Đề thi Học kì 1 Ngữ văn 9 năm 2024 - 2025 Phòng GD&ĐT Xuân Trường (Nam Định)

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HUYỆN XUÂN TRƯỜNG

ĐỀ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG HỌC KÌ I

NĂM HỌC 2024 - 2025

Môn: Ngữ văn Lớp 9 Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề

Đề khảo sát gồm: 02 trang PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm) Đọc đoạn trích sau:

“Hai hàng luỵ ngọc ròng ròng, Tưởng bao nhiêu lại đau lòng bấy nhiêu.

Cánh buồm bao quản gió xiêu, Ngàn trùng biển rộng, chín chiều ruột đau.

Thương thay chín chữ cù lao, Ba năm nhũ bộ biết bao nhiêu tình. Quán rằng: “Trời đất thình lình, Gió mưa đâu phút gãy cành thiên hương.”

Ai ai trông thấy cũng thương,

Lỡ bề báo hiếu, lỡ đường lập thân. Dầu cho chước quỷ mưu thần, Phong trần ai cũng phong trần như ai.

Éo le ai khéo đặt bày, Chữ tài liền với chữ tai một vần. Đường đi hơn tháng chẳng gần,

Khi qua khi lại, mấy lần xông pha.

Xảy đâu bạc tác vừa ra, Trực cùng Hâm, Kiệm xúm mà đưa Tiên.

Hâm rằng: “Anh chớ ưu phiền, Khoa này chẳng gặp ta nguyền khoa sau.” (Trích Truyện Lục Vân Tiên, Nguyễn Đình Chiểu, trong Nguyễn Đình Chiểu toàn tập, tập I, NXB Đại học và THCN, Hà Nội, 1980) Vị trí đoạn trích: Đoạn trích nằm trong phần thứ hai (từ câu thơ 581 đến câu thơ 600) trong tác phẩm‘Truyện Lục Vân Tiên” của tác giả Nguyễn Đình Chiểu. Đoạn trích thể hiện những thử thách, gian nan trên con đường lập thân của Lục Vân Tiên. Đây là giai đoạn mà Lục Vân Tiên, mặc dù tài năng và có chí khí, nhưng vẫn phải chịu đựng nhiều khó khăn, nghịch cảnh trong cuộc đời: Lục vân Tiên bất ngờ nghe tin mẹ mất, chàng bỏ thi về chịu tang mẹ. Trên đường về gặp nhiều gian nan, thử thách. (1)chín chữ cù lao: chỉ công ơn sinh thành, công ơn nuôi dưỡng của cha mẹ. (2) thình lình: được hiểu là bất ngờ, không hề biết trước. (3) gãy cành thiên hương: ý chỉ mẹ của Lục Vân Tiên bị mất.

Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1 (0,5 đ). Xác định thể thơ của đoạn trích trên? Câu 2 (0,5 đ). Lời dẫn trực tiếp trong đoạn trích thể hiện qua những câu thơ nào? Câu 3 (1,0 đ). Phân tích biện hiệu quả của biện pháp tu từ ẩn dụ trong câu thơ “Gió mưa đâu phút gãy cành thiên hương”. Câu 4 (1,0 đ). Em có đồng tình với quan niệm của tác giả: “Chữ tài liền với chữ tai một vần” không? Vì sao? Câu 5 (1,0 đ). Qua đoạn trích, thông điệp nào có ý nghĩa nhất đối với em? Lí giải. PHẦN II. VIẾT (6,0 điểm) Câu 1(2,0 điểm). Viết một đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) để trả lời câu hỏi: Làm thế nào để em xây dựng được phương pháp học tập hiệu quả. Câu 2(4,0 điểm). Phân tích truyện ngắn: “Quê hương” của tác giả Đào Quốc Thịnh.

Cả lớp lặng im, những con mắt đổ dồn về phía tôi khi nghe tôi đọc xong bài văn tả phong cảnh quê hương được cô giáo cho điểm cao nhất lớp hôm nay. Cô giáo đi lại gần, hỏi tôi thoáng một chút nghi ngờ: - Là một học sinh thành phố, làm thế nào mà em có thể viết được một bài văn tả quê hương sâu sắc, chân thật và gần gũi đến như vậy?! - Thưa cô… bà em… giúp em ạ! - Sao? Em vừa nói gì? Bà em viết hộ em à? - Thưa cô, không ạ!... vâng, đúng ạ!

Tôi nhìn ra hàng phượng vĩ trước sân trường và chợt nhớ đến mùa hè năm ấy… Tháng 5, bố đưa tôi về quê nội. Quê nội tôi, một xóm nghèo bên kia sông Hồng. Biết bao lần, tôi đã mơ ước được về thăm quê, thăm bà, thế nhưng mới bước chân lên con đường làng lầy lội, lớp nhớp bùn sau cơn mưa, nhìn những mái nhà tranh thấp tè ẩm ướt sau luỹ tre làng, tôi đã bắt đầu thất vọng. Tôi không dám cằn nhằn nhưng ấm ức nghĩ thầm: "Sao mà bẩn thế! Biết thế này, mình chẳng đòi bố cho về nữa".

Bữa cơm trưa hôm ấy, bà tôi tấm tắc khen ngon và gắp vào bát tôi miếng thịt luộc. Tôi gắp ra nhăn mặt: "Mỡ thế này, cháu ăn làm sao được!" Bố chan cho tôi canh cua, mới ăn được một miếng tôi đã vội kêu lên: "Canh chưa cho mì chính, nhạt lắm, lại hoi hoi, con ăn chưa quen…". Cả nhà lặng người. Bố tôi tái mặt vì giận…

Tối hôm ấy trăng rằm, bà tôi kê ghế ra ngoài sân nhặt khoai lang và kể cho tôi nghe đủ mọi chuyện. Bà kể rằng, bố tôi đã từ nơi này ra đi. Và chính nơi này, bố tôi đã lớn lên bằng lời ru của bà, bằng đôi tay ẵm bồng của bao người. Bà đã từng mớm cơm cho tôi, nuôi tôi khôn lớn ở đây... Tình cảm quê mùa nhưng …