Đề thi Giữa kì 1 Ngữ văn 12 năm 2024-2025 trường THPT Thống Nhất A (Đồng Nai)

I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm) Đọc văn bản sau và thực hiện những yêu cầu bên dưới:

Hồi ấy là năm thứ tư niên hiệu Thuận Thiên1 (1431). Có hai người đàn bà đến ngồi trong một quán chợ để xem bói và đoán số. Hai người này, sáng ở chợ Thanh Xuân, chiều ở chợ Dừa, khi ra Kinh ấp, lúc về Tràng An, không nhất định ở nơi nào, hình như có ý ngược xuôi để dò xét sự gì. Nhìn kỹ hình dung thì thấy một người ước ngoài bốn mươi, tóc xanh đã điểm sương trắng, mặt ngọc đã nhạt màu hồng, nhưng cái vẻ phương phi thùy mị còn đủ làm cho thiên hạ xiêu lòng. Còn cô gái trẻ thì đương tuổi cập kê, mặt hoa da tuyết.

[Lược một đoạn: Hai người đàn bà ngồi xem bói ở chợ, dùng tiền cứu giúp người nghèo, có nhiều người muốn biết họ trú ngụ ở đâu nhưng không ai biết.

Hồi ấy có một nhà nho già quê ở phường Đại Lợi, vì nghèo khó nên dạy học ở Đông Anh. Khi nhận tin cha ốm nặng, ông vội vã về nhà, không quản đêm khuya. Tới bến đò Bồ Đề, ông thấy hai người phụ nữ đi xuống từ cây bồ đề, nghi là ma nên định tấn công, nhưng hóa ra đó là hai cô thầy bói thường ngày ở chợ. Nhà nho nghi ngờ hai người đàn bà là yêu tinh vì thấy họ xuất hiện trên ngọn cây vào ban đêm, nhưng sau đó ôn tồn giải thích về cuộc đời mình và lý do dạy học. Khi nghe ông nhắc đến công thần, hai người đàn bà xúc động và lộ rõ thân phận thật của mình.]

Người có tuổi che mặt khóc và nói: - Tôi chính là cháu dâu Long Vương 2. Năm xưa vì chồng tôi thích hương sen trắng, bị chàng Kim Lân rủ rê cùng bơi đến hồ Dâm Đàm3 chơi, không ngờ gặp phải ngày Vương Thông4 xem đánh cá ở đó, bị nó bắt được, đem giết đi. Con trai tôi xin với Long Vương đi báo thù cha. Bấy giờ nó cưỡi ngựa không vẩy, rẽ nước lên trần. [...] Từ bấy đến nay, đã qua ba mươi sáu năm, tựa cửa chờ con, không nơi nương tựa, tôi đành giả tiếng đi bói để chờ con. Hôm mới đây, tôi đã được tin: sau khi lên cõi trần, con tôi thờ vua Lê, rất được tin yêu. Nó đã từng làm thích khách, lẻn được Khi vua Lê giảng hòa vào dinh Vương Thông, nhưng ba lần đâm đều không trúng [...] con tôi nghĩ thù cha không bao giờ báo được. Nó bèn trông về thủy cung, bái vọng tôi, rồi treo cổ lên cây tự sát, cách đây đã bốn năm rồi. Tôi muốn về ngay thủy phủ. Nhưng nghĩ đến cái nghĩa cùng đi với nhau, sao nỡ vội dứt, tôi nán ở lại mươi ngày nữa với Sơn cô.

Nhà nho già nghe, động lòng thương xót. Cụ hỏi đến người thiếu nữ. Thiếu nữ kéo vạt áo lau nước mắt, hé bộ răng nhỏ, cúi đầu thưa rằng:

- Thiếp không phải là người quái dị mà là vợ Sơn thần Đông Ngu. Khi Hoàng Phúc5 làm quan trấn phủ, tính hay đào xẻ núi non, đã làm đoản thương long mạch núi Mẫu Sơn. Vì thế, mạch Mẫu Sơn khô cạn. Phu quân thiếp giận lắm, thường sai người rình đợi xe Hoàng Phúc đi qua thì quăng đá cho gãy nát bánh xe để báo thù. Phúc đoán biết việc ấy, không dám qua núi nữa. Phu quân thiếp bèn cưỡi hổ thần lên hầu Tinh quan tòa Nam Tào6 được biết rằng Hoàng Phúc sẽ bị Lê Lợi bắt sống trong tương lai Phu quân thiếp mừng lắm, liền thác sinh vào nhà họ Bùi. [...] Thiếp hằng ở trong thạch động, bấm đốt tay, đến nay đã hai mươi bốn năm. Lòng những e chồng mắc mối phú quý ở trần gian mà quên lời ước cũ, thiếp mới mượn cớ bói toán, ca hát, tìm khắp nơi nơi, may ra phu quân thiếp nghe thấy tiếng ca mà động lòng chăng. Thế mà đã ba bốn tháng nay, vẫn không dò được tung tích. Dám hỏi lão nho có biết gì về việc này chăng?

[Lược một đoạn: Nhà nho già bảo rằng công thần nhiều và đều được ban quốc tính nên khó tìm theo tên cũ, rồi yêu cầu thiếu nữ mô tả hình dạng. Thiếu nữ miêu tả chồng có vóc dáng cao lớn, tai có hai chấm đỏ, bàn tay khắc chữ “nhân” và “cửu” ghép thành chữ “cừu”. Sau khi suy nghĩ, nhà nho nhận ra đó là quan Tham tán quân vụ Bùi Khả Gia, một môn sinh của ông, đã mất năm trước].

Thiếu nữ đang buồn hóa tươi, mỉm cười, sửa lại khăn áo, chắp tay vái chào nhà nho già. Chớp mắt, hai người thần nữ đã biến mất.

(Truyện Hai nữ thần, trích Thánh Tông Di Thảo, Nguyễn Bích Ngô dịch, NXB Hồng Đức, 2017, tr 22

– 28 trên thuviensach.vn) Chú thích:

(1) Thuận Thiên: là niên hiệu của Lê Thái Tổ Lê Lợi …