Đề thi học kì 1 Văn 7 Cánh diều - Đề số 15

1

I. ĐỌC HIỂU (4đ)

Học sinh đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi phía dưới

CON CHÀO MÀO[1], MỘT THÔNG ĐIỆP ĐA NGHĨA

Đỗ Lai Thúy

Con chào mào đốm trắng mũ đỏ

Hót trên cây cao chót vót

triu... uýt... huýt... tu hìu...

Tôi vội vẽ chiếc lồng trong ý nghĩ

Sợ chim bay đi

Vừa vẽ xong nó cất cánh

Tôi ôm khung nắng, khung gió

Nhành cây xanh hối hả đuổi theo

Trong vô tăm tích tôi nghĩ

ĐỀ THI CUỐI HỌC KÌ 1 – ĐỀ 15

MÔN: NGỮ VĂN - LỚP 7

BỘ SÁCH: CÁNH DIỀU

Thời gian làm bài: 90 phút

2

Lát nữa chào mào sẽ mổ những con sâu

Trái cây chín đỏ

Từng giọt nước

Thanh sạch của tôi

trìu uýt, huýt, tu hầu

Chẳng cần chim lại bay về

Tiếng hót ấy giờ tôi nghe rất rõ.

Chào mào là loại chim được người thôn quê yêu thích, nhất là trẻ em. Đặc biệt

khi chiếc mũ đồng phục của thiếu niên được gọi là mũ chào mào. Ngày nay

chim chào mào ít xuất hiện, vì vườn cây thưa thớt, lại phun thuốc bảo vệ thực

vật nên sâu chết, quả độc. Con chào mào bay đi.

Kìa! Con chào mào trở lại. Đốm trắng, mũ đỏ, trên cây cao chót vót, nó hót

trìu... uýt… huýt... tu hìu... Con chào mào hấp dẫn cả màu sắc, cả sự linh động,

và nhất là tiếng hót. Chào mào tượng trưng cho vẻ đẹp quý hiếm của thiên

nhiên. Ai mà chẳng muốn lưu giữ vẻ đẹp ấy. Nhà thơ[2] càng vậy. Anh vội vẽ

chiếc lồng trong ý nghĩ / Sợ chim bay đi. Nhưng oái oăm thay, khi vừa vẽ xong

thì con chim cất cánh bay đi mất. Nhà thơ ôm cả thiên nhiên, khung nắng,

khung gió, nhành cây xanh hối hả đuổi theo. Nhưng con chào mào bay đi vô

tăm tích. Nhà thơ hy vọng chỉ lát nữa thôi con chào mào sẽ lại bay về mổ những

con sâu, khoét trái cây chín đỏ, uống từng giọt nước thanh sạch của nhà thơ. Rồi

nó lại cất tiếng hót triu... uýt... huýt... tu hìu..., nhưng con chim đã không quay

trở lại chính lúc vắng mặt con chào mào ấy, nhà thơ bỗng cảm thấy chẳng cần

chim lại bay về, tiếng hót ấy giờ tôi nghe rất rõ. Đây là một thức nhận chợt đến

nhưng thâm sâu của nhà thơ.

3

Đọc xong bài thơ này, điều đầu tiên độc giả có thể nghĩ đến là câu chuyện về

mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên. Con người từ chỗ lệ thuộc vào thiên

nhiên, nhờ khoa học kỹ thuật, tưởng như làm chủ được thiên nhiên, nên muốn

chiếm hữu tự nhiên, như bắt nhốt con chào mào. Nhưng điều đó chỉ là ảo tưởng

Kể cả việc con người dùng thiên nhiên như một công cụ (khung nắng, khung

gió, nhành cây xanh) để chinh phục thiên nhiên (con chào mào), Cuối cùng, con

người đã nhận ra rằng, nếu trả thiên nhiên về cho thiên nhiên thì lúc ấy, dù là

thiên nhiên vật chất (con chào mào đốm trắng mũ đỏ), hay là thiên nhiên tinh

thần (tiếng hót) ta sẽ có một thiên nhiên thân thiện hơn, tươi đẹp hơn. Tuy vậy,

đằng sau câu chuyện sinh thái học đã dần trở nên quen thuộc này, ta vẫn thấy

ánh lên một bài học thẩm mỹ. Cái đẹp cả trong tự nhiên lẫn trong cuộc sống bao

giờ cũng có giá trị tự thân. Con chào mào hót là tự nó muốn hót. Cái đẹp sinh ra

không vụ lợi. Hơn nữa, cái đẹp còn gắn với sự tự do. Bởi vậy, con người không

nên và không thể sử dụng nó vào những chức năng khác, ngoài tự tính thẩm mỹ.

Nhà thơ giúp người đọc phân biệt được cái đẹp và cái có ích.

Bài thơ Con chào mào không phản ánh một hiện thực cụ thể nào, mà thuần túy

tưởng tượng. Nhà thơ đã sử dụng một ngôn ngữ đời thường, thể thơ tự do giản

dị, ít dùng các biện pháp tu từ, để xây dựng nên một trường hợp tưởng tượng,

mà thực hơn cả thực. Trước đây người ta quá chú trọng thực tế, mà xem nhẹ vai

trò của tưởng tượng. Thực ra, trong nghệ thuật, nhất là trong thơ, cũng như

trong khoa học kĩ thuật tưởng tượng chiếm một vị trí quan trọng... Nhà thơ đã

kiến tạo nên một trường hợp tưởng tượng để nói về tưởng tượng.

(http://maivanphan.vn/MaiVanPhan)

[1] Bài thơ “Con chào mào” của Mai Văn Phấn.

[2] Tôi là một đại từ nhân xưng rộng nghĩa nên có thể thay thế bằng nhà thơ, tác

giả bài thơ, nhân vật trữ tình hoặc Mai Văn Phấn.