Đề cương ôn tập Chương 2 môn Vật lý Lớp 9

Đề cương Ôn tập Vật Lý 9 Chương 2

A. Tóm tắt lý thuyết

1. Nam châm vĩnh cửu.

* Đặc điểm:

 Hút sắt hoặc bị sắt hút (ngoài ra còn hút niken, coban…)

 Luôn có hai cực, cực Bắc (N) sơn đỏ và cực Nam (S) sơn xanh hoặc trắng

 Nếu để hai nam châm lại gần nhau thì các cực cùng tên đẩy nhau, các cực khác tên hút

nhau. * Kim nam châm: Luôn chỉ hướng Bắc-Nam địa lý (la bàn).

* Ứng dụng: Kim nam châm, labàn, Đi-na-mô xe đạp, Loa điện (loa điện có cả hai loại nam châm), động cơ điện đơn giản, máy phát điện đơn giản…

2. Tác dụng từ của dòng điện – Từ trường

* Từ trường: là không gian xung quanh NC, xung quanh dòng điện có khả năng tác dụng lực từ lên kim NC đặt trong nó. * Cách nhận biết từ trường: Nơi nào trong không gian có lực từ tác dụng lên kim NC (làm kim nam châm lệch khỏi hướng Bắc-Nam) thì nơi đó có từ trường

3. Từ phổ - đường sức từ

a. Từ phổ: là hình ảnh cụ thể về các đường sức từ, có thể thu được từ phổ bằng rắc mạt sắt lên tấm nhựa trong đặt trong từ trường và gõ nhẹ b. Đường sức từ (ĐST):

 Mỗi ĐST có 1 chiều xác định. Bên ngoài NC, các ĐST có chiều đi ra từ cực Bắc (N), đi

vào cực Nam (S) của NC

 Nơi nào từ trường càng mạnh thì ĐST dày, nơi nào từ trường càng yếu thì ĐST thưa.

4. Từ trường của ống dây có dòng điện chạy qua.

a. Từ phổ, Đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua:

 Từ phổ ở bên ngoài ống dây có dòng điện chạy qua và bên ngoài thanh NC là giống

nhau

 Trong lòng ống dây cũng có các đường mạt sắt được sắp xếp gần như song song với

nhau. b. Quy tắc nắm tay phải: Nắm bàn tay phải, rồi đặt sao cho bốn ngón tay hướng theo chiều dòng điện chạy qua các vòng dây thì ngón tay cái choãi ra chỉ chiều của ĐST trong lòng ống dây.

5. Sự nhiễm từ của sắt, thép – Nam châm điện.

a. Sự nhiễm từ của sắt thép: * Sắt, thép, niken, côban và các vật liệu từ khác đặt trong từ trường, đều bị nhiễm từ.

* Sau bị đã bị nhiễm từ, sắt non không giữ được từ tính lâu dài, còn thép thì giữ được từ tính lâu dài

DeThi.edu.vn

b. Nam châm điện:

 Cấu tạo: Cuộn dây dẫn, lõi sắt non

 Các cách làm tăng lực từ của nam châm điện: + Tăng cường độ dòng điện chạy qua các vòng dây

+ Tăng số vòng dây của cuộn dây

6. Lực điện từ.

a. Tác dụng của từ trường lên dây dẫn có dòng điện:

 Dây dẫn có dòng điện chạy qua đặt trong từ trường, không song song với ĐST thì chịu

tác dụng của lực điện từ b. Quy tắc bàn tay trái

 Đặt bàn tay trái sao cho các ĐST hướng vào lòng bàn tay, chiều từ cổ tay đến tay giữa

hướng theo chiều dòng điện thì ngón tay cái choãi ra 900 chỉ chiều của lực điện từ.

7. Động cơ điện 1 chiều.

a. Cấu tạo động cơ điện một chiều đơn giản

 ĐCĐ có hai bộ phận chính là NC tạo ra từ trường (Bộ phận đứng yên – Stato) và khung

dây dẫn cho dòng điện chạy qua (Bộ phận quay – Rôto)

 Chuyển hóa năng lượng: Điện năng -> cơ năng. b. Động cơ điện một chiều trong KT:

 Trong ĐCĐ kĩ thuật, bộ phận tạo ra từ trường là NC điện (Stato)

 Bộ phận quay (Rôto) của ĐCĐ kĩ thuật gồm nhiều cuộn dây đặt lệch nhau và song song

với trục của một khối trụ làm bằng các lá thép kĩ thuật ghép lại.

8. Hiện tượng cảm ứng điện từ

 Khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây biến thiên, trong cuộn dây

xuất hiện dòng điện. Dòng điện đó gọi là dòng điện cảm ứng. Hiện tượng xuất hiện

dòng điện cảm ứng gọi là hiện tượng cảm ứng điện từ

 Có thể dùng 2 đèn LED mắc song song ngược chiều vào 2 đầu cuộn dây để phát hiện sự

đổi chiều của dòng điện cảm ứng, vì đèn LED chỉ sáng khi dòng điện chạy qua đèn theo

2 chiều xác định.

9. Dòng điện xoay chiều

 Dòng điện cảm ứng trong cuộn dây dẫn kín đổi chiều khi số đường sức từ xuyên qua tiết

diện S của cuộn dây đang tăng mà chuyển sang giảm hoặc ngược lại đang giảm chuyển

sang tăng. Dòng điện luân phiên đổi chiều gọi là dòng điện xoay chiều.

 Khi cho cuộn dây dẫn kín quay trong từ trường của nam châm hay cho nam châm quay

trước cuộn dây dẫn thì trong cuộn dây xuất hiện dòng điện cảm ứng xoay chiều

10. Máy phát điện xoay chiều

DeThi.edu.vn