêu bài học

---------------------------------------------------------- B. ĐỀ THAM KHẢO

ĐỀ SỐ 1 I. ĐỌC HIỂU (6.0 điểm) Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

SAO ĐÃ VỘI CHẾT Một ông thầy lang xưa nay vẫn khoe chữa bệnh giỏi, ngày nọ có một ông lão đột ngột lại hỏi: - Lão nghe thầy chữa bệnh thần lắm, thầy đã chữa khỏi được mấy đám rồi? Ông lang quả quyết đáp: - Bao nhiêu đám mà nghe lời tôi là chữa khỏi hết. Ông lão cau mặt nói: - Thầy quên rồi à? Thầy bảo thằng cháu nhà tôi uống thuốc của thầy một năm thì khỏi, sao nó mới uống được ba tháng đã chết? Ông lang xua tay nói: - Rõ ràng tại cậu nhà không chịu nghe lời tôi. Tôi bảo uống thuốc một năm, sao mới uống ba tháng đã vội chết? Cứ uống thuốc đủ năm, xem có khỏi không nào?

(Nguồn: Kho tàng truyện cười Việt Nam) Câu 1 (1.0 điểm). Văn bản trên thuộc thể loại nào? Phương thức biểu đạt chính là gì? Câu 2 (1.0 điểm). Văn bản xoay quanh cuộc đối thoại giữa ai với ai? Về vấn đề gì? Câu 3 (1.0 điểm). Chỉ ra cụ thể “thủ pháp gây cười” mà tác giả dân gian đã sử dụng trong câu nói cuối cùng của ông thầy lang: “Tôi bảo uống thuốc một năm, sao mới uống ba tháng đã vội chết? Cứ uống thuốc đủ năm, xem có khỏi không nào?”. Câu 4 (1.0 điểm). Xác định nghĩa hàm ẩn của câu nói: “Thầy quên rồi à? Thầy bảo thằng cháu nhà tôi uống thuốc của thầy một năm thì khỏi, sao nó mới uống được ba tháng đã chết?”. Câu 5 (1.0 điểm). Tìm một trợ từ trong câu văn sau và nêu tác dụng của nó: “Thầy bảo thằng cháu nhà tôi uống thuốc của thầy một năm thì khỏi, sao nó mới uống được ba tháng đã chết?”. Câu 6 (1.0 điểm). Từ văn bản trên, em có suy nghĩ gì về tác hại của sự khoác lác và thiếu trách nhiệm trong công việc (trình bày bằng đoạn văn ngắn 3-5 dòng).