Chuyên đề Hóa học Lớp 10 Phản ứng oxi hóa khử - Cân bằng phương trình phản ứng oxi hóa khử

1

PHẢN ỨNG OXI HÓA KHỬ-CÂN BẰNG PHƯƠNG TRÌNH PHẢN ỨNG OXI HÓA KHỬ A. LÝ THUYẾT I. Định nghĩa Phản ứng oxi hóa-khử là phản ứng có 1 chất cho e, 1 chất nhận e hoặc có sự thay đổi số oxi hóa của các nguyên tố.

II. Các khái niệm - Chất oxi hóa: là chất nhận electron của chất khác. - Chất khử: là chất nhường electron cho chất khác. - Quá trình oxi hóa (hay sự oxi hóa) là quá trình xảy ra sự mất electron. - Quá trình khử (hay sự khử) là quá trình xảy ra sự nhận electron. Một chất chỉ có thể nhường electron khi có mặt một chất nhận electron. Vì vậy trong phản ứng oxi hóa-khử, sự oxi hóa và sự khử bao giờ cũng diễn ra đồng thời.

III. Cách cân bằng phương trình phản ứng oxi hóa-khử 1. Số oxi hóa: số oxi hóa là điện tích của nguyên tử trong phân tử với giả định rằng các cặp electron chung chuyển hẳn về phía nguyên tử có độ âm điện lớn hơn. 2. Qui tắc xác định số oxi hóa: - Số oxi hóa của nguyên tử trong phân tử đơn chất luôn bằng 0. - Trong phân tử hợ chất, tổng đại số số oxi hóa của các nguyên tử bằng 0. - Với các ion đơn nguyên tử, số oxi hóa bằng điện tích của ion đó. - Với các ion đa nguyên tử, tổng đại số số oxi hóa của các nguyên tử bằng điện tích của ion. - Trong các hợp chất: + Số oxi hóa của H là +1 (trừ trường hợp các hidrua kim loại NaH, CaH2… hidro có số oxi hóa là -1). + Số oxi hóa của Na, K, Ag là +1; của Mg, Ca, Ba, Zn là +2; của Al là +3. + Số oxi hóa của oxi là -2 (trừ trường hợp các peoxit H2O2, Na2O2, BaO2, số oxi hóa của oxi là -1, trong OF2 số oxi hóa của oxi là +2).  Chú ý: - Dựa vào số oxi hóa của một nguyên tố trong một chất, có thể dự đoán chất oxi hóa, chất khử. - Khi một nguyên tố có số oxi hóa cao nhất thì chỉ có thể có tính oxi hóa mà không thể có tính khử (KMnO4, HClO4, K2Cr2O7, HNO3…). - Khi một nguyên tố có số oxi hóa thấp nhất thì chỉ có thể có tính khử mà không thể có tính oxi hóa (HI, HBr, HCl….) - Khi một nguyên tố có số oxi hóa trung gian, tùy thuộc vào điều kiện (phản ứng với chất nào) mà thể hiện tính oxi hóa hay tính khử. 3. Các bước cân bằng phương trình bằng phản ứng oxi hóa-khử theo phương pháp thăng bằng electron. - B1: Xác định tất cả số oxi hóa của các nguyên tố trong PTHH - B2: Viết các phương trình cho và nhận electron. - B3: Tìm BCNN sao cho số e bỏ ra= số e thu vào. - B4: Điền các hệ số vào phương trình. - B5: Hoàn thành phương trình ở dạng phân tử và kiểm tra lại. 4. Trường hợp một phân tử có nhiều nguyên tố thay đổi số oxi hóa 5. Trường hợp phản ứng tạo ra nhiều sản phẩm

DeThi.edu.vn

2

B. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

Câu 1:Chất khử là chất

A. cho điện tử (electron), chứa nguyên tố có số oxi hóa tăng sau phản ứng. B. cho điện tử, chứa nguyên tố có số oxi hóa giảm sau phản ứng. C. nhận điện tử, chứa nguyên tố có số oxi hóa tăng sau phản ứng. D. nhận điện tử, chứa nguyên tố có số oxi hóa giảm sau phản ứng. Câu 2:Chất oxi hoá là chất

A. cho điện tử, chứa nguyên tố có số oxi hóa tăng sau phản ứng. B. cho điện tử, chứa nguyên tố có số oxi hóa giảm sau phản ứng. C. nhận điện tử, chứa nguyên tố có số oxi hóa tăng sau phản ứng. D. nhận điện tử, chứa nguyên tố có số oxi hóa giảm sau phản ứng. Câu 3:Chọn phát biểu không hoàn toàn đúng?

A. Sự oxi hóa là quá trình chất khử cho điện tử. B. Trong các hợp chất số oxi hóa H luôn là +1. C. Cacbon có nhiều mức oxi hóa (âm hoặc dương) khác nhau. D. Chất oxi hóa gặp chất khử chưa chắc đã xảy ra phản ứng. Câu 4:Trong phản ứng oxi hóa – khử thì

A. chất bị oxi hóa nhận điện tử và chất bị khử cho điện tử. B. quá trình oxi hóa và khử xảy ra đồng thời. C. chất chứa nguyên tố số oxi hóa cực đại luôn là chất khử. D. quá trình nhận điện tử gọi là quá trình oxi hóa. Câu 5:Phát biểu nào dưới đây không đúng? A. Phản ứng oxi hoá – khử là phản ứng luôn xảy ra đồng thời sự oxi hoá và sự khử. B. Phản ứng oxi hoá – khử là phản ứng trong đó có sự thay đổi số oxi hoá của tất cả các nguyên tố hóa học. C. Phản ứng oxi hoá – khử là phản ứng trong đó xảy ra sự trao đổi electron giữa các chất. D. Phản ứng oxi hoá – khử là phản ứng trong đó có sự thay đổi số oxi hoá của một …