Giải Tranh luận trang 23 SGK Toán 9
Đề bài
Bạn nói: "Không cần giải, tớ biết ngay tổng và tích hai nghiệm của phương trình $x^2 - x + 1 = 0$ đều bằng 1."
Ý kiến của em thế nào?
Lời giải
Xét phương trình $x^2 - x + 1 = 0$ (dạng $ax^2 + bx + c = 0$ với $a = 1,\ b = -1,\ c = 1$).
Nhận xét về định lí Viète: Định lí Viète chỉ áp dụng được khi phương trình bậc hai có nghiệm, tức là biệt thức $\Delta \ge 0$. Vì vậy trước hết phải kiểm tra phương trình có nghiệm hay không, không thể nói ngay về tổng và tích hai nghiệm.
Kiểm tra điều kiện có nghiệm:
$$\Delta = b^2 - 4ac = (-1)^2 - 4\cdot 1\cdot 1 = 1 - 4 = -3 < 0.$$
Vì $\Delta < 0$ nên phương trình $x^2 - x + 1 = 0$ vô nghiệm. Do đó phương trình không có hai nghiệm để nói tới tổng và tích của chúng.
Kết luận: Bạn nói sai. Bạn đã áp dụng công thức Viète $x_1 + x_2 = -\dfrac{b}{a} = 1$ và $x_1 x_2 = \dfrac{c}{a} = 1$ mà quên kiểm tra điều kiện $\Delta \ge 0$. Chỉ khi phương trình có nghiệm ($\Delta \ge 0$) thì mới được dùng định lí Viète. Ở đây $\Delta = -3 < 0$ nên phương trình vô nghiệm, không tồn tại hai nghiệm để tính tổng và tích.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.
