Bài giảng Vật lí Lớp 10 (Sách Chân trời sáng tạo) - Bài 7 Gia tốc. Chuyển động thẳng biến đổi đều - Năm học 2022-2023

Khởi động

Trong giải đua xe F1, các tay đua bắt buộc phải vào trạm dừng thay lốp mới và nạp thêm nhiên liệu. Trong khoảng thời gian từkhi xe vào trạm dừng đến khi xe tăng tốc trởlại đường đua, ta thấy vận tốc của xe đã có sựthay đổi rõ rệt.

Đại lượng nào đặc trưng cho sự thay đổi vận tốc của xe?

DeThi.edu.vn

Đồ thị vận tốc – thời gian trong chuyển động thẳng và khái niệm gia tốc

Thí nghiệm khảo sát chuyển động biến đổi

Mục đích: Đo được vận tốc tức thời tại từng thời điểm của vật chuyển động biến đổi.

Dụng cụ:

Làm thế nào ta có thể xác định được vận tốc tức thời dựa

vào phương án thí nghiệm gợi ý?

DeThi.edu.vn

Đồ thị vận tốc – thời gian trong chuyển động thẳng và khái niệm gia tốc

Thí nghiệm khảo sát chuyển động biến đổi

Tiến hành thí nghiệm:

Bước 1: Điều chỉnh máng nghiêng một góc 0° so với phương nằm ngang (giá trịđược xác định bởi thước đo độ).

Bước 2: Cốđịnh nam châm điện và cổng quang điện A (cổng quang điện A đặt cách đoạn chân dốc nghiêng của mảng một khoảng 20 cm).

Dịch chuyển nam châm điện lại gần cổng quang điện A sao cho viên bi thép nằm sát chùm tia hồng ngoại của cổng quang điện.

Đặt cổng quang điện B cách cổng quang điện A một đoạn AB.

DeThi.edu.vn

Đồ thị vận tốc – thời gian trong chuyển động thẳng và khái niệm gia tốc

Thí nghiệm khảo sát chuyển động biến đổi

Tiến hành thí nghiệm:

Bước 3: Đọc giá trị đường kính d của viên bi thép trong bộthí nghiệm

Bước 4: Đưa bi thép lại gần nam châm điện sao cho nó bịnam châm hút dính vào nam châm

Bước 5: Chọn chếđộđo thời gian vật chuyển động từcổng quang điện A đến B (tAB). Tiến hành 3 lần và ghi kết quả

Bước 6: Chọn chếđộđểđo thời gian vật chắn cổng quang điện B (tB). Tiến hành thí nghiệm 3 lần đểxác định

DeThi.edu.vn

Đồ thị vận tốc – thời gian trong chuyển động thẳng và khái niệm gia tốc

Thí nghiệm khảo sát chuyển động biến đổi Báo cáo kết quả thí nghiệm

• Đo thời gian vật đi hết quãng đường AB và thời gian vật chắn cổng quang điện B. • Ghi vào bảng số liệu như gợi ý trong Bảng 7.1. • Xử lí số liệu để ghi nhận được tốc độ tức thời tương ứng với từng thời điểm đo được.

Bảng số liệu thí nghiệm đo vận tốc theo thời gian

Góc máng nghiêng: = 20o Đường kính viên bi: d = 2,05 cm

Khoản g cách

AB (cm)

tAB (s) tB (s) Tốc độ tức

thời B ??=

?

ഥ?? (??/?)

Lần 1 Lần 2 Lần 3 Trung

bình

???

Sai

số

Lần

1

Lần

2

Lần

3

Trung

bình

ഥ??

Sai

số

10 0,292 0,293 0,292 0,031 0,031 0,031

20 0,422 0,423 0,423 0,023 0,022 0,022

30 0,525 0,525 0,525 0,018 0,018 0,018

40 0,609 0,608 0,609 0,016 0,016 0,017

50 0,684 0,684 0,684 0,014 0,015 0,014

DeThi.edu.vn

Thảo luận

Nêu một số ví dụ khác về chuyển động có vận tốc thay đổi theo thời gian.

Vận tốc của vận động viên bơi

lội thay đổi theo thời gian: chậm lại khi đến gần tường,

quay lại tăng tốc…

Vận tốc của xe ô tô đi trên đường thay đổi theo thời gian:

chậm lại khi xe động, nhanh

dần khi đường vắng…

Vận tốc của con báo khi săn

mồi thay đổi theo thời gian: chậm lại khi tiến gần con mồi,

tăng tốc đuổi theo…

DeThi.edu.vn