Hướng dẫn biên soạn câu hỏi và bài tập gắn với thực tiễn môn Hóa học THCS

. Hướng dẫn biên soạn câu hỏi và bài tập gắn với thực tiễn

3.1. Cơ sở và nguyên tắc

3.1.1. Cơ sở

- Các vấn đề trong thực tiễn đời sống của cá nhân HS, của cộng đồng, của xã hội... liên

quan đến kiến thức hóa học THCS.

- Một số năng lực cơ bản, phổ thông (như: năng lực tư duy khoa học, năng lực toán học,

đọc hiểu, kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn... để phát hiện và giải quyết các vấn

đề) cần thiết cho cuộc sống tương lai của HS cần được rèn luyện và phát huy.

3.1.2. Nguyên tắc thiết kế bài tập hóa học gắn với thực tiễn

1. Ngữ cảnh: Có ngữ cảnh xác định, tình huống trong cuộc sống có liên quan đến Hóa

học, khoa học liên ngành và công nghệ. Bối cảnh thế giới tự nhiên, bao gồm cả công

nghệ, trên nền tảng của kiến thức khoa học, bao hàm các vấn đề rộng lớn liên quan đến

cuộc sống con người.

2. Năng lực: Những năng lực các bài tập hóa học thực tiễn hướng đến bao gồm các

năng lực chung và năng lực chuyên biệt của Hóa học. Chẳng hạn năng lực ngôn ngữ hóa

học bao gồm trả lời các câu hỏi, giải thích hiện tượng một cách khoa học và đưa ra các

kết luận dựa trên những căn cứ và lí lẽ mang tính thuyết phục. Về thái độ, các bài tập hóa

học thực tiễn hướng đến việc HS ứng đáp trước các vấn đề trong khoa học với một thái

độ thích thú, ủng hộ nghiên cứu khoa học và động lực để hành động một cách có trách

nhiệm đối với môi trường và các tài nguyên thiên nhiên.

3.2. Quy trình thiết kế hệ thống câu hỏi/bài tập theo hướng gắn với đời sống thực

tiễn

3.2.1. Lựa chọn đơn vị kiến thức

Với những định hướng đổi mới trong kiểm tra đánh giá môn Hóa học ở trường

THCS, khi xây dựng hệ thống bài tập hóa học THCS hướng gắn với đời sống thực tiễn,

cần lựa chọn những đơn vị kiến thức không chỉ có ý nghĩa về đơn thuần về mặt hóa học

mà còn gắn liền với thực tiễn, với đời sống của cá nhân và cộng đồng (như: mưa axit, ăn

mòn kim loại, ô nhiễm môi trường không khí...), phát huy được năng lực khoa học, năng

ThuVienDeThi.com

lực phát hiện và giải quyết vấn đề ... của HS nhưng không quá khó, quá trừu tượng, làm

mất đi bản chất hóa học...

3.2.2. Xác định mục tiêu giáo dục của đơn vị kiến thức

Đơn vị kiến thức lựa chọn khi thiết kế bài tập theo hướng gắn với đời sống thực

tiễn cần thực hiện được mục tiêu giáo dục (về kiến thức, kĩ năng, thái độ - tình cảm) của

môn hóa học nói riêng và mục tiêu giáo dục ở trường THCS nói chung.

3.2.3. Thiết kế hệ thống bài tập theo mục tiêu

• Xây dựng các bài tập tương tự các bài tập đã có

Khi một bài tập có nhiều tác dụng đối với HS, ta có thể dựa vào bài tập đó để tạo ra

những bài tập khác tương tự theo các cách như:

- Giữ nguyên hiện tượng và chất tham gia phản ứng, chỉ thay đổi lượng chất

- Giữ nguyên hiện tượng và thay đổi chất tham gia phản ứng.

- Thay đổi các hiện tượng phản ứng và chất phản ứng, chỉ giữ lại những dạng phương

trình hóa học cơ bản.

- Từ một bài toán ban đầu, ta có thể đảo cách hỏi giá trị của các đại lượng đã cho như:

khối lượng, số mol, thể tích, nồng độ ...

- Thay các số liệu bằng chữ để tính tổng tổng quát

- Chọn những chi tiết hay ở các bài tập để phối hợp lại thành bài mới.

• Xây dựng bài tập hoàn toàn mới

Thông thường, có hai cách xây dựng bài tập mới là:

- Dựa vào tính chất hóa học và các quy luật tương tác giữa các chất để đặt ra bài tập mới

- Lấy những ý tưởng, nội dung, những tình huống hay và quan trọng ở nhiều bài, thay đổi

nội dung, cách hỏi, số liệu ....để phối hợp lại thành bài mới.

3.2.4. Kiểm tra thử

Thử nghiệm áp dụng bài tập hóa học đã thiết kế trên đối tượng HS thực nghiệm để

kiểm tra hệ thống bài tập đã thiết kế về tính chính xác, khoa học, thực tế của kiến thức

hóa học, toán học cũng như độ khó, tính ưu việt, .....cũng như tính khả thi, khả năng áp

dụng của bài tập.

3.2.5. Chỉnh sửa

ThuVienDeThi.com