Đề thi chọn học sinh giỏi Ngữ văn lớp 10 - Năm học 2011-2012 - Sở GD & ĐT Vĩnh Phúc

SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC

------------- ĐỀ CHÍNH THỨC

KÌ THI CHỌN HSG LỚP 10 THPT NĂM HỌC 2011-2012

ĐỀ THI MÔN: NGỮ VĂN Dành cho học sinh trường THPT chuyên Thời gian làm bài 180 phút không kể thời gian giao đề.

------------------------------------------

Câu 1 (3,0 điểm).

Có ý kiến cho rằng: Nếu anh bắn súng lục vào quá khứ thì tương lai sẽ bắn

anh bằng đại bác. Nhưng Tổng giám đốc tập đoàn Coca Cola, Bryan Dion lại khẳng

định: Bạn chớ để cuộc sống trôi qua kẽ tay vì bạn cứ mải đắm chìm trong quá khứ

hay ảo tưởng về tương lai. Chỉ bằng cách sống cuộc đời mình trong từng khoảnh

khắc của nó, bạn sẽ sống trọn vẹn từng ngày của đời mình.

Anh (chị) suy nghĩ như thế nào trước những lời khuyên ấy.

Câu 2 (7,0 điểm).

Trong bài viết Nguyễn Trãi, người anh hùng dân tộc, Phạm Văn Đồng viết: Sự

nghiệp và tác phẩm của Nguyễn Trãi là bài ca yêu nước và tự hào dân tộc.

Anh (chị) hãy làm sáng tỏ nhận định trên.

Câu 1 (3,0 điểm).

I. Yêu cầu về kĩ năng

Biết cách làm bài văn nghị luận xã hội: Bố cục và hệ thống ý sáng rõ. Biết vận dụng

phối hợp nhiều thao tác nghị luận. Hành văn trôi chảy. Lập luận chặt chẽ. Dẫn chứng chọn

lọc, thuyết phục. Không mắc các lỗi diễn đạt, dùng từ, ngữ pháp, chính tả.

II. Yêu cầu về kiến thức

Bài viết phải đảm bảo được những nội dung cơ bản sau:

1. Giải thích.

- Quá khứ: là cái đã qua, là thời gian đã qua.

- Hiện tại: là cái đang xảy ra, là thời gian đang sống.

- Tương lai: là cái chưa tới, có thể xảy ra, là thời gian sắp tới, sẽ tới.

- Bắn: ẩn dụ, chỉ thái độ, cách đối xử của con người với quá khứ, tương lai.

- Cuộc sống trôi qua kẽ tay: để cuộc sống trôi qua phí hoài, vô ích, thái độ thờ ơ với

cuộc sống.

- Ý kiến thứ nhất: Bằng cách nói hình ảnh: bắn súng lục vào quá khứ, tương lai sẽ

bắn anh bằng đại bác, cách dùng hình ảnh mang ý nghĩa tăng tiến: súng lục- đại bác,

người nói muốn khẳng định: Cách đối xử của mỗi người với quá khứ như thế nào thì

ThuVienDeThi.com

1

tương lai họ nhận được sẽ như thế, thậm chí còn tồi tệ hơn thế. Câu nói đề nghị một

lối sống, một thái độ sống: trân trọng quá khứ, biết ơn quá khứ.

- Ý kiến thứ hai: Bằng cách nói nhấn mạnh, phủ định để khẳng định: chớ để…chỉ

bằng cách… sống trọn vẹn từng ngày, người nói muốn đề nghị một lối sống: trân

trọng từng khoảnh khắc của hiện tại, sống hết mình trong hiện tại.

- Hai ý kiến tưởng chừng đối lập nhưng kì thực là sự bổ sung ý nghĩa cho nhau, cùng

hướng con người tới một lối sống, một thái độ sống tích cực, đúng đắn: sống là phải

biết trân trọng quá khứ, biết ơn nguồn cội. Song đồng thời phải biết đón nhận hiện

tại, sống hết mình cho hiện tại và biết vun đắp cho tương lai.

2. Phân tích, bàn luận.

- Tại sao sống là phải biết trân trọng quá khứ?

+ Quá khứ là truyền thống, là lịch sử, là nguồn cội, tổ tiên, là văn hoá, văn minh

xưa… Quá khứ là những gì đã xảy ra, trôi qua, không bao giờ lấy lại được. Do đó,

con người phải biết trân trọng quá khứ, nguồn cội…, trân trọng chính mình.

+ Vì phải có quá khứ mới có hiện tại và tương lai, với quá khứ người ta xây

dựng hiện tại và tương lai.

+ Quá khứ chính là tấm gương soi để con người tự nhận thức và rút ra những bài

học kinh nghiệm quí báu cho mình.

+ Nếu con người quay lưng, “bắn vào quá khứ”, con người sẽ trở thành những

kẻ vô ơn, bạc nghĩa. Họ sẽ bị tương lai đáp trả hậu quả tương xứng.

VD:

Nếu cha mẹ không kính trọng ông bà, quay lưng lại truyền thống, nguồn cội…

thì khó mà dạy nổi con cháu; sau này họ cũng dễ bị con cháu khinh thường.

Đối với một quốc gia dân tộc, trong quá trình hội nhập văn hoá, nếu không biết

giữ gìn bản sắc, sẽ dễ bị diệt vong.

vv…

- Tại sao phải biết trân trọng hiện tại, sống hết mình cho hiện tại?

+ Vì hiện tại là cái đang hiện hữu, con người xây đắp những thứ quan trọng nhất

trong hiện tại: những giá trị vật chất, những giá trị tinh thần…

ThuVienDeThi.com