Bài giảng Vật lí Lớp 10 (Sách Kết nối tri thức) - Bài 3 Thực hành tính sai số trong phép đo. Ghi kết quả đo - Năm học 2022-2023 - Trường THPT Phan Châu Trinh

Khởi động

Không một phép đo nào có thể cho ta giá trị thực của đại lượng cần đo mà

đều có sai số. Làm thế nào để xác định được các sai số này? Nguyên nhân gây ra các sai số là gì và cách khắc phục như thế nào?

Đo chu vi thân cây Đo nhiệt độ Đo điện áp

DeThi.edu.vn

Phép đo các đại lượng vật lí là phép so sánh chúng với đại lượng cùng loại được quy ước làm đơn vị.

giá trị của đại lượng cần đo được

đọc trực tiếp trên dụng cụ đo

giá trị của đại lượng cần đo được xác định thông qua các đại lượng được đo trực tiếp

Đo khối lượng bằng cân

Phép đo trực tiếp Phép đo gián tiếp

Đo khối lượng riêng Đo thể tích bằng bình chia độ

m



V

Phép đo trực tiếp và phép đo gián tiếp

DeThi.edu.vn

Câu hỏi

Em hãy lập phương án đo tốc độ chuyển động của chiếc xe ô tô đồ chơi chỉ dùng thước; đồng hồ bấm giây và trả lời các câu hỏi sau: a) Đểđo tốc độchuyển động của chiếc xe cần đo đại lượng nào? b) Xác định tốc độchuyển động của xe theo công thức nào? c) Phép đo nào là phép đo trực tiếp? Tại sao? d) Phép đo nào là phép đo gián tiếp? Tại sao?

DeThi.edu.vn

Khi thực hiện phép đo, chúng ta không thể tránh khỏi sự chênh lệnh giữa giá trị thật và số đo (giá trị đo được). Độ chênh lệch này gọi là

sai số. Như vậy, mọi phép đo đều tồn tại sai số.

Sai số hệ thống Sai số ngẫu nhiên

Sai số

Sai số phép đo

1. Phân loại sai số

DeThi.edu.vn

Khi sử dụng dụng cụ đo để đo các đại lượng vật lí luôn có sự sai lệch

do đặc điểm và cấu tạo của dụng cụ gây ra.

a. Sai số hệ thống

Ví dụ: Kết quả khối lượng trong mọi

lần đo đều nhỏ hơn giá trị thật một

lượng xác định khi ta không hiệu

chỉnh kim của cán về đúng vị trí.

Sai số phép đo

1. Phân loại sai số

Sự sai lệch này gọi là sai số dụng cụ hoặc sai số hệ thống Sai số hệ thống có nguyên nhân khách quan (do dụng cụ), nguyên

nhân chủ quan do người đo (cần loại bỏ).

DeThi.edu.vn

Khi lặp lại các phép đo, ta nhận được các giá trị khác nhau, sự sai lệch

này không có nguyên nhân rõ ràng nên gọi là sai số ngẫu nhiên

b. Sai số ngẫu nhiên

Để khắc phục thực hiện phép đo nhiều lần và lấy giá trị trung bình để hạn chế sự phân tán của số liệu đo.

VD: Khi đo thời gian rơi của một vật bằng đồng hồ bấm giây, phản xạ của người đo sẽ gây ra sai số ngẫu nhiên.

Sai số phép đo

1. Phân loại sai số

Có thể do thao tác đo không chuẩn, điều kiện làm thí nghiệm không ổn

định hoặc hạn chế về giác quan,...

DeThi.edu.vn