Bài giảng Vật lí Lớp 10 (Sách Chân trời sáng tạo) - Bài 5 Chuyển động tổng hợp - Năm học 2022-2023

Khởi động

Bạn C đứng bên đường nhìn thấy bạn B đang chuyển động ra xa

trong khi bạn A lại thấy bạn B ngồi yên trên tàu. Tại sao?

C

A B

DeThi.edu.vn

Thảo luận

Hãy mô tả chuyển động của các đối tượng trong hình sau:

a) Bé trai đối với bố trên thang cuộn và đối

với mẹ đang đứng yên trên mặt đất.

b) Thuyền giấy đối với nước và đối với đứa

bé quan sát đứng yên trên mặt đất.

Bé trai: - đứng yên đối với bố

- chuyển động đối với mẹ

Thuyền giấy: - đứng yên đối với nước

- chuyển động đối với đứa bé DeThi.edu.vn

Tính tương đối của chuyển động

Độ dịch chuyển tổng hợp – Vận tốc tổng hợp

Hệ quy chiếu đứng yên: hệ quy chiếu gắn với vật làm gốc được quy ước là đứng yên

Vd: như sân ga, người quan sát đứng

yên trên mặt đất.

Vd: tàu hoả chuyển động so với sân ga, bậc thang cuộn khi đang hoạt động so với mặt đất và dòng nước đang trổi so với người đứng yên trên mặt đất

Hệ quy chiếu chuyển động: hệ quy chiếu gắn với vật làm gốc chuyển động so với hệ quy chiếu đứng yên

DeThi.edu.vn

Độ dịch chuyển tổng hợp- vận tốc tổng hợp

Độ dịch chuyển tổng hợp – Vận tốc tổng hợp

Xét độ dịch chuyển của bạn B khi đi từ cuối đến đầu toa tàu đang chuyển động, ta quy ước:

???

???

???

+ Vật số 1 (người): vật chuyển động đang xét.

Độ dịch chuyển tổng hợp: ???= ???+ ???

+ Vật số 2 (toa tàu): vật chuyển động được chọn làm gốc của HQC chuyển động. + Vật số 3 (đường ray): vật đứng yên được chọn làm gốc của HQC đứng yên.

DeThi.edu.vn

Độ dịch chuyển tổng hợp- vận tốc tổng hợp

Độ dịch chuyển tổng hợp – Vận tốc tổng hợp

Vận tốc tổng hợp:

Vận tốc tuyệt đối (vận tốc của vật đối với HQC đứng yên) bằng tổng

???= ???+ ???

vận tốc tương đối (vận tốc của vật đối với HQC chuyển động) và

vận tốc kéo theo (vận tốc của HQC chuyển động đối với HQC đứng yên).

DeThi.edu.vn

Thảo luận

Em hãy đưa ra dự đoán để so sánh thời gian chuyển động của thuyền khi chạy xuôi dòng và khi chạy ngược dòng giữa hai vị trí cố định trên bờ sông

DeThi.edu.vn

Độ dịch chuyển tổng hợp- vận tốc tổng hợp

Độ dịch chuyển tổng hợp – Vận tốc tổng hợp

+ Khi xuôi dòng trên sông, nhờcó thêm sựchuyển động cùng chiều của dòng nước nên thuyền sẽcó tốc độlớn hơn so với khi nước không chảy.

b) Ngược dòng

Vận tốc dòng nước

+ Khi ngược dòng, vì có thêm sự chuyển động ngược lại của dòng nước nên thuyền sẽcó tốc độnhỏ hơn so với khi nước không chảy

Ý nghĩa:

Vận tốc dòng nước

a) Xuôi dòng

??? ???

???

???

??? ???

DeThi.edu.vn