Giải Bài 1 trang 13 Vở thực hành Toán 5

Lời giải

Cách hiểu bảng: "Tỉ số của hai số" cho biết số phần bằng nhau của Số bé và Số lớn. Với mỗi cột ta coi hai số gồm những phần bằng nhau, dùng sơ đồ đoạn thẳng: Hiệu số phần bằng nhau = Hiệu hai số, từ đó tìm giá trị một phần.

*Kiểm chứng cột mẫu (Hiệu $16$, tỉ số $\dfrac{3}{5}$):* Số bé $3$ phần, Số lớn $5$ phần. Hiệu là $5-3=2$ (phần) ứng với $16$, nên một phần bằng $16:2=8$. Số bé $=3\times 8=24$, Số lớn $=5\times 8=40$. Khớp với mẫu.

a) Cột 2: Hiệu hai số là $25$, tỉ số $\dfrac{4}{9}$.

Coi Số bé là $4$ phần bằng nhau thì Số lớn là $9$ phần như thế.

Hiệu số phần bằng nhau là:
$$9-4=5\ \text{(phần)}$$

Giá trị một phần là:
$$25:5=5$$

Số bé là: $4\times 5=20$.

Số lớn là: $9\times 5=45$.

*Thử lại:* $45-20=25$ (đúng hiệu) và $\dfrac{20}{45}=\dfrac{4}{9}$ (đúng tỉ số).

b) Cột 3: Hiệu hai số là $42$, tỉ số $\dfrac{7}{4}$.

Tỉ số $\dfrac{7}{4}>1$ nên số đứng trước lớn hơn: Số lớn gồm $7$ phần bằng nhau, Số bé gồm $4$ phần như thế.

Hiệu số phần bằng nhau là:
$$7-4=3\ \text{(phần)}$$

Giá trị một phần là:
$$42:3=14$$

Số bé là: $4\times 14=56$.

Số lớn là: $7\times 14=98$.

*Thử lại:* $98-56=42$ (đúng hiệu) và $\dfrac{98}{56}=\dfrac{7}{4}$ (đúng tỉ số).

Bảng hoàn thành:

| Hiệu hai số | 16 | 25 | 42 |
| --- | --- | --- | --- |
| Tỉ số của hai số | $\dfrac{3}{5}$ | $\dfrac{4}{9}$ | $\dfrac{7}{4}$ |
| Số bé | 24 | 20 | 56 |
| Số lớn | 40 | 45 | 98 |

Đáp số