Đề thi giữa kì 2 Văn 9 - Đề số 6

1

I. ĐỌC HIẾU (4,0 điểm): Đọc văn bản sau.

MẸ VÀ CÁNH ĐỒNG

Khi tôi vun trồng xanh những ước mơ

Mẹ gánh mùa đông xuống đồng chiêm mặn

Lội dòng sông tát ánh trăng chống hạn

Cây lúa gầy nhễ nhại giọt phù sa

Có một thời xuân sắc mẹ đi qua

Để cánh đồng xanh bao thì con gái

Mẹ tính tuổi bằng hai lần gặt hái

Bằng nhọc nhằn nắng hạn lại mưa giông

Gửi dấu tay khắp thửa ruộng xứ đồng

Thương cái vạc cái cò ngày giáp hạt [1]

Mẹ giữ dành hạt giống sau mùa gặt

Cái chum sành truyền lại sự ấm no

Cơn gió Lào cho mắt mẹ âu lo

Cỏ dại mọc tràn bờ xôi, ruộng mật

Đám lá lúa cứa nóng bừng da mặt

Ngọn cỏ gừng đâm nhói những bước chân

[ ... ]

Và tôi như hạt thóc vàng bé nhỏ

Mẹ đã gieo hi vọng ở trên đồng

Chợt lo sợ ngày cuối mùa, hết vụ

Hạnh phúc mẹ chờ chẳng kịp trổ bông.

(Trích “Mẹ và cánh đồng”, Trần Văn Lợi [2/, in trong tập Miền gió cát, NXB Thanh Niên,

2000)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1 (0,5 điểm). Văn bản trên được viết theo thể thơ nào?

Câu 2 (0,5 điểm). Những hình ảnh, từ ngữ gợi lên sự vất vả, tảo tần của “mẹ” trong khổ thơ

(1).

Câu 3 (0,5 điểm). Chỉ ra biện pháp tu từ được sử dụng trong hai dòng thơ sau:

Đám lá lúa cứa nóng bừng da mặt

Ngọn cỏ gừng đâm nhói những bước chân

Câu 4 (1,0 điểm). Em hiểu như thế nào về nội dung của hai dòng thơ sau:

Khi tôi vun trồng xanh những ước mơ

Mẹ gánh mùa đông xuống đồng chiêm mặn

Câu 5 (1,0 điểm). Từ suy ngẫm của tác giả “Và tôi như hạt thóc vàng bé nhỏ - Mẹ đã gieo hi

vọng ở trên đồng”, em hãy bày tỏ suy nghĩ về ý nghĩa của những niềm tin, hi vọng mà cha mẹ

“ươm mầm” cho con cái trên hành trình trưởng thành.

ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ 2 – ĐỀ SỐ 6

MÔN: NGỮ VĂN - LỚP 9

Thời gian làm bài: 90 phút

BIÊN SOẠN: BAN CHUYÊN MÔN LOIGIAIHAY.COM

2

II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm).

Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày cảm nhận của em về vẻ đẹp của hai khổ thơ 2, 3

của đoạn trích trong phần Đọc hiểu.

Câu 2 (4,0 điểm).

Peter Marshell viết: “Khi chúng ta mong ước một cuộc đời không nghịch cảnh, thì hãy nhớ

rằng cây sồi trở lên mạnh mẽ trong gió ngược và kim cương hình thành dưới áp lực”.

Hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 500 chữ) trình bày suy nghĩ của em về vấn đề: Là

một người trẻ tuổi, em nghĩ làm thế nào để bản thân biết cách đối mặt và vượt qua thử thách

trong cuộc sống?

3

HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT

THỰC HIỆN: BAN CHUYÊN MÔN LOIGIAIHAY.COM

Phần I.

Câu 1.

Phương pháp:

Dựa vào đặc trưng thể loại

Cách giải:

Thể thơ: 8 chữ

Câu 2.

Phương pháp:

Đọc và xác định những hình ảnh

Cách giải:

Những hình ảnh, từ ngữ gợi lên sự vất vả, tảo tần của “mẹ”:

Mẹ gánh mùa đông xuống đồng chiêm mặn

Lội dòng sông tát ánh trăng chống hạn

Cây lúa gầy nhễ nhại giọt phù sa

Câu 3.

Phương pháp:

Vận dụng kiến thức đã học về biện pháp nhân hoá

Cách giải:

- Hai dòng thơ trên sử dụng biện pháp tu từ nhân hóa, khi lá lúa được gán hành động “cứa” và

ngọn cỏ gừng “đâm” như những sinh thể có hành động, cảm giác.

- Tác dụng:

+ Biện pháp nhân hóa khắc họa sinh động sự khắc nghiệt của thiên nhiên và sự gian khổ, vất

vả của mẹ. Hai động từ “cứa” và “đâm” đã biến lá lúa và ngọn cỏ gừng trở thành những “lưỡi

dao” sắc nhọn của thiên nhiên. Hình ảnh ấy làm nổi bật sự khắc nghiệt của đồng ruộng trong

mùa nắng hạn. Đồng thời, nó cũng khắc sâu vào tâm trí người đọc hình ảnh người mẹ tần tảo,

chấp nhận mọi gian khổ để kiên cường bám trụ trên mảnh đất quê hương.

- Tăng tính gợi hình, gợi cảm cho câu thơ, tạo nên hình ảnh vừa chân thực vừa giàu sức biểu

cảm, giúp lời thơ trở nên sinh động và ám ảnh hơn trong lòng người đọc.

Câu 4.

Phương pháp:

Giải nghĩa từng hình ảnh → “tôi vun trồng ước mơ” (khát vọng tuổi trẻ), “mẹ gánh mùa

đông” (gian lao, nhọc nhằn) → khái quát nội dung, ý nghĩa.