Đề thi học kì 1 Văn 12 Cánh diều - Đề số 7

I. ĐỌC HIỂU

Đọc văn bản:

Mẹ quê mãi mãi mẹ quê Con đường nho nhỏ đi về thân quen

Cả đời nào biết bon chen Hiền như cục đất nhuộm đen màu phèn

Miếng ăn dành để luân phiên Sợ mùa thất bát lại phiền cháu con

Quanh năm lam lũ héo hon Quên thời con gái môi son áo hồng

Kể từ cất bước theo chồng Mùi bùn đã ngấm, nâu sồng đã thân

Thế mà đã mấy chục năm Tóc giờ bạc trắng lưng còng còng hơn

Gió chiều thổi nhẹ từng cơn Long lanh ánh mắt mẹ buồn xa xăm

Lắng nghe giọng hát xa gần Mẹ già chuối chín… vạn lần nhớ thương!

(Theo Nguyễn Minh Quang, Mẹ quê, in trong Hạnh ngộ 5, NXB Văn nghệ TP.HCM, 2008) Thực hiện các yêu cầu: Câu 1. Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của văn bản trên. Câu 2. Trong văn bản trên, ngoại hình và phẩm chất của mẹ quê được khắc họa qua những chi tiết nào? Câu 3. Phân tích hiệu quả của việc sử dụng biện pháp tu từ so sánh trong câu thơ: “Hiền như cục đất nhuộm đen màu phèn”. Câu 4. Trình bày chủ đề của văn bản trên. Câu 5. Nhận xét về cách quan sát, cảm nhận con người và cuộc sống cũng như vẻ đẹp tài năng – tâm hồn của tác giả Nguyễn Minh Quang được thể hiện trong văn bản trên. II. VIẾT Câu 1:

Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích hình ảnh mẹ quê qua cảm nhận của nhân vật trữ tình trong văn bản ở phần Đọc hiểu. Câu 2:

Sự kì vọng tạo ra áp lực hay động lực? Từ góc nhìn của người trẻ, anh/chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ về vấn đề trên. Đáp án I. ĐỌC HIỂU Câu 1: Phương pháp: Căn cứ vào các đặc điểm thức để xác định những dấu hiệu nhận biết thể loại Cách giải:

Hình thức được tạo dựng và duy trì bằng các cặp câu thơ (gồm một câu thơ sáu chữ và một câu thơ tám chữ) lần lượt nối tiếp nhau là dấu hiệu để xác định thể thơ lục bát của văn bản. Câu 2: Phương pháp: Đọc kĩ văn bản để tìm các chi tiết phù hợp Cách giải: Trong văn bản trên, hình tượng mẹ quê được khắc họa qua những chi tiết sau: - Ngoại hình: “nhuộm đen màu phèn”, “Tóc giờ bạc trắng lưng còng còng hơn”, “quanh năm lam lũ héo hon”, “long lanh ánh mắt”. - Phẩm chất: “hiền như cục đất”, “miếng ăn dành để luân phiên”, “mùi bùn đã ngấm, nâu sồng đã thân”. Câu 3: Phương pháp: Vận dụng kiến thức về biện pháp tu từ so sánh để phân tích tác dụng Cách giải: Hiệu quả của việc sử dụng biện pháp tu từ so sánh (ví Mẹ quê “hiền” như “cục đất”) trong câu thơ “Hiền như cục đất nhuộm đen màu phèn”: - Khiến cho lời thơ sinh động, tăng sức gợi hình – gợi cảm, làm giàu giá trị biểu đạt - biểu cảm cho sự diễn đạt. - Giúp người đọc hình dung cụ thể, cảm nhận rõ nét về nỗi vất vả, nhọc nhằn của công việc đồng áng được khắc họa trong văn bản; cũng như khắc họa sinh động tính cách hiền lành, giản dị, cam chịu của người mẹ thân thương ở quê nhà - Từ đó thể hiện tấm lòng hiếu thảo, tình yêu thương tha thiết, thái độ trân trọng cùng nỗi xót xa, trăn trở của chủ thể trữ tình về sự hi sinh vĩ đại của mẹ, ý thức sâu sắc về trách nhiệm của người con trong việc đền đáp công ơn sinh dưỡng của mẹ. Câu 4: Phương pháp: Căn cứ vào nội dung văn bản để xác định tư tưởng, cảm nhận của tác giả về đối tượng Cách giải: Ghi lại những cảm nhận chân thực, sinh động về sự hi sinh thầm lặng nhưng vĩ đại của người mẹ trong gia đình thôn quê, bài thơ Mẹ quê (Nguyễn Minh Quang) đã thể hiện rõ nét tình yêu thương, thái độ trân trọng, tấm lòng biết ơn của người con dành cho mẹ; qua đó tác giả trực tiếp bày tỏ thái độ ca ngợi, tri ân đức hi sinh của mẹ, đề cao tình mẫu tử thiêng liêng, cao đẹp. Câu 5: Phương pháp: Gợi ý: Có thể theo hướng: - Nguyễn Minh Quang có cách quan sát, cảm nhận con người và cuộc sống chân thực, sinh động, tỉ mỉ. - Nguyễn Minh Quang cũng là nhà thơ có khả năng sử dụng tiếng Việt nhuần nhuyễn, khéo léo khai thác chất liệu văn học dân gian Việt Nam và có thái độ trân trọng, tôn quý đối với ngôn ngữ và văn học dân tộc… Cách giải: Qua văn bản "Mẹ quê", có thể thấy Nguyễn Minh Quang là người có cách quan sát và cảm nhận cuộc sống vô cùng chân thực, sinh động và tỉ mỉ. Ông không chỉ nhìn thấy vẻ