Đề thi Học kì 1 Ngữ văn 10 năm 2025-2026 trường THPT Số 1 Ngô Gia Tự (Đắk Lắk)

Họ tên học sinh:................................................... SBD.................... Lớp.............. Phòng...........

I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm) Đọc văn bản sau:

THU VỊNH(1) (Nguyễn Khuyến) Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao, Cần trúc(2) lơ phơ gió hắt hiu. Nước biếc trông như tầng khói phủ, Song thưa để mặc bóng trăng vào.

Mấy chùm trước giậu(3) hoa năm ngoái(4), Một tiếng trên không ngỗng nước nào(5)? Nhân hứng cũng vừa toan cất bút, Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào(6). (Thơ Nguyễn Khuyến, NXB Văn học, 2016, tr.17) Chú thích: (1) Thu vịnh: mùa thu làm thơ (2) Cần trúc: cây trúc thanh mảnh giống như cần câu nên gọi là cần trúc. (3) Giậu: hàng rào (4) Hoa năm ngoái: hoa giống như hoa năm ngoái. Có người cho rằng câu này Nguyễn Khuyến lấy từ câu thơ: “Xuân lai hoàn phát cựu thời hoa” (Xuân về lại nở những bông hoa thời trước) trong bài “Sơn phòng xuân sự” của Sầm Tham.

(5) Ngỗng nước nào: loại ngỗng trời không biết ở xứ nào, thường bay từng đàn từ các vùng lạnh đến các vùng khí hậu ấm áp để tránh rét.

(6) Ông Đào: ở đây chỉ Đào Uyên Minh, còn gọi là Đào Tiềm (365-427), một nhà thơ nổi tiếng ở Trung Quốc thời Lục Triều. Ông đỗ tiến sĩ, ra làm quan, rồi chán ghét cảnh quan trường thối nát đã treo ấn từ quan, lui về ẩn dật (năm 405). Ông là tác giả của bài thơ “Quy khứ lai từ” (Về đi thôi!) rất nổi tiếng.

Thực hiện các yêu cầu từ 1 đến 5 Câu 1 (0.5 điểm): Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? Câu 2 (0.5 điểm): Chỉ ra ít nhất hai hình ảnh thiên nhiên tiêu biểu xuất hiện trong bốn câu thơ đầu của bài thơ trên.

Câu 3 (1.0 điểm): Bức tranh mùa thu trong bài thơ mang gam màu chủ đạo nào? Gam màu ấy gợi cảm xúc gì?

Câu 4 (1.0 điểm): Tìm và phân tích tác dụng của một phép tu từ được sử dụng trong hai câu thơ sau:

“Nước biếc trông như tầng khói phủ, Song thưa để mặc bóng trăng vào.” Câu 5 (1,0 điểm): Theo em, bài thơ “Thu vịnh” của Nguyễn Khuyến có còn ý nghĩa với học sinh ngày nay không? Vì sao?

II. LÀM VĂN (6,0 điểm) Câu 1 (2,0 điểm) Hãy viết một đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ, ±100 chữ) về ý nghĩa của việc biết kiềm chế cơn tức giận của bản thân.

Câu 2 (4,0 điểm) Anh/chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ, ±200 chữ) Phân tích và cảm nhận bốn câu thơ đầu trong bài thơ “Thu vịnh” của Nguyễn Khuyến.

------- Hết ----- Học sinh không sử dụng tài liệu, giám thị không giải thích gì thêm

TRƯỜNG THPT SỐ 1 NGÔ GIA TỰ

TỔ NGỮ VĂN

KIỂM TRA CUỐI HỌC KỲ I

NĂM HỌC 2025 - 2026 MÔN NGỮ VĂN, KHỐI 10 (Đề có 01 trang) Thời gian làm bài: 90 phút, (không kể phát đề)

A. HƯỚNG DẪN CHUNG 1. Giám khảo nắm vững các yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của học sinh, tránh đếm ý cho điểm.

2. Giám khảo nên chủ động, linh hoạt trong việc vận dụng đáp án và thang điểm; khuyến khích những bài viết sáng tạo, có cảm xúc trên cơ sở đáp ứng ý cơ bản.

3. Bài làm của học sinh phải đảm bảo đúng yêu cầu, diễn đạt có chất văn chương, ít mắc lỗi dùng từ, chính tả, ngữ pháp, dẫn chứng tiêu biểu

B. HƯỚNG DẪN CHẤM CỤ THỂ Phần Câu Nội dung Điểm I ĐỌC HIỂU 4,0

1

Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật Hướng dẫn chấm: - Trả lời được như đáp án: 0,5 điểm - Trả lời sai/ Không trả lời: 0 điểm

0,5

2

Những hình ảnh thiên nhiên tiểu biểu xuất hiện trong bốn câu thơ đầu: trời thu, nước biếc (nước thu), trăng (trăng thu), gió (gió thu), …. Hướng dẫn chấm: - Trả lời ít nhất hai hình ảnh tiêu biểu như đáp án: 0,5 điểm - Trả lời 01 hình ảnh: 0,25 điểm - Trả lời sai/ Không trả lời: 0 điểm

0,5

3

- Ý1: Gam màu chủ đạo trong bài thơ “Thu vịnh” là màu xanh. Đó là xanh ngắt của trời thu hòa cùng xanh trong, tĩnh lặng của không gian làng quê. Màu xanh không rực rỡ mà trong, sâu, dịu tạo nên bức tranh thu thanh sơ, êm đềm, vắng lặng. - Ý2: Gợi sự yên tĩnh, trầm lắng, tịch mịch của cảnh thu. Đồng thời bộc lộ nỗi buồn, nỗi cô đơn kín đáo và tâm trạng u hoài, lặng lẽ của nhà thơ trước cảnh đời và thời thế. Hướng dẫn chấm: - Ý1: Trả lời được như phần chữ in đậm: 0,5 điểm - Ý2: Có thể tách ra thành hai ý nhỏ (cảm xúc về cảnh thu và về tâm sự nhà …