Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Bài 6.31 trang 28 SGK Toán 9

Bài 21. Giải bài toán bằng cách lập phương trình   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một máy bay khởi hành từ Hà Nội vào Thành phố Hồ Chí Minh, sau đó nghỉ 96 phút và tiếp tục bay về Hà Nội với vận tốc lớn hơn vận tốc lúc đi là 100 km/h. Tổng thời gian của cả hành trình, kể từ khi xuất phát từ Hà Nội đến khi quay về Hà Nội là 6 giờ. Tính vận tốc của máy bay lúc đi, biết quãng đường bay Hà Nội – Thành phố Hồ Chí Minh dài khoảng 1 200 km.

Lời giải

Gọi ẩn và điều kiện

Gọi vận tốc của máy bay lúc đi (Hà Nội → TP. Hồ Chí Minh) là $x$ (km/h), điều kiện $x>0$.

Khi đó vận tốc lúc về (TP. Hồ Chí Minh → Hà Nội) là $x+100$ (km/h).

Biểu diễn thời gian

Đổi thời gian nghỉ: $96$ phút $=\dfrac{96}{60}=1{,}6$ (giờ).

Quãng đường mỗi chiều là $1\,200$ km nên:

- Thời gian bay lúc đi là $\dfrac{1200}{x}$ (giờ).
- Thời gian bay lúc về là $\dfrac{1200}{x+100}$ (giờ).

Tổng thời gian cả hành trình (gồm cả thời gian nghỉ) là $6$ giờ, nên ta có phương trình:

$$\dfrac{1200}{x}+\dfrac{1200}{x+100}+1{,}6=6.$$

Giải phương trình

$$\dfrac{1200}{x}+\dfrac{1200}{x+100}=4{,}4.$$

Quy đồng với mẫu chung $x(x+100)$:

$$1200(x+100)+1200x=4{,}4\,x(x+100).$$

$$2400x+120000=4{,}4x^{2}+440x.$$

$$4{,}4x^{2}-1960x-120000=0.$$

Chia hai vế cho $0{,}4$:

$$11x^{2}-4900x-300000=0.$$

Ta có $\Delta = (-4900)^{2}-4\cdot 11\cdot(-300000)=24\,010\,000+13\,200\,000=37\,210\,000$, suy ra $\sqrt{\Delta}=6100$.

$$x_{1}=\dfrac{4900+6100}{2\cdot 11}=\dfrac{11000}{22}=500;\qquad x_{2}=\dfrac{4900-6100}{22}=\dfrac{-1200}{22}<0.$$

Đối chiếu điều kiện $x>0$: nhận $x=500$, loại $x_2$.

Kiểm tra lại đáp số

Vận tốc lúc đi $500$ km/h → thời gian đi $\dfrac{1200}{500}=2{,}4$ giờ.

Vận tốc lúc về $600$ km/h → thời gian về $\dfrac{1200}{600}=2$ giờ.

Tổng: $2{,}4+2+1{,}6=6$ (giờ) — đúng với đề bài.

Kết luận: Vận tốc của máy bay lúc đi là $500$ km/h.

Đáp số

Vận tốc lúc đi: 500 km/h

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.