Phương pháp giải các dạng toán chuyên đề phân số
Xem trước nội dung
Thầy Ngô Nguyễn Thanh Duy 117
________________________________________________________________
CHUYÊN ĐỀ PHÂN SỐ ________________________________________________________________
Bài 1: MỞ RỘNG KHÁI NIỆM PHÂN SỐ
TÓM TẮT LÍ THUYẾT.
– Phân số có dạng a/b với a,b ∈ Z, b ≠ 0. a là tử , b là mẫu của phân số.
– Số nguyên a có thể viết là a/1.
Dạng 1: Biểu diễn phân số của một hình cho trước
Phương pháp giải
Cần nắm vững ý nghĩa của tử và mẫu của phân số a b với a,b Z, a >0, b>0
- Mẫu b cho biết số phần bằng nhau mà hình được chia ra ;
- Tử a cho biết số phần bằng nhau đã lấy.
Ví dụ: Ta biểu diễn 1/4 của hình tròn bằng cách chia hình tròn thành 4 phần bằng nhau rồi tô màu một
phần như hình 1.
Theo cách đó, hãy biểu diễn:
a) 2/3 của hình chữ nhật (H.2)
b) 7/16 của hình vuông (H.3)
Giải:
a) 2/3 của hình chữ nhật;
b) 7/16 của hình vuông.
Bài tập: Phần tô màu trong các hình vẽ sau, biểu diễn các phân số nào?
Thầy Ngô Nguyễn Thanh Duy 118
Dạng 2: Viết các phân số
Phương pháp giải :
- “a phần b” , a:b được viết thành
a b .
- Chú ý rằng trong cách viết
a b , b phải khác 0.
Ví dụ: Viết các phân số sau:
a) Hai phần bảy
b) Âm năm phần chín
c) Mười một phần mười ba
d) Mười bốn phần năm.
Đáp số:
a) b) c) d) .
Bài tập:
1. Viết các phép chia sau dưới dạng phân số :
a) 3: 11 b)- 4 : 7 ; c) 5 : (-13) d) x chia cho 3 ( x ∈Z)
2. Dùng cả hai số 5 và 7 để viết thành phân sô (mỗi sô chỉ đưọc viết một lần). Cũng hỏi như vậy đối với hai số 0 và -2.
Dạng 3: Tính giá trị của phân số
Phương pháp giải :
Để tính giá trị của một phân số, ta tính thương của phép chia tử cho mẫu. Khi chia
số nguyên a cho số nguyên b (b 0) ta chia a cho b rồi đặt dấu như trong quy tắc nhân hai số nguyên.
Ví dụ: Tính giá trị của mỗi phân số sau:
Thầy Ngô Nguyễn Thanh Duy 119
a) b) c) d) e)
Giải
a) 48/12= 48 :12 = 4 ;
b) -51/17 = (-51): (-17) = |-5l|: |-17| = 3;
c) -121/11= (-121): 11 = -(|-121|: |ll|) = -11;
d) 299/-23 = 299: (-23) = -(|299|: |-23|) = -13 ;
e) 0/-7 = 0 : (-7) = 0.
Dạng 4: Biểu thị các số đo theo đơn vị này dưới dạng phân số theo đơn vị khác.
Phương pháp giải :
Để giải dạng toán này, cần nắm vững bảng đơn vị đo lường : đo độ dài, đo khối lượng, đo diện tích, đo thời gian.
Chẳng hạn : 1dm = 1 10 m ; 1g = 1 1000 kg ; 1cm 2 = 1 10000 m 2 ;
1dm 3 = 1 1000 m 3 ; 1s = 1 3600 h ; …
Ví dụ: Biểu thị các số sau đây dưới dạng phân số với đơn vị là :
a) Mét: 13cm ; 59mm ;
b) Mét vuông : 11dm2 ; 103cm2.
Giải
a) Vì 1cm = m nên 13 cm = m.
1mm = m nên 59mm = m.
b) Vì 1 dm2 = nên 11 dm2 = m2.
1 cm2 = m2 nên 103 cm2 = m2.
Dạng 5:
VIẾT TẬP HỢP CÁC SỐ NGUYÊN
“KẸP” GIỮA HAI PHÂN SỐ CÓ TỬ LÀ BỘI CỦA MẪU
Phương pháp giải
– Viết các phân số đã cho dưới dạng số nguyên ;
– Tìm tất cả các số nguyên “kẹp” giữa hai số nguyên đó.
Ví dụ : Viết tập hợp A các số nguyên x biết rằng ≤ x <
Thầy Ngô Nguyễn Thanh Duy 120
Giải
Theo đề bài, ta có : -8 ≤ x <-4 và x ∈ Z . Vậy : A = {-8 ; -7 ; -6 ; -5}.
Dạng 6:
TÌM ĐIỀU KIỆN ĐỂ PHÂN SỐ TỒN TẠI.
ĐIỀU KIỆN ĐỂ PHÂN SỐ CÓ GIÁ TRỊ LÀ SỐ NGUYÊN
Phương pháp giải :
- Phân số tồn tại khi tử và mẫu là các số nguyên và mẫu khác 0.
- Phân số có giá trị là số nguyên khi mẫu là ươc của tử.
Ví dụ: Cho biểu thức A = ( n ∈ Z)
a) Số nguyên n phải có điều kiện gì để A là phân số ?
b) Tìm tất cả các giá trị nguyên của n để A là số nguyên.
Giải
a) Biểu thức A có 4 ∈ Z ; n ∈ Z nên n -1 ∈ Z . Để A là phân số cần có điều kiện n -1 # 0 hay n 1.
b) Để A là số nguyên ta phải có n – 1 là ước của 4.
Ư(4) = {-4 ; -2 ; -1; 1; 2 ; 4}. Ta có bảng sau :
Vậy n∈ {-3 ;-1 ; 0 ; 2 ; 3 ; 5}.
Luyện tập chung:
Bài 1.1. (Dạng 1). Hãy tô màu:
a) 4/9 của một hình vuông.
b) 3/8 của một hình tròn.
Bài 1.2. (Dạng 1) . Trong bốn hình vẽ sau, diện tích của phần tô màu là một phân số của diện tích tam giác.
Hãy tìm phân số đó.
Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Đọc sách để xem đầy đủ.
.jpg "Chuyên đề Toán Lớp 6 - Chuyên đề 14 Hình bình hành, hình thoi (Có lời giải chi tiết)")
.jpg "Chuyên đề Toán Lớp 6 - Chuyên đề 13 Hình vuông. Hình chữ nhật. Hình thang (Có lời giải chi tiết)")
.jpg "Chuyên đề Toán Lớp 6 - Chuyên đề 12 Bội và ước của một số nguyên (Có lời giải chi tiết)")