Đề cương ôn tập Học kì 2 Ngữ văn 8 năm 2025–2026 trường THCS Phan Chu Trinh (Lâm Đồng)

UBND PHƯỜNG 3 BẢO LỘC TRƯỜNG THCS PHAN CHU TRINH

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP CUỐI HỌC KÌ II MÔN NGỮ VĂN LỚP 8

NĂM HỌC 2025 - 2026

A. NỘI DUNG ÔN TẬP 1. PHẦN VĂN BẢN Học sinh nắm vững cách đọc hiểu các văn bản theo đặc trưng thể loại (ngữ liệu ngoài SGK sẽ có đặc điểm tương đồng):

Bài 8. Chủ đề: Nhà văn và trang viết Văn bản 1: Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam (Trích, Xuân Diệu). Văn bản 2: Đọc văn – cuộc chơi tìm ý nghĩa (Trần Đình Sử). Văn bản 3: Xe đêm (Trích, Côn-xtan-tin Pau-tốp-xki). Đặc điểm cần nhớ: Cách đọc hiểu văn bản nghị luận văn học (nhận biết luận điểm, lí lẽ, bằng chứng và cách tác giả phân tích vẻ đẹp của tác phẩm).

Bài 9. Chủ đề: Hôm nay và ngày mai Văn bản 1: Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung sang chào đón lũ (Lê Anh Tuấn).

Văn bản 2: Choáng ngợp và đau đớn những cảnh báo từ loạt phim “Hành tinh của chúng ta” (Lâm Lê).

Văn bản 3: Diễn từ ứng khẩu của thủ lĩnh da đỏ Xi-át-tơn (Xi-át-tơn). Đặc điểm cần nhớ: Cách đọc hiểu văn bản thông tin (giải thích một hiện tượng tự nhiên, cách triển khai thông tin qua các phương tiện phi ngôn ngữ).

2. THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT Ôn tập các đơn vị kiến thức xuất hiện trong Bài 8 và Bài 9: Thành phần biệt lập: Tình thái, cảm thán, gọi – đáp, phụ chú (Nhận biết và nêu tác dụng). Biện pháp tu từ: Câu hỏi tu từ (Nhận biết và tác dụng tăng sức biểu cảm). Nghĩa của từ ngữ: Giải thích nghĩa của từ Hán Việt và từ ngữ trong ngữ cảnh văn bản thông tin/nghị luận.

3. VIẾT 3.1. Kiểu bài 1 (Bài 8): Viết bài văn phân tích một tác phẩm truyện Yêu cầu: Nêu được chủ đề; dẫn ra và phân tích được tác dụng của một vài nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của truyện (cốt truyện, nhân vật, ngôi kể, ngôn ngữ...).

Dàn ý chi tiết: Mở bài: * Giới thiệu ngắn gọn về tác phẩm truyện (tên tác phẩm, tác giả). Nêu ý kiến khái quát về nội dung và nghệ thuật của truyện. Thân bài: Ý 1: Nêu nội dung chính và chủ đề của tác phẩm. (Truyện viết về điều gì? Thông điệp tư tưởng mà tác giả muốn gửi gắm là gì?).

Ý 2: Phân tích một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật. Phân tích đặc điểm cốt truyện (đơn tuyến hay đa tuyến), tình huống truyện. Phân tích cách xây dựng nhân vật (ngoại hình, hành động, tâm lý, ngôn ngữ). Phân tích tác dụng của ngôi kể và ngôn ngữ nghệ thuật của tác giả. Ý 3: Đánh giá tác dụng của nghệ thuật trong việc thể hiện chủ đề. (Các yếu tố nghệ thuật trên đã giúp làm nổi bật thông điệp của truyện như thế nào?).

Lưu ý: Cần sử dụng các bằng chứng (chi tiết, hình ảnh) từ tác phẩm để làm sáng tỏ lí lẽ. Kết bài: * Khẳng định lại giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm. Nêu cảm nhận hoặc bài học rút ra cho bản thân sau khi đọc truyện. 3.2. Kiểu bài 2 (Bài 9): Viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên Yêu cầu: Giới thiệu được hiện tượng tự nhiên; trình bày được các thông tin cơ bản về hiện tượng; sử dụng ngôn ngữ chính xác, khách quan.

Dàn ý chi tiết: Mở bài: * Giới thiệu ngắn gọn về hiện tượng tự nhiên cần giải thích (VD: Hiện tượng lũ lụt, sóng thần, nhật thực, hiện tượng thủy triều...).

Nêu lý do cần tìm hiểu về hiện tượng này. Thân bài: Ý 1: Định nghĩa và mô tả khái quát. (Hiện tượng đó là gì? Thường xảy ra ở đâu, khi nào?). Ý 2: Giải thích nguyên nhân dẫn đến hiện tượng. (Do tác động của thiên nhiên, địa chất, hay tác động của con người?).

Ý 3: Trình bày cơ chế/quá trình diễn ra hiện tượng. (Các giai đoạn hình thành và phát triển của hiện tượng theo trình tự logic/thời gian).

Ý 4: Tác động của hiện tượng. * Tác động tiêu cực (thiệt hại, ảnh hưởng đến môi trường và đời sống).

Tác động tích cực (nếu có). Ý 5: Cách phòng chống hoặc ứng phó. (Đối với các hiện tượng tiêu cực). Kết bài: * Tóm tắt lại ý nghĩa của việc hiểu biết về hiện tượng. Gửi gắm thông điệp về việc bảo vệ môi trường hoặc ứng phó với thiên tai. B. CẤU TRÚC ĐỀ KIỂM TRA Phần I. Đọc hiểu (4,0 điểm): Sử dụng ngữ liệu ngoài SGK tương ứng với thể loại Văn bản nghị luận (Bài 8) hoặc Văn bản thông tin (Bài 9).

Phần II. Viết (6,0 điểm): Câu 1 (2,0 điểm): Viết đoạn văn ngắn về vấn đề đời sống/xã …