Giáo án Phân loại và gọi tên hợp chất hữu cơ

PHÂN LOẠI & GỌI TÊN HCHC ðT: 0986.616.225

ThS. LƯU HUỲNH VẠN LONG (Giảng viên Trường ðH Thủ Dầu Một- Bình Dương) -2- Website: www.HOAHOC.edu.vn HOẶC www.DAIHOCTHUDAUMOT.edu.vn https://www.facebook.com/hochoamoingay

I - PHÂN LOẠI HỢP CHẤT HỮU CƠ 1. Phân loại Hợp chất hữu cơ ñược phân thành hiñrocacbon và dẫn xuất của hiñrocacbon. • Hiñrocacbon là những hợp chất ñược tạo thành từ hai nguyên tố C và H. Hiñrocacbon lại ñược phân thành hiñrocacbon no; hiñrocacbon không no; hiñrocacbon thơm. • Dẫn xuất của hiñrocacbon là những hợp chất mà trong phân tử ngoài C, H ra còn có một hay nhiều nguyên tử của các nguyên tố khác như O, N, S, halogen... Dẫn xuất của hiñrocacbon lại ñược phân thành dẫn xuất halogen; ancol; axit;… 2. Nhóm chức Nhóm chức là nhóm nguyên tử gây ra những phản ứng ñặc trưng của phân tử hợp chất hữu cơ. Thí dụ : R-OH ( ancol hoặc phenol nếu R là vòng benzen); R-CHO (anñehit); R-CO-R’ (xeton); R-COOH (axit);…. II - DANH PHÁP HỢP CHẤT HỮU CƠ 1. Tên thông thường: thường hay ñược ñặt theo nguồn gốc tìm ra chúng, ñôi khi có thể có phần ñuôi ñể chỉ rõ hợp chất thuộc loại nào. Thí dụ : HCOOH : axit fomic CH3COOH : axit axetic C10H20O : mentol

(formica : Kiến) (acetus : Giấm) (mentha piperita : Bạc hà) 2. Tên hệ thống theo danh pháp IUPAC

a) Tên gốc – chức CH3CH2 - Cl CH3CH2 -O-COCH3 CH3 CH2 - O - CH3 (etyl || clorua) (etyl || axetat ) (etyl metyl || ete) etyl clorua etyl axetat etyl metyl ete

CHÚ Ý: + Tên phần gốc và chức viết cách nhau (không ñược viết liền) + Riêng tên gốc chức của AMIN lại viết liền nhau. VD: CH3NH2 (metylamin) b) Tên thay thế

Thí dụ :

H

| C H | H

− − H

H

| C H | H

− − Cl

H H | | C C H | | H H

− − − H

H H | | C C H | | H H

− − − Cl

Metan Clometan Etan Cloetan Tên thay thế ñược viết liền (không viết cách như tên gốc - chức) nhưng có thể ñược phân làm ba phần như sau :

Tên phần thế (có thể không có)

Tên mạch cacbon chính (bắt buộc phải có) Tên phần ñịnh chức (bắt buộc phải có)

H3C-CH3 H3C-CH2Cl H2C =CH2 HC ≡CH

(et + an) (clo + et + an) (et + en) (et + in) etan cloetan eten etin

PHÂN LOẠI VÀ GỌI TÊN HỢP CHẤT HỮU CƠ

ThuVienDeThi.com

PHÂN LOẠI & GỌI TÊN HCHC ðT: 0986.616.225

ThS. LƯU HUỲNH VẠN LONG (Giảng viên Trường ðH Thủ Dầu Một- Bình Dương) -3- Website: www.HOAHOC.edu.vn HOẶC www.DAIHOCTHUDAUMOT.edu.vn https://www.facebook.com/hochoamoingay

CH2=CH-CH2-CH3 CH3-CH=CH-CH3 1 | 3 4 2

3 2

OH

CH − − =

but-1-en but-2-en but-3-en-2-ol ðể gọi tên hợp chất hữu cơ, cần thuộc tên các số ñếm và tên mạch cacbon Số ñếm Mạch cacbon chính 1 mono 2 ñi 3 tri 4 tetra 5 penta 6 hexa 7 hepta 8 octa 9 nona 10 ñeca

C met C-C et C-C-C prop C-C-C-C but C-C-C-C-C pent C-C-C-C-C-C hex C-C-C-C-C-C-C hep C-C-C-C-C-C-C-C oct C-C-C-C-C-C-C-C-C non C-C-C-C-C-C-C-C-C-C ñec

Không xuất phát từ số ñếm Xuất phát từ số ñếm

1 2 3 4 1 2 3 4

ThuVienDeThi.com