Lịch Sử Và Địa Lý 5 - Lớp 5 - Nhà Xuất Bản Giáo Dục

Bộ GIáO DụC Và ĐàO TạO

NGUYễN ANH DòNG (Chủ biên) NGUYễN HữU CHí -trần viết lðu NGUYễN TUYếT NGA -NGUYễN MINH PHƯƠNG PHạM THị SEN

NHà xuất bản giáo dục việt nam

(Tái bản lần thứ tám)

Chịu trách nhiệm xuất bản : Chủ tịch Hội đồng Thành viên kiêm Tổng Giám đốc NGðT NGÔ TRầN áI

Phó Tổng Giám đốc kiêm Tổng biên tập GS.TS vũ văn hùng

Biên tập lần đầu : nông thị huệ - nguyễn my lê

nguyễn việt Hðng - hoàng công dòng

Biên tập tái bản : đào tiến thi

Thiết kế sách và trình bày bìa : bùi quang tuấn

Biên vẽ bản đồ : trịnh minh hùng (phần Địa lÝ)

Cù đức nghĩa (phần Lịch sử)

Sửa bản in : Phòng sửa bản in (NXB giáo dục tại hà nội)

Chế bản : công ty cổ phần mĩ thuật và truyền thông

Bản quyền thuộc Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam - Bộ Giáo dục và đào tạo.

lịch sử và địa lÝ 5

Mã số : 1H505T4 In ............. cuốn, khổ 17 x 24 cm. In tại Công ti cổ phần in ................... Số in : ............. Số XB : 01 -2014/CXB/99 -1062/GD. In xong và nộp lðu chiểu tháng ... năm 2014.

Trong sách có sử dụng một số ảnh tð liệu của Thông tÊn xã Việt Nam, Báo Nhân dân, Bảo tàng Cách mạng Việt Nam , Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, Nhà xuất bản Văn Nghệ Thành phố Hồ Chí Minh

HƠN TáM mðơi năm chống thực dân Pháp xâm lðợc và đô hộ (1858 - 1945)

Ngày 1 - 9 - 1858, thực dân Pháp nổ sóng mở đầu cuộc xâm lðợc nðíc ta

và từng bðíc xâm chiếm, biến nðíc ta thành thuộc địa của chúng. Từ đó đến

Cách mạng tháng Tám năm 1945, nhân dân ta đã kiên cðêng đấu tranh

chống thực dân Pháp xâm lðợc và đô hộ, quyết giành lại độc lập dân tộc.

Bài 1

“Bình tây đại nguyên soái” trðơng định

Ngay sau khi thực dân Pháp xâm lðợc nðíc ta, nhân dân Nam Kì đã đứng lên

chống Pháp, tiêu biểu là các cuộc khởi nghĩa của Trðơng Định, Hồ Huân Nghiệp,

Nguyễn Hữu Huân, Võ Duy Dðơng, Nguyễn Trung Trực,… trong đó lớn nhất

là phong trào kháng chiến dðíi sự chỉ huy của Trðơng Định.

Trðơng Định quê ë Bình Sơn (nay thuộc huyện Sơn Tịnh), Quảng Ngãi, sau

theo cha vào lập nghiệp ë Tân An. Trðơng Định chiêu mộ nghĩa binh đánh

Pháp ngay khi chúng vừa tÊn công Gia Định (1859).

Năm 1862, giữa lúc nghĩa quân Trðơng Định đang thu đðợc thắng lợi làm cho thực dân Pháp hoang mang lo sợ thì triều đình nhà Nguyễn kí hoà ðíc, nhðêng ba tỉnh miền Đông Nam Kì cho thực dân Pháp. Vua ban lệnh xuống, buộc Trðơng Định phải giải tán nghĩa binh và đi nhận chức Lˆnh binh ë An Giang. Nhận đðợc lệnh, Trðơng Định băn khoăn, suy nghĩ rất nhiều : làm quan thì phải tuân lệnh vua, nếu không sẽ phải chịu tội phản nghịch ; nhðng dân chúng và nghĩa quân không muốn giải tán lực lðợng, một lòng một dạ tiếp tục kháng chiến. Giữa lệnh vua và ý dân, Trðơng Định chða biết làm thế nào cho phải.

-Điều gì khiến Trðơng Định phải băn khoăn, suy nghĩ ?

Trong khi đó, chỉ huy nghĩa quân đóng ë Tân An là Phan Tuấn Phát

4

5

truyền thð đi khắp nơi, suy tôn Trðơng Định làm chủ soái. Đề xuất đó đðợc dân chúng và nghĩa quân ủng hộ ; họ làm lễ, tôn Trðơng Định làm “Bình Tây Đại nguyên soái”. Cảm kích trðíc niềm tin yêu của nghĩa quân và dân chúng, Trðơng Định ®ˆ ë lại cùng nhân dân chống giặc.

“Đại nguyên soái” Trðơng Định ®ˆ phất cao cờ “Bình Tây”, chỉ huy hàng nghìn nghĩa quân hoạt động chống thực dân Pháp.

Năm 1862, triều đình nhà Nguyễn kí hoà ðíc, nhðêng ba tỉnh miền Đông Nam Kì cho thực dân Pháp. Triều đình ra lệnh cho Trðơng Định phải giải tán lực lðợng kháng chiến nhðng Trðơng Định kiên quyết cùng nhân dân chống quân xâm lðợc.

Chú thích

- “Bình Tây Đại nguyên soái” : ngðêi có chức cao nhất, chỉ huy quân đội đánh Tây (Pháp). - Nam Kì : chỉ phần đất phía nam Việt Nam từ Biên Hoà vào đến Hà Tiên, gồm ba tỉnh miền Đông (Biên Hoà, Gia Định, Định Tðêng) và ba tỉnh miền Tây (Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên). - Tân An : thuộc tỉnh Gia Định (nay thuộc tỉnh Long An). - Lsnh binh : chức quan võ thời nhà Nguyễn, chỉ huy quân đội ë một tỉnh. - Tội phản nghịch : tội chống lại nhà vua. Theo luật pháp phong kiến, tội phản nghịch là tội nặng nhất.

Trðơng Định đðợc suy tôn “ Bình Tây Đại nguyên soái”