Tài liệu chuyên đề Bồi dưỡng học sinh giỏi môn Địa lí - Phần 2 Các loại câu hỏi và hướng dẫn phương pháp trả lời - Nguyễn Toàn

TÀI LIỆU CHUYÊN ĐỀ:

BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI MÔN ĐỊA LÍ

PHẦN ĐỊA LÍ TỰ NHIÊN VIỆT NAM

Sưu tầm và biên tập: NGUYỄN TOÀN

ĐỒNG THÁP, 4/2015

DeThi.edu.vn

CHUYÊN ĐỀ: BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI MÔN ĐỊA LÍ

PHẦN ĐỊA LÍ TỰ NHIÊN VIỆT NAM

04.2015 0775 88 41 90

2 Nguyễn Toàn Vui lòng không sao chép dưới mọi hình thức nguyentoan2696@yahoo.com.vn

PHẦN 2: CÁC LOẠI CÂU HỎI VÀ HƯỚNG DẪN PHƯƠNG PHÁP TRẢ LỜI Phân chia các dạng bài tập cơ bản: Dạng 1: Câu hỏi trình bày, phân tích, chứng minh các đặc điểm của địa hình VN. Giải thích các đặc điểm

Dạng 2: Chứng minh sự đa dạng và phân hóa đa dạng của địa hình VN. Giải thích sự phân hoá đó. Dạng 3: Phân tích ảnh hưởng của địa hình đến các thành phần tự nhiên, phân bố dân cư, phát triển KT-XH

Dạng 4: Phân tích lát cắt, vẽ lát cắt địa hình Như vậy để đạt kết quả cao khi làm các dạng bài tập trên, đòi hỏi học sinh phải có kĩ năng khai thác Atlat trên cơ sở nắm chắc, hiểu sâu kiến thức và vận dụng linh hoạt trong các dạng câu hỏi khác nhau.

DẠNG 1: TRÌNH BÀY, PHÂN TÍCH, CHỨNG MINH CÁC ĐẶC ĐIỂM CỦA ĐỊA HÌNH

VIỆT NAM – GIẢI THÍCH CÁC ĐẶC ĐIỂM. Đối với nội dung về địa hình Việt Nam thì học sinh cần phải bám sát các trang Atlat địa hình: Trang 6, trang 13, 14

* Cách thức chung: - Xác định dạng câu hỏi: Trình bày, chứng minh… - Tái hiện kiến thức cơ bản về đặc điểm chung của địa hình: địa hình nhiều đồi núi, chủ yếu núi thấp. Cấu trúc đa dạng. Địa hình nhiệt đới ẩm gió mùa..

- Dựa vào Atlat nêu các dẫn chứng cụ thể về đặc điểm đó: + Địa hình nhiều đồi núi: dẫn chứng đồi núi chiếm bao nhiêu, phân bố chủ yếu... + Cấu trúc đa dạng: hướng nghiêng, hướng núi, hình thái, phân bậc… - Giải thích đặc điểm chung của địa hình: tìm mối liên hệ giữa các nhân tố tác động, khái quát hoá để đưa các lí do :

+ Địa hình nhiều đồi núi: liên quan đến lịch sử hình thành và phát triển lãnh thổ, trải qua nhiều giai đoạn lâu dài, phức tạp với nhiều chu kì nâng lên, định hình dạng địa hình núi ưu thế…

+ Cấu trúc đa dạng do chịu tác động của nội lực và ngoại lực… + Hướng núi: do sự định hướng của các khối nền cổ… + Hướng nghiêng: do vận động Himalaya nâng cao ở phía Tây Băc, nước ta ở phía Đông Nam, xa ảnh hưởng của vận động này nên vận động yếu dần hướng TB-ĐN.

+ Địa hình nhiệt đới ẩm gió mùa: do kí hậu nhiệt đới ẩm gây ra qua trình xâm thực và bồi tụ…

❖ Ví dụ cụ thể Câu 1: Chứng minh Việt Nam là đất nước nhiều đồi núi, chủ yếu là đồi núi thấp. Giải thích đặc điểm đó.

Dàn bài B1. Dạng câu hỏi: Chứng minh B2. Bằng chứng:

* Nhiều đồi núi: - Tỉ lệ diện tích - Phân bố * Chủ yếu là đồi núi thấp - Tỉ lệ diện tích đồi núi thấp - Tỉ lệ diện tích núi cao.

B1. Dạng câu hỏi giải thích B2. Lí do: dựa vào lịch sử hình thành và phát triển lãnh thổ

- Giai đoạn Cổ kiến tạo: địa hình đồi núi - Giai đoạn Tân kiến tạo:

+ Thời kì đầu chịu tác động của ngoại lực nên địa hình đồi núi bị bào mòn, hạ thấp

+ Sau đó do tác động của vận động tạo núi Anpo-Himalaya địa hình được nâng lên nhưng cường độ nâng không mạnh.

DeThi.edu.vn