Chuyên đề Hiện tượng tán sắc ánh sáng vật lí 12

Tỉnh/TP:ĐĂK NÔNG

CHUYÊN ĐỀ: HIỆN TƯỢNG TÁN SẮC ÁNH SÁNG

VẬT LÍ 12

I. Xác định vấn đề cần giải quyết của chuyên đề

Ánh sáng vừa có tính chất sóng, vừa có tính chất hạt. Hiện tượng tán sắc ánh sáng là một trong những bằng chứng chứng tỏ ánh sáng có tính chất sóng. Hiện tượng tán sắc ánh sáng là một hiện tượng vật lí xảy ra khá gần gũi với đời sống, ví dụ như hiện tượng cầu vồng, . . .

Trong chương trình vật lý THPT hiện nay: hiện tượng tán sắc ánh sáng được trình bày gói gọn trong một bài học thông qua các thí nghiệm của NewTon, hiện tượng tán sắc đến với học sinh chưa gần gũi với các hiện tượng diễn ra trong thực tiễn đời sống, chưa tạo điều kiện tốt cho học sinh phát triển các năng lực như năng lực vận dụng kiến thức vật lý vào thực tiễn; năng lực đặt ra câu hỏi về một sự kiện vật lý xảy ra trong tự nhiên. Thông qua chuyên đề này học sinh giải thích nguyên nhân gây ra hiện tượng tán sắc ánh sáng và các hiện tượng có liên quan.

II. Nội dung kiến thức cần xây dựng trong chuyên đề

Nội dung 1: Hiện tượng tán sắc ánh sáng là hiện tượng khi chùm ánh sáng trắng đi qua lăng kính (Hoặc qua mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt) chùm sáng bị phân tách thành chùm sáng có màu sắc khác nhau.

Nội dung 2: Ánh sáng trắng và ánh sáng đơn sắc:

Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng không bị tán sắc khi đi qua lăng kính.

Ánh sáng trắng là tổng hợp của vô số ánh sáng đơn sắc, có màu biến thiên liên tục, từ màu đỏ đến màu tím.

Nội dung 3: Chiết suất và màu sắc ánh sáng - Ánh sáng trắng là hỗn hợp của nhiều ánh sáng đơn sắc, có màu biến thiên liên tục, từ màu đỏ đến màu tím. - Chiết suất của thủy tinh có giá trị khác nhau đối với ánh sáng đơn sắc có màu khác nhau; chiết suất đối với ánh sáng tím có giá trị lớn nhất. Vì vậy, các chùm sáng đơn sắc có màu khác nhau trong chùm ánh sáng trắng, sau khi khúc xạ qua lăng kính, bị lệch các góc khác nhau, sẽ trở thành tách rời nhau ra. Kết quả là, chùm sáng ló ra khỏi lăng kính bị xòe rộng ra thành nhiều chùm đơn sắc, tạo thành quang phổ của ánh sáng trắng.

1. Nội dung 4: Các trường hợp thường gặp trong tán sắc ánh sáng. 3. Chuẩn kiến thức, kĩ năng và một số năng lực có thể được phát triển

3.1. Kiến thức - Mô tả được hiện tượng tác sắc ánh sáng. - Nêu được bản chất của ánh sáng trắng - Giải thích được hiện tượng tán sắc ánh sáng. - Trình bày được mối quan hệ giữa chiết suất của môi trường trong suốt với màu sắc ánh sáng 3.2. Kĩ năng

ThuVienDeThi.com

- Giải thích được một số hiện tượng liên quan đến tán sắc ánh sáng - Giải được một số bài tập liên quan đến tán sắc ánh sáng qua lăng kính và qua mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt. 3.3. Thái độ - Hứng thú với các hiện tượng xảy ra trong tự nhiên. - Chủ động giải quyết các tình huống thực tiễn. - Hợp tác chặt chẽ với các bạn khi thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu. * Định hướng các năng lực dược hình thành. - Năng lực sử dụng kiến thức vào thực hiện các nhiệm vụ học tập: Vận dụng kiến thức giải được một số bài tập liên quan đến tán sắc ánh sáng qua lăng kính và qua mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt. - Năng lực vận dụng kiến thức vật lý: Giải thích hiện tượng cầu vồng. - Đặt ra câu hỏi về hiện tượng vật lý - Mô tả hiện tượng tự nhiên bằng ngôn ngữ vật lý - Lựa chọn và sử dụng công cụ toán phù hợp. 3.4. Năng lực có thể phát triển - Bảng mô tả các năng lực có thể phát triển trong chủ đề

Nhóm năng lực Năng lực thành phần Mô tả mức độ thực hiện trong chuyên đề K1: Trình bày được kiến thức về các hiện tượng, đại lượng, định luật, nguyên lí vật lí cơ bản, các phép đo, các hằng số vật lí

Mô tả được hiện tượng tác sắc ánh sáng. Nêu được bản chất của ánh sáng trắng

K2: Trình bày được mối quan hệ giữa các kiến thức vật lí

Chỉ ra được sự phụ thuộc chiết suất môi trường trong suốt vào bước sóng (trong môi trường chân không) K3: Sử dụng được kiến thức vật lí để thực hiện các nhiệm vụ học tập

Giải thích được hiện tượng tán sắc ánh sáng. Vận dụng kiến thức giải được một số bài tập liên quan đến tán sắc ánh sáng qua lăng kính và qua mặt phân …