Tài liệu chuyên đề Bồi dưỡng học sinh giỏi môn Địa lí - Phần địa lí tự nhiên Việt Nam - Nguyễn Toàn

CHUYÊN ĐỀ: BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI MÔN ĐỊA LÍ

PHẦN ĐỊA LÍ TỰ NHIÊN VIỆT NAM

04.2015 0775 88 41 90

2 Nguyễn Toàn Vui lòng không sao chép dưới mọi hình thức nguyentoan2696@yahoo.com.vn

CHUYÊN ĐỀ: ĐỊA HÌNH VIỆT NAM CÁC DẠNG BÀI TẬP TRONG ÔN THI HSG QUỐC GIA

Theo cấu trúc đề thi Quốc gia nhiều năm gần đây, nội dung phần địa lí tự nhiên Việt Nam, trong đó phần địa hình Việt Nam gắn với nội dung câu 3 và câu 4 trong đề thi là đặc điểm tự nhiên và đặc điểm phân hoá các thành phần tự nhiên Việt Nam, gắn với kĩ năng chủ yếu là kĩ năng khai thác Atlat, thống kê các dạng câu hỏi có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến yếu tố địa hình Việt Nam xuất hiện:

PHẦN 1: HỆ THỐNG CÂU HỎI VÀ HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI

I. CÂU HỎI TRÌNH BÀY 1. Các nội dung có thể hỏi

- Đặc điểm chung địa hình Việt Nam (hướng, dạng địa hình, ...) - Phân hóa: các khu vực địa hình, địa hình các miền tự nhiên. 2. Các câu hỏi mẫu - Trình bày đặc điểm chung của địa hình Việt Nam. - Trình bày đặc điểm địa hình vùng núi Đông Bắc. - Trình bày đặc điểm địa hình vùng núi Trường Sơn Bắc. - Trình bày đặc điểm địa hình vùng núi Trường Sơn Nam. - Trình bày đặc điểm địa hình bán bình nguyên và trung du. - Trình bày đặc điểm địa hình các vùng đồng bằng ở nước ta. - Trình bày đặc điểm địa hình đồng bằng sông Hồng.

- Trình bày đặc điểm địa hình đồng bằng sông Cửu Long. - Trình bày đặc điểm địa hình đồng bằng Duyên hải miền Trung. - Trình bày thế mạnh, hạn chế vùng địa hình đồi núi. - Trình bày thế mạnh, hạn chế vùng địa hình đồng bằng. - Trình bày sự phân hóa địa hình của miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ. - Trình bày sự phân hóa địa hình của miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ. - Trình bày sự phân hóa địa hình của miền Nam Bộ và Nam Trung Bộ 3. Cách trả lời - Xác định đối tượng địa hình cần trình bày

- Trình bày theo từng yếu tố địa hình hoặc khu vực địa hình... tuỳ theo yêu cầu từng câu hỏi. Các bài tập dạng này bao giờ cũng gồm 2 phần là: trình bày đặc điểm địa hình và giải thích đặc điểm địa hình. Học sinh có thể làm bài theo 2 cách:

Cách 1: Trình bày hết các đặc điểm địa hình, sau đó giải thích các đặc điểm địa hình. Cách 2: Trình bày các đặc điểm địa hình và giải thích kèm theo những đặc điểm đó. Hai cách làm đều có thể chấp nhập, tuy nhiên tùy từng trường hợp ta có thể có những cách làm khác nhau và phù hợp để không bị lẫn, nhầm hay thiếu giải thích để tránh mất điểm.

Phần trình bày: đối với mỗi phần khu vực có những tiêu chí riêng, cần trình bày theo những tiêu chí đó:

DeThi.edu.vn

CHUYÊN ĐỀ: BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI MÔN ĐỊA LÍ

PHẦN ĐỊA LÍ TỰ NHIÊN VIỆT NAM

04.2015 0775 88 41 90

3 Nguyễn Toàn Vui lòng không sao chép dưới mọi hình thức nguyentoan2696@yahoo.com.vn

Trình bày địa hình Tiêu chí

Núi/ Dãy núi

- Giới hạn (+ chiều dài nếu trình bày về dãy núi)

- Độ cao - Hướng nghiêng - Hướng núi - Cấu trúc bề mặt địa hình

Đồng bằng

- Diện tích - Nguồn gốc - Hình dạng - Đặc điểm địa hình (độ cao, hướng nghiêng, bề mặt địa hình bị chia cắt như thế nào) - Xu hướng tiến biển

1 miền tự nhiên

- Giới thiệu: vị trí, phạm vi - Khái quát chung đặc điểm của miền

o Gồm những khu vực địa hình nào. Tỉ lệ diện tích giữa các dạng

địa hình, dạng địa hình chính. o Hướng nghiêng chung của địa hình. - Đặc điểm từng khu vực địa hình: trình bày đặc điểm

o Khu vực đồi núi o Khu vực đồng bằng o Khu vực bờ biển, thềm lục địa: nông, sâu, rộng, hẹp,…

1 lát cắt

- Giới thiệu khái quát: thuộc miền nào, chạy từ đâu đến đâu, dài bao

nhiêu km? - Đặc điểm chung

o Hướng o Đi qua những dạng địa hình nào o Độ cao: đi qua khu vực nào với phân tầng độ cao, cao nhất,… - Đặc điểm từng khu vực: phân khu với tiêu chí viết:

o Chiều dài o Độ cao, độ chia cắt so với toàn lát cắt o Mô tả địa hình theo từng độ cao - Rút ra những đặc điểm chung

Phần giải thích: dựa vào các nhân tố ảnh hưởng đến địa hình: Vị trí địa kiến tạo, lịch sử hình thành và phát triển lãnh thổ (nội lực) và ngoại lực.

II. CÂU HỎI GIẢI THÍCH 1. Các nội dung có thể hỏi - Giải thích các đặc điểm của địa hình, sự phân hoá địa hình... 2. Các câu hỏi …