Tài liệu ôn thi học sinh giỏi môn Sinh học Lớp 10 - Phần hai Giới thiệu chung về thế giới sống. Các cấp tổ chức của thế giới sống

LƯU HÀNH NỘI BỘ TÀI LIỆU ÔN THI HỌC SINH GIỎI - LỚP 10

1

PHẦN HAI: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ THẾ GIỚI SỐNG

CÁC CẤP TỔ CHỨC CỦA THẾ GIỚI SỐNG

I. Cấp tế bào 1. Các phân tử 2. Các đại phân tử 3. Bào quan II. Cấp cơ thể 1. Cơ thể đơn bào 2. Cơ thể đa bào III. Cấp quần thể - loài IV. Cấp quần xã V. Cấp hệ sinh thái VI. Sinh quyển

GIỚI THIỆU CÁC GIỚI SINH VẬT I.Các giới sinh vật 1. Khái niệm Giới (Regnum) được xem như đơn vị phân loại lớn nhất, bao gồm những sinh vật có chung những đặc điểm nhất định. Giới thực vật: gồm những sinh vật mà tế bào của chúng có thành Xelulozo, sống tự dưỡng quang hợp, sống cố định. Giới động vật: gồm những sinh vật mà tế bào của chúng không có thành Xelulozo, sống dị dưỡng, có đời sống di chuyển. 2.Hệ thống 5 giới Đến thế kỉ XX Whittaker và Magulis đề nghị xếp các sinh vật vào 5: -Khởi sinh (Monera): Gồm một ngành duy nhất là vi khuẩn; -Nguyên sinh (Protista): gồm: +Động vật nguyên sinh (còn gọi là động vật đơn bào). +Thực vật nguyên sinh (Tảo) +Nấm nhầy. -Nấm(Fungi) -Thực vật (Plantae) -Động vật (Animalia). Đặc điểm chung của 5 giới: Giới Khởi sinh Nguyên sinh Nấm Thực vật Động vật

Cấu tạo

-Nhân sơ. -Đơn bào.

-Nhân thực. -Đơn bào, hợp bào, đa bào.

-Nhân thực. -Đa bào.

-Nhân thực. -Đa bào phức tạp.

Dinh dưỡng

-Dị dưỡng. -Tự dưỡng.

-Dị dưỡng hoại sinh. -Sống cố định.

-Tự dưỡng quang hợp. -Sống cố định.

-Dị dưỡng. -Sống chuyển động. Các nhóm điển hình

Vi khuẩn Động vật đơn bào, tảo, nấm nhầy

Nấm men, nấm sợi, nấm đảm

Thực vật Động vật.

Những năm gần đây dưới ánh sáng của sinh học phân tử người ta đã đề nghị một hệ thống phân loại gồm 3 Lãnh giới (Domain). Tách giới Monera thành 2 Lãnh giới riêng: - Lãnh giới Vi sinh vật cổ (Archaea) gồm 1 giới Vi sinh vật cổ.

ThuVienDeThi.com

LƯU HÀNH NỘI BỘ TÀI LIỆU ÔN THI HỌC SINH GIỎI - LỚP 10

2

- Lãnh giới Vi khuẩn (Bacteria) gồm 1 giới Vi khuẩn. - Lãnh giới thứ 3 là Lãnh giới Sinh vật nhân thực (Eukarya): gồm 4 giới (Nguyên sinh, Nấm, Thực vật, Động vật). Về mặt tiến hoá thì giới Vi sinh vật cổ gần với Sinh vật nhân thực hơn là Vi khuẩn. Vi sinh vật cổ có nhiều đặc điểm khác biệt với vi khuẩn về cấu tạo thành tế bào, tổ chức bộ gene. Chúng có thể sống trong những điều kiện môi trường nhiệt độ rất khắc nghiệt (từ 0oC cho đến 100oC và độ muối rất cao (20 – 25%). Về mặt tiến hoá, chúng tách thành một nhóm riêng và đứng gần với sinh vật nhân thực hơn là vi khuẩn. II. Các bậc phân loại trong mỗi giới Các giới sinh vật vô cùng đa dạng. Để nghiên cứu chúng, các nhà khoa học phải dựa vào các tiêu chí về cấu tạo, dinh dưỡng, sinh sản … để sắp xếp chúng vào bậc phân loại và đặt tên. 1. Sắp xếp theo bậc phân loại từ thấp đến cao Loài – chi (giống) - họ - bộ - lớp – ngành - giới. Bất kì một sinh vật nào cũng đều được sắp xếp vào một loài nhất định. Nhiều loài thân thuộc → một chi, nhiều chi thân thuộc → một họ, nhiều họ thân thuộc → một bộ, nhiều bộ thân thuộc → một lớp, nhiều lớp thân thuộc → một ngành, nhiều ngành thân thuộc → một giới. 2. Đặt tên loài theo nguyên tắc tên kép (theo tiếng Latinh) Tên thứ nhất là tên chi (viết hoa), tên thứ hai là tên loài (viết thường) và viết nghiêng. Ví dụ: Loài người được đặt tên là Homo sapiens. III. Đa dạng sinh vật: Khoảng 30 triệu loài. Các sinh vật được sắp xếp vào bậc phân loại từ thấp đến cao: loài – chi (giống) - họ - bộ - lớp – ngành - giới. Loài là bậc phân loại thấp nhất. Giới là bậc phân loại cao nhất.

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA MỖI GIỚI I. GIỚI KHỞI SINH SINH (Monera): Vi khuẩn -Lịch sử xuất hiện: Là nhóm sinh vật cổ sơ nhất xuất hiện khoảng 3,5 tỉ năm trước đây. -Tổ chức cơ thể: Là tế bào nhân sơ, bé nhỏ, có kích thước hiển vi (từ 1 - 5àm) -Phân bố: sống khắp nơi, trong đất, nước, không khí; -Phương thức dinh dưỡng: Rất đa dạng, gồm: hoá tự dưỡng, quang tự dưỡng, hoá dị dưỡng và quang dị dưỡng. -Cấu tạo: Vi khuẩn lam có chứa nhiều sắc tố quang hợp trong đó có clorophyl (chất diệp lục) nên có khả năng tự dưỡng quang hợp như thực vật. II. GIỚI NGUYÊN SINH (Protista) Gồm các sinh vật nhân thực, đơn bào hoặc đa bào, rất …