Hóa học 8 - Chương 1 Este và chất béo

GV: Trần Duy Chuyên Đề Luyện Thi Đại Học 2015-2016 Môn Hóa Học Trang 1/102

CHƯƠNG 1: ESTE VÀ CHẤT BÉO

A. LÍ THUYẾT: I – KHÁI NIỆM, DANH PHÁP, ĐỒNG PHÂN

Tổng quát:

RCOOH + R'OH RCOOR' + H2O H2SO4 ñaëc, t0

 Khi thay thế nhóm OH ở nhóm cacboxyl của axit cacboxylic bằng nhóm OR’ thì được este.

CTCT của este đơn chức: RCOOR’

R: gốc hiđrocacbon của axit hoặc H.

R’: gốc hiđrocacbon của ancol (R # H)

CTCT chung của este no đơn chức: CnH2nO2 (x ≥ 2) ; CnH2n+1COOCmH2m+1 (n ≥ 0, m ≥ 1)

CTC este đơn chức : CxHyO2 ; RCOOR’

Tên gọi: Tên gốc hiđrocacbon của ancol + tên gốc axit.

- Tên gốc axit: Xuất phát từ tên của axit tương ứng, thay đuôi ic→at.

Thí dụ:

HCOOCH3: metyl fomiat CH3COOCH3: metyl axetat

C2H5COOCH3: metyl propionat

HCOOC2H5: etyl fomiat CH3COOC2H5: etyl axetat C2H5COOC2H5: etyl propionat

HCOOC3H7: propyl fomiat CH3COOC3H7: propyl axetat

CH3COOCH=CH2: vinyl axetat

HCOOCH(CH3)2 : isopropyl fomiat

CH2 =CHCOOCH3 : metyl acrylat

CH3COOC6H5 : phenyl axetat

ĐỒNG PHÂN: + Axit: 2n-3

+ Este: 2n-2

CTPT Số đ p este Số đ p axit Tổng đồng phân đơn chức C2H4O2 1 1 cho pư tráng gương

1 2

C3H6O2 2 1 cho pư tráng gương

1 3

C4H8O2 4 2 cho pư tráng gương

2 6

C5H10O2 8 4 12

Đều tác dụng với kiềm (NaOH, KOH)

II – TÍNH CHẤT VẬT LÍ

- Các este là chất lỏng hoặc chất rắn trong điều kiện thường, hầu như không tan trong nước, dễ bay hơi, có nhiệt độ sôi thấp và có mùi thơm đặc trưng.

III. TÍNH CHẤT HOÁ HỌC

I. Không tác dụng với natri

II. Phản ứng thủy phân:

a. Thuỷ phân trong môi trường axit: thu được axit và ancol

C2H5OH + CH3COOH CH3COOC2H5 + H2O

H2SO4 ñaëc, t0

Đặc điểm của phản ứng: Thuận nghịch và xảy ra chậm.

b. Thuỷ phân trong môi trường bazơ (Phản ứng xà phòng hoá): thu được muối và ancol

CH3COOC2H5 + NaOH CH3COONa + C2H5OH t0

ThuVienDeThi.com

GV: Trần Duy Chuyên Đề Luyện Thi Đại Học 2015-2016 Môn Hóa Học Trang 2/102

Đặc điểm của phản ứng: Phản ứng chỉ xảy ra 1 chiều.

Tổng quát: RCOOR’ :



 

   

      

OH R RCOONa NaOH RCOOR

OH R RCOOH O H RCOOR

O

O

t

t SO H

' '

' ' , 2

4 2

Lưu ý: Phản ứng của một số este đặc biệt: * Este có dạng HCOOR’ : có phản ứng tráng gương (HCOOR’ → 2Ag)

* Este RCOOCH=CH-R’ : RCOOCH=CH-R’ + H2O RCOOH + R’CH2CHO (andehit)  

ot

* Este RCOOC6H5 : RCOOC6H5 + 2 NaOH RCOONa + C6H5ONa + H2O (2 muối)  

ot

Thí dụ: * HCOOCH3 + NaOH  HCOONa + CH3OH Tráng gương * HCOOCH=CH2 + NaOH  HCOONa + CH3CHO 2 sp tráng gương * CH3COOC6H5 + 2NaOH  CH3COONa + C6H5ONa + H2O Phenyl axetat hai muối

IV. ĐIỀU CHẾ

1. Phương pháp chung: Bằng phản ứng este hoá giữa axit cacboxylic và ancol.

RCOOH + R'OH RCOOR' + H2O H2SO4 ñaëc, t0

Axit + ancol este + nước Lưu ý: CH3COOH + CH ≡CH → CH3COOCH=CH2 ( giảm tải) C6H5COOH + (CH3CO)2O → CH3COOC6H5 + CH3COOH

B. BÀI TẬP Câu 1: Số đồng phân este ứng với công thức phân tử C3H6O2 là:

A. 5. B. 4. C. 2. D. 3. Câu 2: Số đồng phân este ứng với công thức phân tử C4H8O2 là: A. 2. B. 3. C. 4. D. 5. Câu 3: Số đồng phân đơn chức ứng với công thức phân tử C3H6O2 là: A. 2. B. 3. C. 4. D. 5. Câu 4: Số đồng phân đơn chức ứng với công thức phân tử C4H8O2 là A. 6. B. 3. C. 4. D. 5. Câu 5: Khi đốt cháy hoàn toàn hỗn hợp các este no, đơn chức, mạch hở thì sản phẩm thu được có: A. số mol CO2 = số mol H2O. B. số mol CO2 > số mol H2O. C. số mol CO2 < số mol H2O. D. khối lượng CO2 = khối lượng H2O. Câu 6: Metyl propionat là tên gọi của hợp chất có công thức cấu tạo nào sau đây? A. HCOOC3H7 B. C2H5COOCH3 C. C3H7COOH D. CH3COOC2H5 Câu 7: Trong phân tử este X no, đơn chức, mạch hở, oxi chiếm 36,36% khối lượng. Số CTCT thoả mãn CTPT của X là

A. 2 B. 3 C. 4 D. 5 Câu 8: Este nào sau đây khi đun nóng với lượng dư dung dịch NaOH, thu được các sản phẩm hữu cơ đều không làm mất màu nước brom ? A. CH3COOCH=CH2. B. CH2=CHCOOCH=CH2. C. CH3CH2COOCH3. D. CH3COOCH2CH=CH2. Câu 9: Este X có công thức cấu tạo thu gọn CH3COOCH2CH2CH3. Vậy tên gọi của X là A. metyl butirat. B. propyl axetat. C. etyl propionat. D. isopropyl axetat. Câu 10 :Este C4H8O2 tham gia được …