Đề thi học kì 2 Văn 10 Chân trời sáng tạo - Đề số 5

1

I. ĐỌC HIỂU (6đ)

Học sinh đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi phía dưới

DƯỚI BÓNG HOÀNG LAN: TRUYỆN NGẮN GỢI NGHĨ

(Vũ Hà Minh)

Về truyện ngắn Dưới bóng hoàng lan (DBHL), nhà phê bình Vũ Ngọc Phan

trong Nhà văn hiện đại đã viết: “Trong tập Sợi Tóc, có tất cả 5 truyện, thị trừ

truyện DBHL không có gì đặc sắc, còn những truyện Tối Ba Mươi, Cô Hàng

Xén, Tình Xưa, Sợi Tóc, đều là những truyện vào hạng những đoản thiên tiểu

thuyết đáng kể là hay nhất trong văn chương Việt Nam”.

Với lời bình trên, nhà phê bình Vũ Ngọc Phan có lẽ là một trong những độc giả

đầu tiên đương thời với nhà văn Thạch Lam thừa nhận tài năng của tác giả hàng

đầu ấy của văn xuôi Việt Nam. Thế nhưng không hiểu vì sao lại có lồng trong

đó một phủ nhận: trừ truyện Dưới bóng hoàng lan không có gì đặc sắc?

Dưới bóng hoàng lan là truyện ngăn không có cốt truyện. Nó không kể một câu

chuyện. Nó sâu xa gợi nghĩ. Thời gian đọng lại, không gian tĩnh, nhưng hé lộ

kín đáo bi kịch đời người mà độc giả phải đọc kỹ mới cảm được.

“Thanh lách cánh cửa gỗ để khép, nhẹ nhàng bước vào”, câu ấy, mở đầu

DBHL đã đáng kể là một trong những câu mở truyện ngắn bậc thầy. Ngắn và

ĐỀ THI HỌC KÌ 2 – ĐỀ 5

MÔN: NGỮ VĂN - LỚP 10

BỘ SÁCH: CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

Thời gian làm bài: 90 phút

2

gọn, đơn giản, thật thế, mà kỳ thực khó lòng viết ra nổi. Một câu như không,

song chắc chắn nhà văn đã phải rất kỳ công. Bởi khó hàng đầu của một truyện

ngắn là câu không là do câu đầu truyện quyết định.

Với dạng truyện không cốt truyện thì câu mở truyện lại càng trọng hơn, càng

đòi hỏi công phu và thực tài của nhà văn hơn. Trong câu mở của DBHL, từng từ

một được lựa không chỉ theo nghĩa mà còn bằng âm để tạo nên cả nhịp điệu cả

tiếng động cho câu. Câu mở như thế đưa người đọc vào ngay cái thần của

truyện là nỗi nao nao mơ hồ, bâng khuâng và âm thầm.

Truyện ngắn kiệm lời, chỉ gợi ý, khiến người đọc phải tự ngẫm ra. Thanh nghẹn

họng; mãi chàng mới cất được tiếng gọi khẽ: Bà ơi. Một nỗi đau buồn thoáng

nhanh trong câu ấy, tác giả không lộ rõ ra, Thanh là chàng trai mồ côi cha mẹ

một bà một cháu quấn quýt nhau. Thanh ra tỉnh làm rồi đi về hàng năm, các

ngày nghỉ. Lần trở về này đã cách kỳ trước hai năm. Có phải đời sống thị thành

đã nhiều lúc khiến Thanh quên bằng người bà tóc bạc phơ đang sống những

ngày cuối cùng trong đời mỏi mắt trông chờ anh? Đáp lại tiếng gọi Bà ơi, một

cái bóng lẹ làng từ trong vụt ra, rơi xuống mặt bàn. Thanh định thần nhìn: con

mèo của bà chàng... Thanh mỉm cười lại gần vuốt ve con mèo: “Bà mày đâu?”

Chốn Thanh về mọi thứ đều già cỗi và không đổi. Thời gian như quay ngược

lại, không gian đứng lặng. Phong cảnh vẫn y nguyên, gian nhà vẫn tịch mịch và

bà chàng vẫn tóc bạc phơ và hiền từ. Trong cảnh bình yên và thong thả của chốn

xưa, một hình ảnh tươi mát hiện lên. Cô thiếu nữ xinh xắn trong tà áo trắng,

mái tóc đen lánh buông trên cổ nhỏ, bên cạnh mái tóc bạc trắng của bà chàng.

Cuộc đời các nhân vật của DBHL dường như hoàn toàn êm ả trôi xuôi. Tuy

nhiên vẫn có cái gì đó bất an mà truyện buộc ta phải nghĩ tới. Những tình huống

hiền lành này sẽ kéo dài được bao lâu? Liệu Thanh có thể cứ đều đều hàng năm

trở về nơi bình yên và thong thả này? Rồi đây Thanh và cô Nga láng giềng sẽ