Đề thi Giữa kì 2 Ngữ văn 12 năm 2025-2026 trường THPT Xuyên Mộc (TP Hồ Chí Minh)

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG THPT XUYÊN MỘC

-----------

ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ 2

NĂM HỌC 2025 - 2026 MÔN: NGỮ VĂN – KHỐI 12

Thời gian làm bài: 90 phút

ĐỀ CHÍNH THỨC (Đề KT có 02 trang)

I.PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc văn bản:

Thầy giáo già và năm học mới Nguyễn Sĩ Đại Thầy giáo già nghe tiếng trống đầu năm Lòng bỗng thấy bồi hồi xao xuyến lạ Có cậu bé mang niềm vui khó tả Mùa thu vàng sánh bước dưới hàng cây. Những hàng ghế vơi đi, những hàng ghế lại đầy Thầy không nhớ đã bao nhiêu thế hệ Ánh mắt trẻ bao giờ cũng trẻ Ngước nhìn thầy như ngước một người cha. Con đường dài từ cửa lớp đi ra Viên phấn nhỏ, tấm bảng nào cũng hẹp Thầy đã nói về bao điều tốt đẹp Có những điều ít thấy ở ngoài kia! Nhưng mùa thu nước Việt lạ lùng chưa Cờ vẫn thắm như ngày đầu dựng nước Trời Nguyễn Khuyến treo tầng không xanh ngắt Nắng lựng vàng hoa mướp giữa vườn quê… Bài học đầu tiên, nào lại mở sách ra Thầy và các em bước vào năm học mới Lấy đời rộng, trời xanh làm trang giấy Viết tên mình mạch lạc trước bao la.

(Chú thích nguồn bài thơ Thầy giáo già và năm học mới https://www.thivien.net)

Chú thích:

Nhà thơ Nguyễn Sĩ Đại sinh năm 1955 tại Hà Tĩnh, là một nhà thơ, nhà nghiên cứu

và nhà báo. Ông từng tham gia quân ngũ, công tác tại Báo Nhân dân và hiện là Phó Chủ

tịch Hội Nhà văn Hà Nội. Thơ của Nguyễn Sĩ Đại được đánh giá cao bởi sự kết hợp giữa ý

tưởng, chất chính luận và trữ tình. Bài thơ Thầy giáo già và năm học mới là một trong

những tác phẩm nổi tiếng của ông, thể hiện tình cảm sâu sắc và lòng biết ơn đối với nghề

giáo.

Thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 1(0.5 điểm): Xác định nhân vật trữ tình trong bài thơ.

Câu 2(1.0 điểm): Theo anh/chị, hình ảnh "Viên phấn nhỏ, tấm bảng nào cũng hẹp" ở khổ

thơ thứ 3 có ý nghĩa gì khi đặt trong sự đối lập với "bao điều tốt đẹp" mà thầy đã giảng

dạy?

Câu 3(1.5 điểm): Chỉ ra và nêu tác dụng của một biện pháp tu từ trong hai câu thơ:

"Những hàng ghế vơi đi, những hàng ghế lại đầy

Thầy không nhớ đã bao nhiêu thế hệ"

Câu 4 (1.0 điểm): Anh/chị có đồng tình với lời nhắn nhủ của tác giả ở khổ cuối: "Lấy đời

rộng, trời xanh làm trang giấy / Viết tên mình mạch lạc trước bao la" không? Vì sao?

II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm)

Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích chủ đề của bài thơ Thầy giáo

già và năm học mới của Nguyễn Sĩ Đại ở phần Đọc hiểu.

Câu 2 (4,0 điểm)

Có ý kiến cho rằng: “Không phải mọi nỗ lực đều đạt được kết quả, nhưng mỗi kết

quả đều đòi hỏi sự nỗ lực”.

Từ ý kiến trên, anh/chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 500 chữ) trình bày

suy nghĩ về sự nỗ lực theo đuổi mục tiêu của tuổi trẻ.

------- Hết ---------

HƯỚNG DẪN CHẤM

Phần Câu Nội dung Điểm I ĐỌC HIỂU 4,0 1 Nhân vật trữ tình: Thầy giáo già. Hướng dẫn chấm: - Học sinh trả lời như đáp án: 0,5 điểm - Học sinh trả lời sai hoặc không trả lời: không cho điểm

0,5

2 -Ý nghĩa của hình ảnh đối lập: "Viên phấn nhỏ, tấm bảng hẹp" /"bao điều tốt đẹp": - "Viên phấn nhỏ, tấm bảng hẹp": Tượng trưng cho không gian lớp học giới hạn, những phương tiện dạy học hữu hình, nhỏ bé/"Bao điều tốt đẹp": Tượng trưng cho tri thức vô hạn, những giá trị nhân văn, đạo đức cao cả mà thầy truyền dạy. => Ý nghĩa: Khẳng định tầm vóc lớn lao của nghề giáo; dù điều kiện vật chất có thể hạn hẹp nhưng giá trị tinh thần và bài học mà thầy mang lại cho học sinh là vô tận, vượt ra khỏi không gian lớp học. Hướng dẫn chấm: - Học sinh trả lời như đáp án: 1,0 điểm -Mỗi ý: 0,5 điểm - Học sinh trả lời sai hoặc không trả lời: không cho điểm

1,0

3 Chỉ ra và nêu tác dụng của một BPTT: - Biện pháp tu từ: Điệp cấu trúc: "Những hàng ghế ..." -Tác dụng: + Gợi sự luân phiên, tiếp nối của các thế hệ học sinh qua từng năm tháng. + Thể hiện sự bền bỉ, tận tụy, lòng yêu nghề của người thầy: dù bao thế hệ học trò đã đi qua, thầy vẫn miệt mài gắn bó với bục giảng. + Tạo âm hưởng, nhịp điệu; làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho câu thơ.

Hướng dẫn chấm: -Trả lời đầy đủ các ý: 1,5 điểm -Trả lời được ý 1: 0,75 điểm -Trả lời được ý 2: …