Chuyên đề Sinh học Lớp 12 Phân dạng bài tập phần di truyền quần thể - Nguyễn Thị Thúy Mai

Giáo viên: Nguyễn Thị Thúy Mai Trường THPT Tam Dương

1

MỤC LỤC Trang

MỞ ĐẦU 2

1. Lý do chọn đề tài 2

2. Đối tượng nghiên cứu 2

2. Nhiệm vụ nghiên cứu 2

4. Phương pháp nghiên cứu 2

NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ 3

PHẦN I: CƠ SỞ LÍ THUYẾT 3

PHẦN II: HỆ THỐNG CÁC DẠNG BÀI TẬP, PHƯƠNG PHÁP GIẢI, VÍ DỤ MINH HỌA VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG

4

II.1. DẠNG 1. Cấu trúc di truyền của quần thể tự phối 4

II.2. DẠNG 2. Cấu trúc di truyền của quần thể ngẫu phối 6

III.3. DẠNG 3. Áp dụng định luật Hac đi – Van bec cho một gen gồm nhiều alen

7

II.4. DẠNG 4. Xác định số loại kiểu gen trong quần thể 9

II.5. DẠNG 5. Vận dụng định luật Hacđi – vanbec cho bài toán gồm 2 gen nằm trên 2 cặp NST tương đồng khác nhau

13

II.6. DẠNG 6. Cấu trúc quần thể ngẫu phối khi chịu tác động của nhân tố chọn lọc tự nhiên

15

II.7. DẠNG 7. Bài toán liên quan đến nhân tố đột biến 16

II.8. DẠNG 8. Di truyền liên kết giới tính 17

KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

DeThi.edu.vn

Giáo viên: Nguyễn Thị Thúy Mai Trường THPT Tam Dương

2

MỞ ĐẦU

1. Lí do chọn đề tài

Trong thời gian gần đây, các đề thi tuyển sinh đại học – cao đẳng có xuất hiện các câu hỏi trắc nghiệm liên quan đến di truyền học quần thể ở mức độ khó và dạng bài tập rất đa dạng.

Tuy nhiên, sách giáo khoa Sinh học lớp 12 - cơ bản chỉ giới thiệu cách tính tần số alen, tần số kiểu gen, cấu trúc di truyền của quần thể tự thụ phấn, giao phối gần và quần thể ngẫu phối. Sách giáo khoa Sinh học lớp 12 - nâng cao, trang 84 (bài 21: Trạng thái cân bằng của quần thể giao phối ngẫu nhiên), thì nêu ra một công thức tính số loại kiểu gen trong quần thể là r(r+1)/2. Hệ thống bài tập liên quan đến phần di truyền quần thể rất cơ bản không đáp ứng được yêu cầu của đề thi đại học – cao đẳng.

Do đó, tôi viết chuyên đề “ Phân dạng bài tập phần di truyền quần thể” nhằm hệ thống và khái quát hóa các dạng bài tập liên quan đến phần di truyền quần thể, từ đó có thể giúp học sinh giải được các dạng bài tập có liên quan một cách dễ dàng, đặc biệt là trong việc ôn tập chuẩn bị cho các kì thi lớn như thi đại học và cao đẳng. 2. Đối tượng nghiên cứu.

- Học sinh học lớp 12 ôn thi đại học

- Số tiết bồi dưỡng: 2 tiết.

3. Nhiệm vụ nghiên cứu.

Đưa ra phương pháp giải các dạng bài tập liên quan quần thể tự phối và giao phối, từ đó giúp học sinh nhận dạng và áp dụng được trong từng bài tập cụ thể và đạt kết quả tốt.

Đưa ra một số công thức, nhận xét mà khi học chính khoá do giới hạn của chương trình nên học sinh chưa được tiếp thu nhưng được suy ra khi giải bài tập.

4. Phương pháp nghiên cứu.

- Nghiên cứu lý thuyết. Giải các bài tập vận dụng.

- Kiểm tra sự tiếp thu của học sinh bằng các bài tập về nhà và các đề ôn tập.

DeThi.edu.vn

Giáo viên: Nguyễn Thị Thúy Mai Trường THPT Tam Dương

3

NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ

PHẦN I. CƠ SỞ LÍ THUYẾT

I. Đặc điểm của quần thể tự phối :

- Gồm nhiều dòng thuần có kiểu gen khác nhau. Các gen chủ yếu ở trạng thái đồng hợp, tỉ lệ dị hợp rất nhỏ.

- Các đột biến đều nhanh chóng thể hiện thành kiểu hình và chịu tác động của chọn lọc.

- Sự trao đổi thông tin di truyền giữa các quần thể là rất hạn chế thậm chí hoàn toàn không có ở các loài tự phối bắt buộc.

Vì vậy, nếu quần thể ban đầu có thành phần kiểu gen xAA, yAa, zaa thì tần số alen được tính :

Gọi p, q lần lượt là tần số alen A và a. Ta có :

P = , q =

Qua n thế hệ tự phối thành phần kiểu gen như sau :

AA =

Aa =

aa =

II. Đặc điểm di truyền của quần thể ngẫu phối

- Các cá thể giao phối tự do với nhau.

- Quần thể giao phối đa dạng về kiểu gen và kiểu hình.

- Quần thể ngẫu phối có thể duy trì tần số kiểu gen khác nhau trong quần thể không đổi qua các thế hệ trong những điều kiện nhất định.

* Nội dung định luật Hacđi – Vanbec: Trong những điều kiện nhất định, tần số tương đối của các alen và thành phần kiểu gen của quần thể ngẫu phối được duy trì ổn định qua các thế hệ.

y x 2  y z 2 

n 1 1 2 x y 2

       

n 1 y 2      

n 1 1 2 z y 2

       

DeThi.edu.vn