Khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học môn toán trong mô hình &quottrường tiểu học mới&quot

1

KHAI THÁC, SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN, THIẾT BỊ DẠY HỌC MÔN

TOÁN TRONG MÔ HÌNH "TRƯỜNG TIỂU HỌC MỚI"

PGS.TS. Đỗ Tiến Đạt

Viện Khoa học giáo dục Việt Nam

Hiện nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang tổ chức nghiên cứu thử nghiệm mô

hình "Trường tiểu học mới" với sự tham gia của 6 tỉnh (48 lớp). Một trong các ý

tưởng chủ đạo của nghiên cứu này là cấu trúc lại nội dung học tập theo hướng tổ

chức cho HS tự học. Vì vậy, khác với SGK truyền thống, tài liệu học tập của HS

được thiết kế dưới dạng tài liệu hướng dẫn tự học với tên gọi “Tài liệu hướng dẫn

học tập". Để hỗ trợ HS tự học thì việc sử dụng một cách hợp lí các phương tiện,

thiết bị dạy học đóng vai trò quan trọng.

Dưới đây chúng tôi xin đề cập một số vấn đề về khai thác, sử dụng phương

tiện, thiết bị dạy học môn toán trong mô hình "Trường tiểu học mới".

1. Về phương tiện, thiết bị dạy học môn Toán

1.1. Phương tiện, thiết bị dạy học (hay còn gọi là đồ dùng dạy học) là các phương

tiện vật chất, sự vật, hiện tượng chứa đựng hoặc chuyển tải những thông tin về nội

dung dạy học hỗ trợ GV, HS tổ chức và tiến hành hợp lý, có hiệu quả quá trình

dạy học.

Phương tiện, thiết bị dạy học môn toán có thể được xem như ”công cụ

nhằm biểu thị một cách trực quan đối tượng toán học và những dấu hiệu bản chất

của đối tượng toán học, đồng thời giúp HS thể hiện, giải thích những suy nghĩ

“trong đầu” về các đối tượng toán học trừu tượng ” (Trần Vui, 2009).

1.2. Phương tiện, thiết bị dạy học môn toán giúp: Biểu thị đối tượng toán học cụ

thể; biểu thị khái niệm, quan hệ, tính chất toán học; hỗ trợ HS trong quá trình tư

duy, suy nghĩ giải quyết vấn đề.

Chẳng hạn: với hình vẽ “chim bay đến” HS dễ nhận thấy phải làm tính

cộng; “chim bay đi” làm tính trừ.... Lúc này hình minh họa có tác dụng “trực quan

ThuVienDeThi.com

2

hóa” một quan hệ toán học chứa đựng trong nội dung bài toán, định hướng tư duy,

hỗ trợ HS suy nghĩ giải quyết vấn đề.

1.3. Có thể kể đến một số loại phương tiện, thiết bị thông dụng trong dạy học môn

toán tiểu học như: vật thật hoặc hình ảnh (tranh vẽ, ảnh chụp,…) của vật thật; vật

tượng trưng, mô hình, sơ đồ, biểu bảng; bảng phụ đã viết sẵn nội dung dạy học

toán; các dụng cụ đo lường; các hình minh họa trong SGK có liên quan và ảnh

hưởng trực tiếp đến nội dung bài học (Đỗ Đình Hoan, 2004).

1.4. Khi sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học môn toán cần lưu ý một số yêu cầu:

- Coi trọng việc sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học để hỗ trợ quá trình nhận

thức trực quan, cảm tính của HS nhưng phải sử dụng đúng lúc, đúng chỗ, thực sự

có hiệu quả, tránh hình thức, tránh lạm dụng.

- HS phải thực sự được thực hành trên các phương tiện, thiết bị dạy học, phải được

tự mình thao tác trên bộ đồ dùng học tập cá nhân. GV không nên lạm dụng việc

thuyết giảng và làm mẫu trên bộ đồ dùng dạy học của GV, biến HS thành những

“quan sát viên” bất đắc dĩ.

- Khuyến khích sử dụng các phương tiện nghe nhìn, phương tiện kỹ thuật hiện đại

hỗ trợ quá trình dạy học, nhưng tránh hình thức, đồng thời cần coi trọng việc sử

dụng các phương tiện trực quan thao tác được (những phương tiện có thể trực tiếp

cầm, nắm, sắp xếp, dịch chuyển).

2. Khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học môn Toán trong mô hình

"Trường tiểu học mới".

2.1. Nhận rõ vai trò quan trọng của phương tiện, thiết bị dạy học trong tổ chức

hoạt động tự học của HS, kế thừa kinh nghiệm triển khai Chương trình và SGK

tiểu học hiện hành, khi bắt đầu triển khai nghiên cứu thử nghiệm mô hình "Trường

tiểu học mới", Bộ Giáo dục và Đào tạo chú ý hướng dẫn GV dạy thử nghiệm khai

thác, sử dụng các phương tiện, thiết bị dạy học, trước hết là các phương tiện, thiết

bị dạy học chủ chốt đã được cung cấp trong “Bộ đồ dùng học tập của HS” và “Bộ

đồ dùng biểu diễn của GV” (đã nêu trong “Danh mục tối thiểu thiết bị dạy học

ThuVienDeThi.com