Một số phương pháp giải các bài toán khó trong đề thi tuyển sinh đại học môn Hóa học nhằm giúp các học sinh khá giỏi khi ôn thi

HTHH2015 - Trang 1 / 98

Một số phương pháp giải các bài toán khó trong đề thi tuyển sinh

đại học môn Hóa học nhằm giúp các học sinh khá giỏi khi ôn thi

Trần Thị Thu Hằng – Trường THPT Chuyên Trần Phú

A. Mở đầu

Bắt đầu từ năm học 2006-2007, toàn bộ ngành giáo dục bước vào một cuộc cách

mạng về phương pháp dạy và học cũng như cách thức thi cử. Trong suốt nhiều chục năm

thày và trò chúng ta đã quen với kiểu thi tự luận, bây giờ chúng ta buộc phải thích ứng với

kiểu thi trắc nghiệm. Điểm khác nhau lớn nhất của hai phương pháp thi là :

1. Thi trắc nghiệm có phạm vi kiến thức rất rộng, bao phủ gần như toàn bộ chương trình

học bậc THPT

2. Thời gian để hoàn thành mỗi câu hỏi là rất eo hẹp, đòi hỏi phương pháp tư duy và tính

toán phải hết sức hiệu quả.

Trong kỳ hội thảo lần này chúng tôi mong muốn được trao đổi với các thày cô dạy môn

hóa học và các em học sinh một vài phương pháp học và tư duy giúp cho việc hoàn thành

các câu hỏi trắc nghiệm trong thời gian ngắn nhất có thể.

Tuy nhiên dù trong bất kỳ trường hợp nào thì để học tốt và hiệu quả một môn học cũng

luôn bao gồm chủ yếu hai thao tác tư duy cơ bản: ghi nhớ – hiểu các kiến thức lý thuyết

và vận dụng các kiến thức đó trong các nhiệm vô cô thể. Có lẽ chưa có giáo viên nào có đủ

trình độ để dạy cho học sinh của mình một số mẹo, sau đó các em không cần phải học mà

vẫn trả lời được tất cả các câu hỏi!

B. Phân loại bài tập hóa học và phương pháp giải thông thường

I. Phân loại sơ bộ về bài tập hóa học.

Với cấu trúc các đề thi môn hóa học hiện nay theo kiểu thi trắc nghiệm có dung lượng 50

bài tập

( kỳ thi THPT Quốc Gia), chúng tôi thống kê sơ bộ có thể tạm chia thành hai loại lớn:

ThuVienDeThi.com

HTHH2015 - Trang 2 / 98

1. Bài tập lý thuyết : những câu hỏi, bài tập mà khi hoàn thành không đòi hỏi phải tính

toán, hoặc nếu có thì cũng rất đơn giản. Thuộc loại này thường là các bài tập sau:

 Bài tập hoàn thành phản ứng, xác định chất trên sơ đồ phản ứng, xác định chất qua sự mô

tả các biến đổi hóa học.

 Bài tập hỏi liên quan đến nhận biết, tách hoặc tinh chế chất.

 Bài tập về khái niệm, qui luật, qui tắc , bản chất phản ứng hoặc cơ chế phản ứng.

 Bài tập suy luận về tính chất của chất, loại chất ( gồm có hỏi khả năng phản ứng khi biết

chất hoặc đặc điểm cấu tạo của chất và hỏi cấu tạo chất khi cho biết các phản ứng cũng

như sản phẩm tạo ra khi cho biết chất tham gia.)

 Bài tập so sánh các tính chất, hoặc sắp xếp theo dãy tăng, giảm tính chất.( nhiệt độ sôi, độ

tan, tính axit, tính bazơ, tính kim loại, tính phi kim...)

 Bài tập hỏi về điều chế hoặc một số quá trình thực tế, ứng dụng trong đời sống, sản xuất.

2. Bài toán : bài tập mà khi hoàn thành đòi hỏi phải có nhiều phép tính hoặc các suy

luận toán học.

Dễ thấy rằng để giải bài tập lý thuyết không có cách nào khác cần phải nhớ và hiểu các

kiến thức lý thuyết có liên quan. Cho dù ë thời đại nào, kiểu thi cử nào thi việc ghi nhớ và

hiểu kiến thức lý thuyết vẫn luôn là một thách thức đối với mọi người học. Môn hóa học là

một môn học có khối lượng kiến thức lý thuyết nhiều, đòi hỏi nhiều công phu trong việc

ghi nhớ. Tuy nhiên về các biện pháp giúp học sinh ghi nhớ và hiểu một cách có hệ thống

sẽ được bàn đến trong một dịp khác. Trong khuôn khổ của hội thảo này chúng tôi xin phép

độc giả được nói kỹ hơn về dạng bài tập thứ 2: bài toán hóa học.

Để giải tốt loại bài toán hoá học thì ngoài việc am hiểu các kiến thức lý thuyết có liên

quan chúng ta còn cần phải có được các kỹ năng nhất định. Đặc biệt là kỹ năng định

hướng về cách làm khi đọc xong đề bài. Bởi vì trong kiểu thi trắc nghiệm, mỗi câu hỏi chỉ

được phép hoàn thành trong khoảng 1,5 đến 1,8 phút. Nếu chúng ta kéo dài thời gian hoàn

thành câu hỏi vượt quá mức cho phép thì cũng đồng nghĩa với việc chúng ta đang tự mình

trừ bớt điểm bài thi của mình ! Tất nhiên ngoài phương pháp giải thông thường cũng còn

có một số phương pháp giải nhanh, cho phép tiết kiệm thời gian tối đa. Trước hết trong

phần này chúng ta hãy rà soát các …