Kỹ năng vẽ và nhận xét biểu đồ - Bảng số liệu

THPT Tân An Nguyễn THị Hiền Diệu

1

KỸ NĂNG VẼ VÀ NHẬN XÉT BIỂU ĐỒ - BẢNG SỐ LIỆU

 Biểu đồ cơ cấu :

3.1. Biểu đồ hình tròn

* Dấu hiệu nhận biết :

- Đề thi yêu cầu thể hiện cơ cấu hoặc thể hiện quy mô và cơ cấu

- Có 2 năm 3 năm hoặc 2 đối tượng trong một năm (Tây Nguyên, TDMN Bắc Bộ…)

- Cách vẽ : Khi vẽ thí sinh nên tính ra độ, sử dụng thước đo độ để vẽ (nhanh và chính xác), lấy tia 12 giờ làm mốc, vẽ theo chiều kim đồng hồ, theo thứ tự đối tượng.

- Trường hợp đề ra yêu cầu thể hiện quy mô, thí sinh cần tính bán kính và cách làm như sau (ghi vào bài làm).

- Nếu gọi R1 là bán kính .. ; Rn là bán kính ... ; S1 là tổng ...;S2 là tổng ...

Áp dụng công thức :

1 1

R S S R n n 

Nếu R1 = …cm. Thay số vào ta có : Rn = …cm (tiếp theo ghi tên và vẽ biểu đồ) Ví dụ : Cho bảng số liệu sau :

Tổng sản phẩm của một số tỉnh, thành phố khu vực phía Nam (GDP) theo giá thực tế.

(Đơn vị : Tỷ đồng) Năm 2006 2010 Bình Thuận 10.176 24.404 TP.Hồ Chí Minh 190.561 414.068 Bình Phước 7969 17.182 Đồng Nai 36.558 75.899 Bình Dương 18.337 48.761 Bà Rịa – Vũng Tàu 127.967 150.966 Tây Ninh 12.402 32.563 Cả nước 974.266 1.980.914

Câu a. Vẽ biểu đồ thể hiện quy mô và cơ cấu tổng sản phẩm của các tỉnh thành trong cả nước năm 2006 và năm 2010.

Câu b. Giải thích vì sao tổng sản phẩm của các tỉnh thành nói trên lại có sự phân hóa về quy mô và tỉ trọng.

ThuVienDeThi.com

THPT Tân An Nguyễn THị Hiền Diệu

2

Trường hợp bài tập này, học sinh có thể vẽ hình tròn năm 2010 lớn hơn hình tròn năm 2006. Nếu học sinh muốn thể hiện quy mô chính xác có thể áp dụng công thức sau để tính bán kính năm 2010 so với năm 2006.

1 1

2 2 R S S R  (1)

(Trong đó R1 là bán kính của năm 2006, R2 là bán kính 2010, S1 và S2 là tổng số của năm 2006 và năm 2010, R1 được phép chọn quy ước).

Nếu chọn R2006 = 2,2 cm  R2010 = 3,1 cm. Học sinh dựa vào kết quả tính để vẽ hai biểu đồ có bán kính khác nhau.

3.2. Biểu đồ bán nguyệt đồng tâm. Dạng biểu đồ này giúp chúng ta so sánh được quy mô và cơ cấu của các đối tượng (ít gặp trong thi, tham khảo)

* Dấu hiệu nhận biết

- Bảng số liệu một năm có 2 tổng số, hoặc hai năm thì có 4 tổng số.

- Yêu cầu vẽ biểu đồ thể hiện quy mô và cơ cấu.

Ví dụ : Cho bảng số liệu về trị giá xuất khẩu, nhập khẩu hàng hoá phân theo khối nước.

(Đơn vị : Triệu đô la Mỹ)

Năm 1995 2010 Xuất khẩu Tổng ASEAN APEC EU OPEC

5791,0

996,9 3998,2

664,2 131,7

72.421,5 10.364,7 49.354,6 11.385,5 1.316,7 Nhập khẩu Tổng ASEAN APEC EU OPEC

9687,8 2270,1 6493,6 710,4 213,7

94.133,8 16.407,5 69.924,6 6361,7 1440,0

Vẽ biểu đồ thể hiện quy mô và cơ cấu trị giá xuất khẩu, nhập khẩu hàng hoá phân theo khối nước năm 1995 và năm 2010.

* Các bước tiến hành :

o Xử lí số liệu (%) :

Năm 1995 2010 Xuất khẩu Tổng ASEAN APEC EU

100,0 17,2 69,0 11,5

100,0 14,3 68,1 15,7

ThuVienDeThi.com

THPT Tân An Nguyễn THị Hiền Diệu

3

OPEC 2,3 1,9

Nhập khẩu Tổng ASEAN APEC EU OPEC

100,0 23,4 67,0 7,3 2,3

100,0 17,4 74,3 6,8 1,5

o Tính bán kính để thể hiện quy mô của 4 tổng (theo công thức 1).

o Dựa vào kết quả đã tính ở bảng trên để vẽ biểu đồ.

Biểu đồthểhiện cơ cấu giá trịxuất - nhập khẩu hàng

hoá phân theo khối nước năm 1995 và năm 2010

Xuất khẩu

Nhập khẩu

1995

2010

Chú dẫn : ASEAN

APEC

EU

OPEC

17.2

69 11.5

2.3

23.4

67

7.3

2.3

14.3

68.1 15.7

1.9

17.4

74.3

6.8

1.5

3.3. Biểu đồ miền (dạng tương đối)

* Dấu hiệu nhận biết :

- Đề thi yêu cầu thể hiện cơ cấu hoặc thể hiện sự chuyển dịch cơ cấu

- Có thời gian ≥ 4 năm

* Cách vẽ : Vẽ chồng nối tiếp các đối tượng lên nhau (tính từ gốc toạ độ).

Ví dụ :

Cho bảng số liệu sau :

Tổng sản phẩm trong nước theo giá thực tế phân theo khu vực kinh tế.

(Đơn vị : Tỷ đồng)

ThuVienDeThi.com