Bài giảng Vật lí Lớp 10 (Sách Chân trời sáng tạo) - Bài 6 Thực hành đo tốc độ chuyển động thẳng - Năm học 2022-2023

Khởi động

Muốn biết chuyển động của một vật là nhanh hay chậm tại một thời điểm nào đó, ta cần đo được tốc độ tức thời của chúng. Trong thực tế, có những phương pháp đo tốc độ tức thời thông dụng nào và ưu, nhược điểm của chúng ra sao?

DeThi.edu.vn

Thí nghiệm đo tốc độ

Mục đích: Đo được tốc độ tức thời của vật chuyển động

Dụng cụ:

- Đồng hồ đo thời gian hiện số có sai số dụng cụ 0,001 s (1). - Máng định hướng thẳng dài khoảng 1 m có đoạn dốc nghiêng (độ dốc không đổi) và đoạn nằm ngang (2). - Viên bi thép (3). - Thước đo độ có gắn dây dọi (4). - Thước thẳng độ chia nhỏ nhất là 1 mm (5). - Nam châm điện (6). - Hai cổng quang điện (7). - Công tắc điện (8). - Giá đỡ (9). - Thước kẹp

DeThi.edu.vn

Thảo luận

Tìm hiểu thang đo thời gian và chức năng của các chế độ đo (MODE)

trên đồng hồ đo thời gian hiện số

1. MODE A hoặc B: để đo khoảng thời gian vật chắn cổng quang điện A hoặc cổng quang điện B. 2. MODE A + B: để đo tổng thời gian mà vật chắn cổng quang điện A và cổng quang điện B. 3. MODE A B: để đo khoảng thời gian từ lúc vật bắt đầu chắn cổng quang điện A đến thời điểm vật bắt đầu chắn cổng quang điện B. 4. MODE T: được dùng với thanh chắn sáng có dạng chữ U. Ở THPT ta không sử dụng đến chế độ này.

DeThi.edu.vn

Tiến hành thí nghiệm:

Bước 1: Điều chỉnh đoạn nằm ngang của máng sao cho thước đo độ chỉgiá trị0°. Cốđịnh nam châm điện và cổng quang điện A (đặt cách đoạn chân dốc nghiêng của máng một khoảng 20 cm).

Bước 2: Chọn MODE ởvịtrí A (hoặc B) để đo thời gian viên bi chắn cổng quang điện mà ta muốn đo tốc độ tức thời của viên bịở vịtrí tương ứng.

Thí nghiệm đo tốc độ

DeThi.edu.vn

Bước 3: Sửdụng thước kẹp đểđo đường kính của viên bi. Thực hiện đo đường kính viên bi khoảng 5 lần và ghi kết quả vào Bảng.

Bước 4: Đưa viên bịlại gần nam châm điện sao cho viên bi hút vào nam châm. Ngắt công tắc điện đểviên bị bắt đầu chuyển động xuống đoạn dốc nghiêng và đi qua cổng quang điện cần đo thời gian.

Bảng kết quả đo đường kính viên bi

Đường

kính d(cm)

Lần đo Đường kính trung bình �?

(cm)

Sai số d(cm) Lần 1 Lần 2 Lần 3 Lần 4 Lần 5

Tiến hành thí nghiệm:

Thí nghiệm đo tốc độ

DeThi.edu.vn

Bước 5: Ghi nhận giá trị thời gian hiển thị trên đồng hồ đo vào bảng

số liệu như gợi ý trong Bảng.

Lưu ý: Nhấn nút RESET của đồng hồ đo. Thực hiện lại bước 3 và 4 thêm ít nhất 4 lần.

Độ dịch

chuyển

d(m)

Lần đo Thời gian trung bình

ҧ?(s)

Tốc độ tức

thời v =

�? ҧ? (cm/s)

Sai số v(cm/s) Lần 1 Lần 2 Lần 3 Lần 4 Lần 5

Thời

gian

t(s)

Bảng số liệu thí nghiệm đo tốc độ tức thời

Tiến hành thí nghiệm:

Thí nghiệm đo tốc độ

DeThi.edu.vn

Luyện tập

Dựa vào bộ dụng cụ thí nghiệm được gợi ý, thảo luận để thiết kế và thực hiện phương án tốt nhất để xác định tốc độ trung bình của viên bi khi viên bi di chuyển từ cổng quang điện A đến cổng quang điện B.

70m 2,5 tấn

DeThi.edu.vn